Θεσσαλονίκη: «Τρέχει» η ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων και μνημείων – Νωρίτερα η ανάδειξη της νικήτριας πρότασης

Νωρίτερα του προβλεπόμενου -τέλη Ιουλίου, αρχές Αυγούστου- αναμένεται να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των 15 προτάσεων του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών για το εμβληματικό έργο της ενοποίησης και ανάδειξης μνημείων της Θεσσαλονίκης.

Με ταχείς ρυθμούς προχωρά το πάγιο αίτημα φορέων της Θεσσαλονίκης για ενοποίηση των μνημειακών χώρων της πόλης, καθώς η αξιολόγηση των προτάσεων βρίσκεται λίγο πριν την ανάδειξη της ιδέας που θα τεθεί σε διαβούλευση προκειμένου να προχωρήσει σε υλοποίηση.

Οι 15 προτάσεις που κατατέθηκαν στον διαγωνισμό αυτή τη στιγμή αξιολογούνται από την 9μελή κριτική επιτροπή που απαρτίζεται από πρόσωπα που εκπροσωπούν το υπουργείο Πολιτισμού, την Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων ΑΕ, το ΥΠΕΝ και τον δήμο Θεσσαλονίκης, με σκοπό την ανάδειξη μίας μελέτης ιδεών που -όπως εξηγεί μιλώντας στο TheOpinion ο διευθύνων σύμβουλος της Ανάπλασης ΑΕ, Χρόνης Ακριτίδης– θα λειτουργήσει ως ένα ενιαίο master plan για όλη την προβλεπόμενη περιοχή.

Όπως επισημαίνει ο κ. Ακριτίδης, «το αργότερο του χρονοδιαγράμματος για την ανάδειξη της νικήτριας πρότασης ήταν στα τέλη του Ιουνίου. Πιστεύω πως θα είμαστε πιο σύντομα έτοιμοι». Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει διαγωνισμός για τις οριστικές μελέτες και τις μελέτες εφαρμογής, με τα κομμάτια του έργου να προχωρούν τμηματικά, ενώ ήδη έχει ξεκινήσει η αναζήτηση της χρηματοδότησης για την υλοποίησή του.

Σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας -όπως έχει επισημάνει πολλάκις και η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη- είναι η παρουσίαση της νικήτριας πρότασης και η διαβούλευσή της με την πόλη και τους φορείς της.

Τα 20+26 μνημεία που μπαίνουν στον «χάρτη» της ενοποίησης

Το έργο της ενοποίησης οριοθετείται από τις οδούς Αγγελάκη, Ολυμπιάδος, 26ης Οκτωβρίου και τη Λεωφόρο Νίκης, έχοντας ως κεντρικό άξονα την οδό Εγνατία.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, λειτουργικού και αισθητικά αναβαθμισμένου πλέγματος μνημείων, το οποίο θα ενσωματώνεται αρμονικά στον σύγχρονο αστικό ιστό, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών, έχοντας βασικό άξονα την ανάδειξη του τεράστιου μνημειακού αποθέματος της πόλης.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται υποχρεωτικά 20 μνημεία, ενώ επιπλέον 26 αποτελούν τη «δεξαμενή» από την οποία μπορούσαν να αντληθούν επιπλέον τοπόσημα της πόλης προκειμένου να ενταχθούν στις προτάσεις.

Τα μνημεία που εντάσσονται υποχρεωτικά είναι: ο Λευκός Πύργος, η Ροτόντα, το Ανάκτορο του Γαλερίου, ο Ναός Αγ. Αποστόλων, ο Πύργος Αναγλύφου – Τοπ Χανέ, οι στάσεις του Μετρό «Βενιζέλου» και «Αγίας Σοφίας», η πλατεία Αριστοτέλους, η Παναγία Αχειροποίητος, η πλατεία Ιπποδρομίου, η Αρχαία Αγορά, το Αλατζά Ιμαρέτ, ο Ναός Αγίου Παντελεήμονος, το Ισλαχανέ και τα Κοιμητήρια Ευαγγελίστριας.

Στα επιλέξιμα 26 περιλαμβάνονται: μεταξύ άλλων, η Αγορά Μοδιάνο, ο Ρωμαϊκός Ναός στην πλατεία Αντιγονιδών, η ΧΑΝΘ, η Αγιορειτική Εστία, τα Λουτρά Φοίνιξη -Πασά Χαμάμ, το σπίτι του Μανόλη Αναγνωστάκη, o «Κήπος του Πασά», καθώς και το «σημείο 0» στον Βαρδάρη.

Οι βασικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του σχεδίου περιλαμβάνουν πεζοδρομήσεις και αστικές αναπλάσεις του περιβάλλοντος χώρου των μνημείων, δημιουργία πράσινων διαδρομών, αλλά και τοποθέτηση συστημάτων σήμανσης και πληροφόρησης φιλικών προς όλους.

Ένα αίτημα χρόνων παίρνει «σάρκα και οστά»

Η συζήτηση για την ενοποίηση των μνημείων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2004 και εντάθηκε στις αρχές του 2005, με το «όραμα δεκαετιών» -όπως το χαρακτήρισε η υπουργός πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη- να υλοποιείται 20 χρόνια μετά.

Σημειώνεται πως ο διαγωνισμός που προκηρύχθηκε στις 15/12/2025, αποτελεί κοινή πρωτοβουλία του υπουργείου Πολιτισμού, του δήμου Θεσσαλονίκης και της Ανάπλασης Δημοσίων Χώρων Α.Ε..