Social media και «ψηφιακή αποτοξίνωση»: Τι δείχνουν οι νέες μελέτες και δικαστικές αποφάσεις
Νέες επιστημονικές μελέτες φέρνουν στο προσκήνιο τις επιπτώσεις των social media στην ψυχική υγεία και τη σημασία της «ψηφιακής αποτοξίνωσης»
theopinion
Για πολλούς ανθρώπους, η πρώτη και η τελευταία κίνηση της ημέρας συνδέεται με την οθόνη του κινητού τηλεφώνου. Τα social media έχουν ενσωματωθεί τόσο βαθιά στην καθημερινότητα, ώστε συχνά συνοδεύουν κάθε ελεύθερη στιγμή. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερες επιστημονικές έρευνες επισημαίνουν ότι η υπερβολική χρήση τους μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τη διάθεση, την ικανότητα συγκέντρωσης και την ποιότητα του ύπνου.
Η συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων αναζωπυρώθηκε πρόσφατα μετά από δύο δικαστικές υποθέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην Καλιφόρνια, σώμα ενόρκων έκρινε ότι η Meta και η Google (μέσω της πλατφόρμας YouTube) ευθύνονται για τον εθισμό νεαρής γυναίκας στις πλατφόρμες τους, επιδικάζοντας αποζημίωση 6 εκατομμυρίων δολαρίων.
Παράλληλα, στο Νέο Μεξικό, δικαστική απόφαση έκρινε ότι η Meta παραβίασε την πολιτειακή νομοθεσία περί προστασίας καταναλωτή και συνέβαλε σε βλάβη της ψυχικής υγείας παιδιών, επιβάλλοντας αστικές κυρώσεις ύψους 375 εκατομμυρίων δολαρίων. Η εταιρεία έχει ανακοινώσει ότι θα ασκήσει έφεση και στις δύο υποθέσεις.
Τι δείχνει η έρευνα για την «αποτοξίνωση» από το κινητό
Την ίδια στιγμή, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει πιο συστηματικά τι συμβαίνει όταν μειώνεται η χρήση των κινητών συσκευών και των social media. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PNAS Nexus παρακολούθησε 467 συμμετέχοντες, οι οποίοι για δύο εβδομάδες μπλόκαραν την πρόσβαση του κινητού τους στο διαδίκτυο. Οι χρήστες μπορούσαν να πραγματοποιούν κλήσεις και να στέλνουν μηνύματα, ενώ είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο από άλλες συσκευές, όπως υπολογιστές και tablets.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική μείωση του ημερήσιου χρόνου σύνδεσης στο διαδίκτυο — από 314 σε 161 λεπτά — καθώς και βελτίωση στη διάθεση, στη συγκέντρωση και στη συνολική ψυχική υγεία. Οι ερευνητές σημείωσαν μάλιστα ότι η ενίσχυση της προσοχής ισοδυναμούσε με αντιστροφή περίπου δέκα ετών γνωστικής φθοράς που σχετίζεται με την ηλικία.
Ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης ήταν ότι τα οφέλη παρατηρήθηκαν ακόμη και σε συμμετέχοντες που δεν τήρησαν πλήρως το «ψηφιακό διάλειμμα», γεγονός που υποδηλώνει ότι ακόμη και η μερική μείωση της χρήσης μπορεί να έχει θετική επίδραση.
Επιβεβαιωτικά ευρήματα από το Harvard
Αντίστοιχα συμπεράσματα προέκυψαν και από έρευνα του Harvard University που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open. Σε αυτήν, η μείωση της χρήσης social media για μία εβδομάδα συνδέθηκε με περιορισμό συμπτωμάτων άγχους, κατάθλιψης και αϋπνίας σε νεαρούς ενήλικες.
Οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι οι επιδράσεις δεν είναι ομοιόμορφες για όλους. Πιο ευάλωτοι φαίνεται να είναι όσοι συγκρίνουν συστηματικά τον εαυτό τους με άλλους χρήστες, όσοι αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα ύπνου, αλλά και εκείνοι που χρησιμοποιούν τα social media ως τρόπο διαχείρισης της μοναξιάς.
Ένα πιο ισορροπημένο ψηφιακό περιβάλλον
Παρότι τα social media αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής επικοινωνίας και ενημέρωσης, τα νέα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι ακόμη και μικρά διαλείμματα από την ψηφιακή υπερδιέγερση μπορούν να έχουν μετρήσιμα οφέλη για την ψυχική υγεία και τη γνωστική λειτουργία. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι απαραίτητα η πλήρης αποχή, αλλά η πιο συνειδητή και ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας.
Με πληροφορίες από cnn.gr