Χριστίνα Ψύχα στο TheOpinion: «Πηγαίνω πάντα εκεί που συγκινούμαι»

Ο δεύτερος προσωπικός δίσκος της Χριστίνας Ψύχα, «Νήνεμο», κυκλοφορεί από την Anima Music GR και είναι διαθέσιμος σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες.

Η Χριστίνα Ψύχα επέστρεψε δισκογραφικά, καταθέτοντας μια βαθιά ατμοσφαιρική και ποιητική πρόταση, που κινείται ανάμεσα στην κινηματογραφική μουσική, στη jazz, στην pop και στις fusion επιρροές.

Το «Νήνεμο» αποτελεί μια προσωπική καλλιτεχνική διαδρομή μέσα από τη μελοποιημένη ποίηση σημαντικών ποιητών, όπως ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Κώστας Καρυωτάκης και ο Φερνάντο Πεσσόα, αλλά και πρωτότυπα ελληνόφωνα τραγούδια.

Χριστίνα, ανάμεσα στη σύνθεση και στην ερμηνεία, ποια πλευρά σε γοητεύει περισσότερο;

Απολαμβάνω περισσότερο την παραγωγική διαδικασία. Είναι υπέροχο να μοιράζεσαι με τον κόσμο το αποτέλεσμα της δουλειάς σου, αλλά θεωρώ ότι η δημιουργική είναι η αμιγώς ερωτική διαδικασία.

Ξεκίνησα ως τραγουδίστρια, με όργανο τη φωνή μου. Αισθάνομαι, ωστόσο, ευλογημένη και τυχερή που στην πορεία ανακάλυψα το δημιουργικό κομμάτι.

Έγραψα τα πρώτα μου τραγούδια με αφέλεια, δεν ανήκα στην κατηγορία των ανθρώπων που εκφράζονται με αυτόν τον τρόπο. Όταν, όμως, άρχισα να τραγουδάω τους στίχους μου και να τους ντύνω με μουσική, ανοίχτηκε ένας βαθύς, ατελείωτος κόσμος μπροστά μου.

Τότε, ένιωσα μεγάλη ασφάλεια. Ένιωσα ότι ξέρω πού μπορώ να επιστρέφω για να εξωτερικεύω τα συναισθήματά μου και όλα όσα βιώνω.

Ποια ήταν η αφετηρία της μουσικής σου διαδρομής;

Μεγάλωσα στο Αίγιο. Τα πλεονεκτήματα της επαρχίας είναι πολλά, αλλά τα καλλιτεχνικά ερεθίσματα περιορισμένα. Δεν θα έρθεις, δηλαδή, σε επαφή με πολλές θεατρικές ή μουσικές παραστάσεις που θα σε εμπνεύσουν.

Τραγουδούσα. Ένιωθα ότι είχα ωραία φωνή και το απολάμβανα. Ήρθα, όμως, πιο κοντά με όσα επί της ουσίας μου αρέσουν, όταν έφυγα για σπουδές σε μια μεγαλύτερη πόλη, στα Γιάννενα.

Εκεί, συμμετείχα σε μπάντες με φίλους, καθώς και σε διάφορα άλλα projects. Πολύ σύντομα, κατάλαβα ότι αυτό ήθελα να το κάνω με μεγαλύτερη ευθύνη, γιατί είχα αρχίσει να εκτίθεμαι μπροστά σε κόσμο. Οπότε, το να τραγουδάω χωρίς να έχω κάποια εκπαιδευτική βάση και γνώσεις δεν μου περνούσε από το μυαλό.

Γράφτηκα, λοιπόν, στο ωδείο για να δουλέψω τη φωνή μου, ξεκινώντας με μοντέρνα μουσική. Άκουγα jazz, με γοήτευε πάρα πολύ η δυτικότροπη μουσική.

Στην πορεία, όμως, αντιλήφθηκα ότι όσο καλά κι αν μάθω να τραγουδάω, με όσα είδη κι αν καταπιαστώ —είχα μια ευχέρεια, μου ήταν εύκολο ως φωνή— κάτι έλειπε. Έτσι, άρχισα να εξερευνώ τι είναι αυτό που πραγματικά θέλω να πω.

Και στράφηκες σε κάτι λιγότερο οικείο στο ευρύ κοινό…

Πάντα με καθοδηγούσε η ανάγκη μου για το καινούργιο. Αυτή η μουσική, επειδή ακριβώς ενέχει τον αυτοσχεδιασμό, μου ήταν απίστευτα δελεαστική. Αυτό το στοιχείο θεωρώ ότι με κέντρισε. Δεν ένιωσα ότι κάνω κάποιου είδους επανάσταση.

Μάλιστα, άργησε να με προβληματίσει το γεγονός ότι αυτό που κάνω είναι αρκετά διαφορετικό και ενδεχομένως να μην έχει την αναμενόμενη απήχηση. Ωστόσο, δεν αποτέλεσε εμπόδιο. Η προσωπική μου ανάγκη να εξερευνήσω αυτές τις πτυχές ήταν χειμαρρώδης.

Η μουσική μας, μας καλεί να χτυπήσουμε εμείς τις πόρτες των ανθρώπων και να τους ζητήσουμε να δώσουν μια ευκαιρία σε αυτό που δημιουργούμε. Είμαστε πεπεισμένοι ότι αξίζει να μας ανοίξουν.

Πρόκειται, ασφαλώς, για μια δύσκολη πορεία, και από την άποψη της κρατικής στήριξης. Η τέχνη δεν βρίσκεται στις υψηλές προτεραιότητες του κράτους και, επομένως, ο δρόμος είναι συχνά δύσβατος.

Η αισιοδοξία, όμως, είναι μονόδρομος αν θέλεις να συνεχίσεις να κάνεις αυτό που αγαπάς. Πιστεύω πως από τη στιγμή που συμφιλιώνεσαι με το γεγονός ότι επιλέγεις μια μορφή τέχνης επειδή πραγματικά σε εκφράζει, δεν έχεις παρά να συνεχίσεις με συνέπεια και αφοσίωση.

Η ποίηση τι ρόλο παίζει σε όλο αυτό;

Από μικρή με συγκινούσαν πράγματα, τα οποία δεν προκαλούσαν το ίδιο ενδιαφέρον στους φίλους μου, στα παιδιά της ηλικίας μου. Έχω μεγαλύτερα αδέρφια, κι έτσι ήρθα από νωρίς σε επαφή με διαφορετικά ερεθίσματα.

Με τα χρόνια, ό, τι διάβαζα, ωρίμαζε. Όλα συντέλεσαν στη δημιουργία της ταυτότητάς μου. Πηγαίνω πάντα εκεί που συγκινούμαι.

Ποιος από τους ποιητές, με τους οποίους καταπιάνεσαι στο «Νήνεμο», σε συγκινεί βαθύτερα;

Με συγκινεί ο Καρυωτάκης. Βρίσκω μια συγγένεια στη μελαγχολία που συνοδεύει την ποίησή του. Παράλληλα, συνδυάζει έναν σαρκασμό… αισθάνομαι ότι, με έναν τρόπο, συνομιλούμε. Μεγαλώνοντας, όμως, νομίζω πως απομακρύνομαι από αυτόν.

Επίσης, ο Πεσσόα με εξιτάρει από τη σκοπιά της εσωτερικής αναζήτησης και της βαθιάς ανάλυσης. Από την άλλη πλευρά, με συγκλονίζει η ανθρωπιστική προσέγγιση του Λειβαδίτη.

Νιώθω ότι έκαναν μέσα μου τη δουλειά που χρειαζόταν. Έχω την ανάγκη να προχωρήσω παρακάτω.

Τι σημαίνει «Νήνεμο»; Παραπέμπει, ίσως, στην απανεμιά, στην ηρεμία που μπορεί να αποπνέει η ίδια η ποίηση;

Σίγουρα, η πρώτη ερμηνεία είναι αυτή της ησυχίας, που αποτελεί ευχή και στόχο για όλους τους ανθρώπους· να ησυχάσουμε μέσα μας και να τα βρούμε τόσο με τον εαυτό μας όσο με τους γύρω μας, ώστε να ζήσουμε μια αληθινή ζωή.

Την ίδια στιγμή, δεν γνωρίζουμε από τι μπορεί να έχει προέλθει μια εξωτερική ησυχία, από απόγνωση ή απελπισία…

Η θεματική του δίσκου και των ποιημάτων πραγματεύεται όλα τα βαθιά ανθρώπινα ερωτήματα. Με γοητεύουν οι εικόνες που δημιουργεί αυτή η λέξη…

Πού αναζητάς τη δική σου ηρεμία, τη γαλήνη στη ζωή σου;

Δεν έχει να κάνει με κάποιον τόπο, όσο με μια εσωτερική απόφαση. Είναι στην ευχέρεια του καθενός να κατευθυνθεί σε ό, τι μπορεί να του προσφέρει ουσιαστική ηρεμία, γιατί υπάρχει και η προσωρινή, η επιφανειακή ανακούφιση.

Αισθάνομαι ότι στην αλήθεια ισορροπούν τα πράγματα και ζούμε ουσιαστικά.

Σε αυτό το μουσικό ταξίδι έχεις σταθερούς συνοδοιπόρους. Θα μας μιλήσεις γι’ αυτούς;

Με τον Νικόλα Αναδολή είμαστε συνοδοιπόροι πάρα πολλά χρόνια, έχουμε μεγαλώσει μαζί. Οπότε, όσα δημιουργήσαμε, ήρθαν ως μια φυσική συνέχεια της πορείας μας. Έτσι, τουλάχιστον, το αισθάνομαι.

Μουσικά, προερχόμαστε από διαφορετικούς κόσμους. Στην αρχή, χρειάστηκε να δουλέψουμε αρκετά για να βρούμε τις «γέφυρες» μεταξύ μας. Αποφασίσαμε να πορευτούμε μαζί, αξιοποιώντας δημιουργικά τις διαφορές μας, με στόχο να προκύψει κάτι εποικοδομητικό.

Θεωρώ ότι τα καταφέραμε, καθώς η συνεργασία μας δεν περιορίστηκε σε έναν δίσκο. Στην ουσία, ο πρώτος δίσκος ηχογραφήθηκε ζωντανά στο στούντιο, με τη συμμετοχή περίπου δεκατριών-δεκατεσσάρων μουσικών. Η διαδικασία ήταν διαφορετική. Εγώ έγραψα τα τραγούδια και ο Νικόλας ανέλαβε την ενορχήστρωσή τους. Οι ρόλοι μας ήταν σαφώς διακριτοί.

Στον δεύτερο δίσκο, προστέθηκε στην ομάδα και ο Άγγελος Σπίνουλας, αναλαμβάνοντας τη μουσική παραγωγή. Συνεργαστήκαμε στενά οι τρεις μας σχεδόν σε όλα τα κομμάτια, με εμένα και τον Νικόλα να έχουμε μεγαλύτερη εμπλοκή στη σύνθεσή τους. Ήταν μια συνεργατική διαδικασία.

Ήταν ένα νέο κεφάλαιο και είμαι χαρούμενη γι’ αυτό. Μπαίνοντας σε καινούργια χωράφια, υπήρχε ένας φόβος. Αν, όμως, καταφέρεις να συμφιλιωθείς με τους φόβους σου, πάντα κάτι καινούργιο προκύπτει και το «Νήνεμο» είναι, για μένα, η απόδειξη.

Παράλληλα, έχεις συμμετάσχει και σε πολλά φεστιβάλ εντός κι εκτός Ελλάδας…

Ήταν πολύ σημαντικές στιγμές, που μπορώ να πω ότι ήρθαν απροσδόκητα. Μόλις είχα κάνει το ντεμπούτο μου με τον δίσκο, με τίτλο “Violetera”, και δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα ακολουθούσαν τόσο σημαντικές σκηνές.

Δεν το είχα κυνηγήσει. Δεν ήξερα καν τι κάνουμε οι καλλιτέχνες, όταν κυκλοφορεί ένας δίσκος. Βρισκόμουν σε μια ρομαντική κατάσταση.

Ο δίσκος μας, ένα ελληνόφωνο jazz άλμπουμ, εκτιμήθηκε και βρήκε τη θέση του στα φεστιβάλ. Πήγαμε στο Κατάρ, στο Παρίσι, κάναμε περιοδεία και στα Βαλκάνια, συμμετέχοντας σε σημαντικά jazz festivals που μας άνοιξαν δρόμους.

Το Athens Jazz Festival ήταν, επίσης, μια μεγάλη ώθηση για μένα και ένα σημαντικό πρώτο βήμα στον χώρο. Πάντα θα είμαι ευγνώμων γι’ αυτήν την ευκαιρία.

Χριστίνα, συναντάς έξω την ευαισθησία που προάγεις μέσα από τη δουλειά σου;

Η αλήθεια είναι πως νιώθω λίγη μοναξιά σ’ αυτό. Παρ’ όλα αυτά, αντιλαμβάνομαι τους λόγους για τους οποίους η ευαισθησία είναι υποτιμημένη. Κατανοώ τις άμυνες που χτίζει κάποιος για να επιβιώσει.

Από πολύ μικρή, η ευαισθησία με διακατείχε έντονα. Βέβαια, πέρασα κάποια χρόνια στα οποία αισθανόμουν ότι δεν είμαι ασφαλής μέσα σε αυτήν τη συνθήκη. Έψαξα πάρα πολύ να βρω τι έχει σημασία για μένα. Έχει να κάνει με την απόφαση να είσαι συνεπής με το συναίσθημά σου και με αυτό που σε διέπει.

Κέρδισε η αυθεντικότητα. Ένιωθα ότι ήμουν ολόκληρη και δυνατή, όταν ήμουν αληθινή.

Υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες η πραγματικότητα «ράγισε» τη ρομαντική προσέγγισή σου στη μουσική;

Δεν μπορώ να κάνω εκπτώσεις σε όσα υπηρετώ, αν και συχνά αναρωτιέμαι μήπως αυτή η στάση αποτελεί μια αγκύλωση που χρειάζεται να δουλέψω. Από την άλλη πλευρά, δεν θέλω να αφήνω τους φόβους ή τις ανασφάλειές μου να με περιορίζουν, έστω κι ασυνείδητα.

Πιστεύω πολύ σε αυτό που κάνω και αισθάνομαι ότι δεν θα μπορούσα να κινηθώ πέρα από τον αξιακό μου άξονα. Και, τελικά, ίσως αυτός να είναι ο δρόμος στον οποίο θέλω να συνεχίσω να βαδίζω…