Μείζων δε τούτων η αγάπη

Της Ιωάννας Κωσταρέλλα, Αν. Καθηγήτρια, Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ

Η έρευνα EROS της choose προσφέρει ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία για το πώς διαφορετικές γενιές -ψηφιακοί «γηγενείς» και «άποικοι» του ψηφιακού κόσμου-αντιλαμβάνονται τον έρωτα

Πώς μοιάζει ο έρωτας σε αυτή την εποχή που χαρακτηρίζεται από το χάος της διαδικτυακής κοινωνικοποίησης; Πολύ συχνά ακούμε για τις νεότερες γενιές και ειδικά για τους Gen Zers ότι είναι σε σύγχυση, επικοινωνούν μόνο μέσω dating apps και φοβούνται την αλληλεπίδραση στον πραγματικό κόσμο. Είναι, όμως, έτσι; Και ο έρωτας; Πώς διαμορφώνεται ο έρωτας στα χρόνια των chatbots, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Η έρευνα EROS της choose προσφέρει ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία για το πώς διαφορετικές γενιές -ψηφιακοί «γηγενείς» και «άποικοι» του ψηφιακού κόσμου-αντιλαμβάνονται τον έρωτα. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό από αυτά είναι ότι, όταν οι συμμετέχοντες καλούνται αυθόρμητα να πουν τι τους έρχεται πρώτο στο μυαλό με τη λέξη «έρωτας», η κυρίαρχη απάντηση δεν είναι το σεξ, το πάθος ή η σωματική έλξη, αλλά η αγάπη. Η αγάπη παραμένει η πρώτη λέξη που συνδέεται με τον έρωτα.

Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δείχνει ότι, παρά τις συχνές συζητήσεις για πιο «ρευστές» ή εφήμερες σχέσεις στη σύγχρονη εποχή, ο έρωτας εξακολουθεί να νοηματοδοτείται πρωτίστως ως συναίσθημα και ως συναισθηματικό δέσιμο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, προσεγγίζοντας το θέμα διαγενεακά. Εντυπωσιακό είναι ότι οι Gen Zers, σε ποσοστό 47%, συσχετίζουν αυθόρμητα την αγάπη με τον έρωτα. Η γενιά που συχνά περιγράφεται ως πιο «χαλαρή» ή αποστασιοποιημένη, εδώ αποκαλύπτει ίσως την πιο ρομαντική της πλευρά. Η Gen Z εμφανίζει ισχυρότερη σύνδεση του έρωτα με την αγάπη σε σχέση με τις μεγαλύτερες γενιές, στοιχείο που αμφισβητεί εν μέρει το στερεότυπο ότι οι νεότεροι αντιμετωπίζουν τις σχέσεις πιο επιφανειακά ή αποστασιοποιημένα. Αντίθετα, φαίνεται πως η ανάγκη για ουσιαστική σύνδεση παραμένει ισχυρή, ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου οι σχέσεις συχνά παρουσιάζονται ως γρήγορες ή προσωρινές.

Παράλληλα, όσοι δηλώνουν ότι είναι ερωτευμένοι αυτή την περίοδο συνδέουν ακόμη περισσότερο τον έρωτα με την αγάπη. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι η προσωπική βιωμένη εμπειρία ενισχύει τη συναισθηματική διάσταση του όρου.

Συνολικά, τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι, τουλάχιστον σε επίπεδο αυθόρμητου συνειρμού, ο έρωτας εξακολουθεί να νοηματοδοτείται κυρίως μέσα από την αγάπη, τη συναισθηματική εγγύτητα και την ανάγκη για ουσιαστικό δεσμό, παρά αποκλειστικά μέσα από τη σωματική έλξη ή την ένταση του πάθους. Σε ποσοστό 68% οι συμμετέχοντες στην έρευνα δήλωσαν ότι ο έρωτας συνδέεται με την δέσμευση, ενώ παρουσιάζει, επίσης, ενδιαφέρον το γεγονός ότι στις γυναίκες το ποσοστό αυτό φθάνει στο 72%.

Πολλά ραντεβού – μεγάλη μοναξιά;

Το γεγονός ότι οι Gen Zers μεγάλωσαν με το κινητό ως προέκταση του χεριού τους δεν σημαίνει ότι προτιμούν απαραίτητα τα dating apps για να γνωρίσουν ανθρώπους. Αντίθετα, φαίνεται πως εξακολουθούν να προτιμούν πιο «παραδοσιακούς» τρόπους γνωριμίας, συχνά μέσω κοινών φίλων.

Όπως αποτυπώνεται στην έρευνα, είναι εύκολο να γνωρίσεις κάποιον, αλλά δύσκολο να συνδεθείς ουσιαστικά. Και εδώ ξεκινά η πολυπλοκότητα του λεγόμενου situationship. Μια κατάσταση που μπορεί να περιλαμβάνει τρυφερότητα, ακόμη και αποκλειστικότητα, αλλά χωρίς σαφή δέσμευση. Ένα ενδιάμεσο πεδίο που συχνά δημιουργεί περισσότερη ασάφεια και λιγότερη ικανοποίηση, καθώς η υψηλή ικανοποίηση από την ερωτική ζωή συνδέεται με τη σταθερότητα.

Πώς παίζουν οι γενιές το παιχνίδι του έρωτα;

Οι γενιές φαίνεται να «παίζουν» το παιχνίδι του έρωτα με παρόμοιους όρους. Οι ψηφιακές πλατφόρμες γνωριμιών έχουν αλλάξει αρκετά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι προσεγγίζουν τον έρωτα, δημιουργώντας μια εμπειρία πιο γρήγορη αλλά και πιο επιφανειακή συχνά, ενώ παράλληλα ενισχύεται η αβεβαιότητα γύρω από τη δέσμευση και τη διάρκεια των σχέσεων. Οι νεότερες γενιές, αν και εκτίθενται σε περισσότερες επιλογές, φαίνεται να δυσκολεύονται περισσότερο να επιλέξουν σταθερά πρόσωπα συναισθηματικής αναφοράς. Ωστόσο, ψάχνοντας κάτω από την επιφάνεια, βλέπουμε από τα στοιχεία της έρευνας ξεκάθαρα την ανάγκη των σχέσεων να αποκτήσουν νόημα μέσα από το δέσιμο και την ψυχική εγγύτητα.

Ταυτόχρονα, ο έρωτας γίνεται αντιληπτός και ως μια διαρκής μετατόπιση. Σε σχέση με παλαιότερες εποχές, καταγράφεται η αίσθηση ότι οι άνθρωποι ερωτεύονται λιγότερο ή πιο δύσκολα. Στις περιγραφές ξεχωρίζει και πάλι η δυσκολία σύνδεσης. Σε σχέση με την λιγότερη αντοχή στη δυσκολία που εμφανίζεται σε ποσοστό 22%, έχει ενδιαφέρον ότι αυτή είναι μια θέση που εκφράζουν σε μεγαλύτερο βαθμό οι Gen Xers.

Ενώ οι προηγούμενες γενιές θεωρούσαν δεδομένη την ασφάλεια, οι άνθρωποι που αποτελούν την Γενιά Ζ περνούν μέσα από μια εποχή σύνθετων κρίσεων, γεγονός που  δημιουργεί αστάθεια στην ψυχολογία τους και μια αυξημένη συναισθηματική ευαλωτότητα. Για το λόγο αυτό έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για σταθερά σημεία αναφοράς και περιβάλλοντα που αποπνέουν οικειότητα και ασφάλεια.

Μέσα από τα ευρήματα της έρευνας προκύπτει με σαφήνεια ότι σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, κάποια πράγματα, όπως η ανάγκη για σύνδεση και ψυχική εγγύτητα, παραμένουν σταθερά.

Αναλυτικά η έρευνα