Πένυ Φυλακτάκη στο TheOpinion: «Το μοναδικό πράγμα που μπορεί να μας σώσει, είναι η ουσιαστική επαφή με τον άλλον»

Η νέα παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, “Group Therapy” της βραβευμένης Πένυς Φυλακτάκη, σε σκηνοθεσία Λευτέρη Πλασκοβίτη, κάνει πρεμιέρα στο Φουαγιέ Θεάτρου Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

Η Πένυ Φυλακτάκη ανήκει σε εκείνες τις δημιουργούς που κινούνται με άνεση ανάμεσα στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση («Ψυχοκόρες», «Η Μαρία που Έγινε Κάλλας», “HOTEΛ ΕΛVIRA”), υπηρετώντας τη δύναμη της αφήγησης σε κάθε της μορφή.

Η γραφή υπήρχε στη ζωή της από μικρή ηλικία και συνόδευε κάθε έκφανση της πορείας της, χωρίς, ωστόσο, η ίδια να έχει φανταστεί πως κάποτε θα ακολουθούσε επαγγελματικά αυτόν τον δρόμο.

Αυτήν την περίοδο, αναγνωστικά την ελκύουν λόγοι Αγίων και Πατέρων, αλλά και ψυχολογικές και θρησκευτικές μελέτες γύρω από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τη ζωή· κάτι, που ίσως προϊδεάζει και για τα επόμενα τηλεοπτικά και κινηματογραφικά της βήματα.

Αφορμή, όμως, αυτής της συνάντησης στάθηκε η νέα θεατρική της κωμωδία “Group Therapy”, καλώντας τους θεατές σε μια… αποτοξίνωση γέλιου, όπου φόβοι και ανασφάλειες εξαφανίζονται, αρκεί να τους κοιτάξει κάποιος κατάματα και να τους αντιμετωπίσει σαν να είναι ήδη παρελθόν.

Πένυ, η τελευταία μας συζήτηση έκλεισε με αναφορά σε μια σειρά που ετοίμαζες, τότε, για λογαριασμό του Mega· μια κωμωδία για όλη την οικογένεια. Μετά, ήρθε στην τηλεοπτική μας καθημερινότητα το “HOTEΛ ΕΛVIRA”…

Σε αυτό ακριβώς αναφερόμουν… Από συγγραφικής πλευράς, για μένα ήταν μια πάρα πολύ ωραία εμπειρία!

Σε τέτοιες περιπτώσεις γυρισμάτων, διαπιστώνεις πώς ένας ηθοποιός θεάτρου —καθώς το μεγαλύτερο μέρος του καστ απαρτιζόταν από θεατρικούς ηθοποιούς— μπορεί να αυτοσχεδιάσει δομικά και να εξελίξει το κείμενο, να το πάει ένα βήμα παραπέρα.

Καταλάβαμε κορυφαία θέση στις τηλεοπτικές επιλογές του κοινού. Ο κόσμος, μάλιστα, επέστρεφε και διαδικτυακά για να παρακολουθήσει τα επεισόδια που δεν πρόλαβε στην τηλεόραση.

Και θα χρησιμοποιήσω μια δική σου φράση: «Επιτέλους σπίτι»!

Επιτέλους σπίτι! Ακόμα κι αν σε έχουν γράψει στους Times, περιμένεις να σου πει ένα «μπράβο» η μαμά σου ή ο μπαμπάς σου ή ο αγαπημένος σου· ένα «μπράβο», συγκερασμός των δικών σου ανθρώπων και αυτού που έχει συμβεί.

Στη Θεσσαλονίκη είδα για πρώτη φορά θέατρο και, συγκεκριμένα, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Οπότε, το γεγονός ότι ανεβαίνει έργο μου στο θέατρο που με μύησε σε αυτήν την τέχνη και με «μάγεψε» ως θεάτρια, σηματοδοτεί έναν πολύ μεγάλο κύκλο που νιώθω ότι ολοκληρώνεται με έναν όμορφο τρόπο.

Αυτήν την περίοδο, βέβαια, απασχολείς το θεατρικό γίγνεσθαι της πόλης με δύο έργα: “Group Therapy”, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, και “Lucretia”, στο πλαίσιο της Ανοιχτής Θεατρικής Σκηνής.

Δεν υπάρχει κάποια υφολογική σχέση ανάμεσα σε αυτά τα δύο έργα. Το “Group Therapy”, μια κωμωδία με καταιγιστικό ρυθμό, απευθύνεται, πραγματικά, σε όλη την οικογένεια· σε νέους, σε εφήβους, είναι αυτό που λέμε «πάμε με την παρέα για να περάσουμε καλά».

Όσον αφορά τη «Λουκρητία» είμαι πολύ χαρούμενη, γιατί έχει γίνει επίσης μια καταπληκτική δουλειά από τον Θωμά Βελισσάρη και τη Μαρία Αρουτζίδου. Πρόκειται για “one woman show” και απευθύνεται στους εν γένει θεατρόφιλους και λάτρεις των μονολόγων.

Αγάπησα αυτήν τη γυναίκα. Υπήρξε ένα πολύ αμφιλεγόμενο, ιστορικά, πρόσωπο, το οποίο κινούνταν μεταξύ της αγιοποίησης και της βίαιης διατάραξης της οικογενειακής – μητρικής τάξης, τέμνοντας, χρονολογικά, τη ζωή της στη μέση. Μερικοί ιστορικοί, μάλιστα, την αντιμετώπιζαν ως δύο πρόσωπα.

Μελετώντας, λοιπόν, γεννήθηκε η ιδέα αυτού του μονολόγου για το τι σημαίνει να βρίσκεσαι σε καμπές της ιστορίας, ως γυναίκα που ανήκει σε οικογένειες που κατέχουν θέσεις εξουσίας.

Ποια ήταν η κομβική στιγμή, που σε παρακίνησε να γράψεις το “Group Therapy”;

Ήταν το πρώτο καλοκαίρι μετά την πανδημία, με τα μέτρα για την τήρηση των αποστάσεων μεταξύ των ατόμων σε ισχύ· μέτρα, τα οποία βροντόφωνα θα υποστηρίζω ότι ήταν η απόλυτη απόδειξη βλακείας και καταπίεσης υπό τον πανικό και τον φόβο του θανάτου, δηλαδή του μοναδικού βέβαιου γεγονότος στη ζωή μας.

Όλη αυτή η κατάσταση ήταν μια έκφανση πανικού, τίποτα περισσότερο. Όπως αποδείχθηκε, σε καμία περίπτωση αυτά τα μέτρα δεν προστάτευσαν. Οπότε, έβλεπα κάτι παράλογο να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας, το οποίο ολοένα και χειροτέρευε.

Ο καθένας είχε να αντιμετωπίσει τον φόβο απέναντι σε ένα ιατρικό δεδομένο, τον φόβο μήπως γίνει υπεύθυνος για τη νόσηση ενός άλλου ανθρώπου και, ταυτόχρονα, να προσαρμόζεται σε μέτρα που άλλαζαν ανά βδομάδα. Είδα πάρα πολλούς και αγαπημένους μου ανθρώπους να «χάνουν το μυαλό τους» και να συμπεριφέρονται με τρόπο που σήμερα έχουν ξεχάσει. Ενδεχομένως κι εγώ να το έκανα.

Εκείνο το καλοκαίρι, λίγο πριν ανέβω για διακοπές στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκιδική, χτύπησε μια φίλη το κουδούνι του σπιτιού μου και μου είπε: «Ξέρω ότι εσύ δεν φοβάσαι να αγκαλιάσεις, και ήρθα για μία αγκαλιά». Αυτό το θεώρησα ένα πολύ κομβικό σημείο.

Μια μέρα, λοιπόν, καθώς καθόμασταν όλοι μαζί στην παραλία, ξαφνικά νιώθαμε καλά· λέγαμε ανοησίες και γελούσαμε μέχρι δακρύων με την κατάντια μας, ενώ, χωρίς να το ξέρουμε, είχαμε μπροστά μας άλλα δυόμισι παρόμοια χρόνια.

Τα Έσχατα είναι μόνιμα. Το μοναδικό πράγμα που μπορεί να μας σώσει, είναι η ουσιαστική επαφή με τον άλλον. Το «ένα μέτρο απόσταση» είναι ένα μέτρο πιο κοντά στην «κόλαση». Με αυτήν τη σκέψη, ξεκίνησα να γράφω το “Group Therapy”.

Αντιλαμβάνομαι μια κοινωνία, η οποία προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική πίεση, στην ψυχολογική επιβάρυνση και σε όλα αυτά τα κοινωνικά προφίλ που είτε μας «επιβάλλονται» είτε οι ίδιοι «φοράμε».

Στο “Group Therapy”, οι πρωταγωνιστές ούτε προσπαθούν ούτε επιθυμούν να ισορροπήσουν: έχουν «πέσει» και το χαίρονται! Βρίσκονται στα απόλυτα χάλια και πανευτυχείς πορεύονται με αυτά, αρχικά τουλάχιστον, γιατί κανένας δεν τα αναγνωρίζει. Όλοι, όμως, βλέπουν τα χάλια του διπλανού τους.

Ο καθένας φέρει τη δική του εκδοχή στο ίδιο πρόβλημα: την αποστασιοποίηση από οτιδήποτε σχετίζεται με την αγάπη, με την έννοια του «κοιτώ τον άλλον στα μάτια», διότι έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ να αντικρίζουμε το είδωλό μας στον καθρέφτη με οποιονδήποτε τρόπο, είτε επαινώντας το είτε μέμφοντάς το.

Έτσι, με την επίφαση του «καλού ανθρώπου» και της προσφοράς στην κοινωνία, αυτές οι τρεις οικείες, για όλους μας, φυσιογνωμίες δεν έχουν κοιτάξει ποτέ τον άλλον στα μάτια, όποιος κι αν είναι αυτός.

Όταν αναφέρομαι στην επαφή με τον άλλον, δεν εννοώ, αναγκαστικά, την επαφή με τον αγαπημένο «άλλον» —που είναι υπέροχη— αλλά και αυτήν με έναν εκνευριστικό «άλλον». Οι δύο άντρες πρωταγωνιστές δεν θα έπρεπε να βρίσκονται στο ίδιο δωμάτιο, είναι οι δύο αντίθετοι πόλοι του σύμπαντος.

Ακόμα κι αυτό, όμως, μας φέρνει αντιμέτωπους με διαφορετικά κομμάτια του εαυτού μας, τα οποία μπορεί να αποτελέσουν το «κλειδί» για τη σωτηρία μας.

Έτσι, λοιπόν, τοποθετείς από γραφής έναν διευθυντή πολυεθνικής και έναν influencer μαζί στη σκηνή, με σκοπό να τονίσεις αυτήν την αντίθεση…

Ο ένας είναι influencer, blogger, Instagrammer και TikToker· δηλαδή, μόνιμα άνεργος και απατεώνας. Ο άλλος είναι ένα καλοκουρδισμένο γρανάζι ενός εξαιρετικά στημένου συστήματος.

Μπορούμε, όμως, να κάνουμε το καλό από όποια θέση κι αν βρεθούμε. Δεν υπάρχει περίπτωση ένα κακό σύστημα να σε «ρουφήξει», αν έχεις αποφασίσει να κάνεις το καλό.

Είμαι τελείως αντίθετη σε αυτό που έλεγε ο Σαρτρ, ότι «η κόλαση είναι οι άλλοι». Πρέπει να πέρασε πολύ άσχημα στη ζωή του, αν στους άλλους δεν βρήκε τον «παράδεισο».

Ποια η σχέση σου με τα social media, όπως έχει διαμορφωθεί η πραγματικότητα πλέον; Τα «’χεις πάρει» με το γεγονός ότι ο καθένας βρήκε κι από ένα κανάλι για να κοινοποιεί «το μακρύ και το κοντό του»;

Δεν θα έλεγα ότι είμαι τόσο «θυμωμένη» όσο ήμουν παλιότερα. Στη «Δόνα Ροζίτα» του Λόρκα, ο υποψήφιος αρραβωνιαστικός της, πριν την εγκαταλείψει, περιγράφει στον μέλλοντα πεθερό του ένα καινούργιο αυτοκίνητο που κυκλοφορεί στη Μαδρίτη, με το οποίο οι άνθρωποι κινούνται ταχύτερα. Και αποκρίνεται ο πεθερός: «Πάνε τόσο γρήγορα, για να πάνε πού;». Αυτή η ατάκα του έργου είναι καθοριστική.

Το σκουπίδι είναι σκουπίδι. Πάντα θα υπάρχει, αλλά κάθε πρωί θα βγω και θα καθαρίσω. Θα ξεσκαρτάρω. Αν αυτό, όμως, με αποσυντονίζει από το να παρακολουθώ πώς διαμορφώνεται ερήμην μου η κοινωνία, από το να γνωρίζω τα εργασιακά μου δικαιώματα, από το να αντιλαμβάνομαι τι συμβαίνει στο σχολείο των παιδιών μου, αν σταματήσω να σκέφτομαι και να ερευνώ επειδή το μυαλό μου κατακλύζεται από μια αδιάκοπη ροή άχρηστων ειδήσεων, τότε υπάρχει πρόβλημα.

Η αντίσταση απέναντι στον καταιγισμό των πληροφοριών είναι προσωπική ευθύνη. Στην καθημερινότητά μου, πρέπει να βρω έναν μικρό τρόπο να «καθαρίζω» και, σε δεύτερη φάση, να μην «βρωμίζομαι». Είναι δύο διαφορετικά στάδια.

Παράλληλα, Πένυ, χαιρόμαστε ιδιαίτερα να σε υποδεχόμαστε στη Θεσσαλονίκη και για λογαριασμό σεμιναρίων δημιουργικής γραφής.

Είμαι ενθουσιασμένη με αυτές τις πρωτοβουλίες, τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο και στην Αθήνα. Ενώ τα πράγματα «σφίγγουν» οικονομικά, και οι μεγάλοι φορείς φροντίζουν απλώς να έχουν «καλυμμένα τα νώτα τους» και να συσπειρώνονται σε ομίλους για να είναι περισσότερο θωρακισμένοι ενόψει ενός οικονομικού βάραθρου, ταυτόχρονα μικρές ομάδες κάνουν κάτι διαφορετικό, αφουγκραζόμενες καλύτερα τη νέα εποχή και προσφέροντας πραγματικό έργο. Είναι πολύ παρήγορο και όπου μπορώ να συμμετέχω, θα το κάνω.

Στο εξωτερικό, μια καλά συσπειρωμένη ομάδα που διαθέτει και έναν άνθρωπο ικανό να εκπονήσει μια στοιχειώδη υλικοτεχνική μελέτη ή ένα σωστά δομημένο οικονομικό excel χρηματοδοτείται, και αντιμετωπίζεται ισότιμα ακόμα και από μεγάλες πλατφόρμες.

Η «πληγή» δεν είναι η χρηματοδότηση. Άλλωστε, ποτέ δεν «έδιναν λεφτά με το τσουβάλι» στον κόσμο. Η τεράστια «πληγή», τώρα, είναι η ευθυνοφοβία.

Απέναντι σε αυτήν «επιτίθεται» και το “Group Therapy”· στον φόβο να αναλάβουμε την ευθύνη του εαυτού μας, να έρθουμε σε ουσιαστική επαφή με τον άλλον και, για μένα προσωπικά, να εμπιστευτούμε τον Θεό, νομίζοντας ότι εμείς ανοίγουμε και κλείνουμε τη στρόφιγγα της ζωής μας. Γνωρίζουμε, όμως, πολύ καλά ότι άνοιξε ερήμην μας και θα κλείσει χωρίς τον έλεγχό μας.

Τι άλλο μας ετοιμάζεις, ίσως κι εκτός θεατρικού πλαισίου;

Τον βίο της Αγίας Φιλοθέης, σε σειρά και κινηματογραφική ταινία. Είναι κάτι πραγματικά μοναδικό στα ελληνικά χρονικά.

Μετά την Άλωση, στο πιο σκοτεινό κομμάτι της Τουρκοκρατίας, αυτή η ηρωίδα-γυναίκα ίδρυσε το πρώτο σχολείο γυναικών στην Ευρώπη, άλλαξε την Αθήνα και τη ροή της ιστορίας. Χωρίς αυτήν, ίσως δεν θα φτάναμε με τέτοιον τρόπο στην Ελληνική Επανάσταση. Μετέτρεψε την τελευταία σπίθα του Ελληνισμού, όχι μόνο της Ορθοδοξίας, σε φλόγα.

Βρισκόμαστε στα τελευταία στάδια των εγκρίσεων κι ελπίζω να είναι θετικές. Νομίζω πως ο κόσμος θα το θυμάται για πολύ καιρό. Το έργο δεν έχει μόνο θεολογικό, αλλά και πολύ έντονο ιστορικό περιεχόμενο. Όποια γυναίκα το παρακολουθήσει, θα επαναπροσδιορίσει την αίσθησή της για το τι σημαίνει θηλυκή δύναμη· στη συγκεκριμένη περίπτωση, θηλυκή δύναμη εν Χριστώ.

Μετά και από την επιτυχία του Αγίου Παϊσίου, για μένα ένα καμπανάκι «χτύπησε»: η ανάγκη του κόσμου για αντίστοιχο περιεχόμενο. Η πρόταση ήρθε από το γραφείο της παραγωγής και στη λογική των μορφών, οι οποίες, πέρα από την αγιοσύνη τους, υπήρξαν καθοριστικές για την εξέλιξη του τρόπου με τον οποίο ο άνθρωπος ζούσε την εκάστοτε εποχή, τέθηκε το όνομα της Αγίας Φιλοθέης.

Είναι η Αγία προστάτιδα των Αθηνών, μαζί με τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, και η επίδρασή της παραμένει καταλυτική έως σήμερα· αρκεί να αναφέρω ότι οι περιοχές Φιλοθέη, Ψυχικό, Γέρακας, Περισσός, Καλογρέζα, σχετίζονται με αυτήν.

Έτσι, άρχισα να μελετάω. Είμαι ευγνώμων που αξιώθηκα να το γράψω, όποια έκβαση κι αν έχει.

Πληροφορίες

Group Therapy

Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών – Φουαγιέ (Εθνικής Αμύνης 2, Θεσσαλονίκη)

Πρεμιέρα: Σάββατο 2 Μαΐου 2026 & ώρα 21:00

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: more.com

Διάρκεια: 75 λεπτά

Συντελεστές

Συγγραφέας: Πένυ Φυλακτάκη

Σκηνοθεσία – Μουσική επιμέλεια: Λευτέρης Πλασκοβίτης

Σκηνικά – Κοστούμια: Δανάη Πανά

Φωτισμοί: Στέλιος Τζολόπουλος

Οργάνωση παραγωγής: Εύα Κουμανδράκη

Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud

Βοηθοί σκηνοθέτη στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης: Μαρία Αλεξούδη, Χριστίνα Γήτα, Τάνια Σκούτα

Βοηθοί σκηνογράφου – ενδυματολόγου στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης: Χρήστος Βαξεβανίδης, Νίκη Λεδάκη

Παίζουν (αλφαβητικά)

Λίλη Αδρασκέλα

Θανάσης Δισλής

Δημήτρης Καραγιάννης

Γιάννης Τσιακμάκης

Στην παράσταση ακούγονται οι φωνές της Ελισάβετ Μουτάφη και της Βίβιαν Κοντομάρη