Έρωτες στην πολιτική

Ο έρωτας αποδείχθηκε πολλές φορές ισχυρότερος από πρωτόκολλα και θεσμούς

Από τα παλάτια της Ευρώπης μέχρι τη Ρώμη της αρχαιότητας, από τον Λευκό Οίκο μέχρι την Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, ο έρωτας αποδείχθηκε πολλές φορές ισχυρότερος από πρωτόκολλα και θεσμούς. Όταν ακουμπά ανθρώπους που βρίσκονται στην κορυφή της εξουσίας μπορεί να προκαλέσει κρίσεις, να ανατρέψει ισορροπίες, να γεννήσει σκάνδαλα, να τροφοδοτήσει πρωτοσέλιδα ή ακόμη και να αλλάξει τη ροή της Ιστορίας.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο έρωτας του Εδουάρδου Η΄ με τη Γουάλις Σίμπσον που άλλαξε την πορεία της βρετανικής μοναρχίας. Ο Εδουάρδος γνώρισε τη Γουάλις Σίμπσον το 1931. Εκείνη ήταν Αμερικανίδα και ήδη παντρεμένη με τον δεύτερο σύζυγό της. Η σχέση τους άρχισε να προκαλεί αμηχανία στο Παλάτι. Όταν ο Εδουάρδος ανέβηκε στον θρόνο το 1936, έκανε σαφές πως ήθελε να την παντρευτεί. Η Εκκλησία της Αγγλίας δεν μπορούσε να αποδεχθεί έναν γάμο με μια δύο φορές διαζευγμένη γυναίκα, ενώ οι πρώην σύζυγοί της βρίσκονταν ακόμη εν ζωή. Μπροστά στο δίλημμα «θρόνος ή έρωτας», ο Εδουάρδος επέλεξε τη Γουάλις. Στις 11 Δεκεμβρίου 1936 ανακοίνωσε την παραίτησή του, λέγοντας πως δεν μπορούσε να σηκώσει το βάρος των καθηκόντων του «χωρίς τη γυναίκα που αγαπά». Η απόφαση συγκλόνισε τη βρετανική κοινωνία. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, Βρετανός μονάρχης εγκατέλειπε οικειοθελώς τον θρόνο για προσωπικούς λόγους.

Αν γυρίσει κανείς πολύ πιο πίσω, στην αρχαιότητα, θα συναντήσει έναν άλλο μεγάλο έρωτα που συνδέθηκε με την εξουσία: τη σχέση της Κλεοπάτρας Ζ΄ με τον Μάρκο Αντώνιο. Η τελευταία βασίλισσα της δυναστείας των Πτολεμαίων και ο ισχυρός Ρωμαίος στρατηγός δεν έζησαν απλώς έναν παθιασμένο δεσμό. Έχτισαν μια πολιτική και στρατιωτική συμμαχία που έμελλε να οδηγήσει σε σύγκρουση με τη Ρώμη και να σηματοδοτήσει το τέλος της ανεξάρτητης Αιγύπτου.

Οι δυο τους συναντήθηκαν το 41 π.Χ. στην Ταρσό, όταν ο Αντώνιος κάλεσε την Κλεοπάτρα για να διαπιστώσει τη στάση της απέναντι στη Ρώμη μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα. Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, εκείνη έφτασε πάνω σε πολυτελές πλοίο, ντυμένη σαν θεά Αφροδίτη, μέσα σε ένα σκηνικό γεμάτο αρώματα, μουσική και χρυσό. Ο Αντώνιος γοητεύτηκε από την ομορφιά, την ευφυΐα και τον πλούτο της Αιγύπτιας βασίλισσας και στάθηκε στο πλάι της. Το 31 π.Χ. στη ναυμαχία του Ακτίου, το 31 π.Χ., οι δυνάμεις του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας ηττήθηκαν από τον Οκταβιανό. Η ήττα τους δεν σήμανε μόνο το τέλος της σχέσης τους, αλλά και το τέλος της ανεξαρτησίας της Αιγύπτου. Ο τραγικός επίλογος γράφτηκε με την αυτοκτονία και των δύο. Την ίδια στιγμή, όμως, άνοιγε μια νέα εποχή: η επικράτηση του Οκταβιανού και η γέννηση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, η σχέση του Μπιλ Κλίντον με τη Μόνικα Λεβίνσκι δεν υπήρξε απλώς ένα ερωτικό σκάνδαλο στον Λευκό Οίκο. Η Μόνικα Λεβίνσκι ήταν νεαρή ασκούμενη στον Λευκό Οίκο όταν γνώρισε τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ. Η σχέση τους ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και για ένα διάστημα παρέμεινε κρυφή. Όταν όμως αποκαλύφθηκε, το 1998, πήρε αμέσως διαστάσεις πολιτικού σεισμού. Το ζήτημα δεν ήταν πλέον μόνο αν υπήρξε ή όχι ερωτική σχέση. Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν ο πρόεδρος είχε πει ψέματα δημόσια και ενώπιον της Δικαιοσύνης. Κομβικό ρόλο στην υπόθεση έπαιξε το περίφημο μπλε φόρεμα της Λεβίνσκι. Το ένδυμα, πάνω στο οποίο εντοπίστηκε γενετικό υλικό του Κλίντον, αποτέλεσε καθοριστικό αποδεικτικό στοιχείο και κατέρριψε τις αρχικές αρνήσεις του. Η φράση του «δεν είχα σεξουαλικές σχέσεις με αυτή τη γυναίκα» έμεινε στην Ιστορία ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές πολιτικής άρνησης μπροστά στις κάμερες. Όταν τα στοιχεία έγιναν αδιάσειστα, ο Κλίντον αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι είχε «ανάρμοστη σχέση» με τη Λεβίνσκι. Από εκείνη τη στιγμή, η υπόθεση έπαψε να είναι μόνο θέμα ηθικής και μετατράπηκε σε ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας. Η Βουλή των Αντιπροσώπων τον παρέπεμψε σε διαδικασία καθαίρεσης με κατηγορίες για ψευδορκία και παρεμπόδιση της Δικαιοσύνης. Η Γερουσία τελικά τον αθώωσε και ο ίδιος παρέμεινε στην προεδρία. Ωστόσο, το πολιτικό και προσωπικό πλήγμα ήταν μεγάλο. Η υπόθεση σημάδεψε τη δεύτερη θητεία του και κυριάρχησε για μήνες στην αμερικανική και διεθνή επικαιρότητα.

Μετά την επιτυχημένη επέμβαση καρδιάς στο νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου, ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου επέστρεψε στην Ελλάδα το απόγευμα της 22ας Οκτωβρίου 1988. Οι κάμερες ήταν στραμμένες πάνω του, καταγράφοντας κάθε του κίνηση. Καθώς κατέβαινε τα σκαλιά του αεροσκάφους της Ολυμπιακής, ο Ανδρέας Παπανδρέου σταμάτησε. Γύρισε πίσω, ύψωσε το χέρι του και κάλεσε κοντά του τη Δήμητρα Λιάνη νομιμοποιώντας τη σχέση τους μπροστά στον ελληνικό λαό. Η 35χρονη τότε αεροσυνοδός, που μέχρι εκείνη τη στιγμή βρισκόταν στη σκιά, έγινε άτυπα η πρώτη κυρία, απέκτησε ρόλο στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου και αργότερα βρέθηκε και στη διεύθυνση του πολιτικού του γραφείου. Η παρουσία της προκάλεσε εντάσεις στο πρωθυπουργικό περιβάλλον, δημιούργησε εσωκομματικές γραμμές μέσα στο ΠΑΣΟΚ και έγινε σχεδόν μόνιμο θέμα στα πρωτοσέλιδα της εποχής.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου την υπερασπίστηκε δημόσια, με τη φράση «μη χτυπάτε τη Δήμητρα, χτυπήστε εμένα». Λίγες εβδομάδες μετά την ήττα του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Ιουνίου του 1989, ο πολιτικός που είχε θεσμοθετήσει τον πολιτικό γάμο παντρεύτηκε τη Δήμητρα Λιάνη με θρησκευτική τελετή.