Tι ενισχύσεις έστειλε η Ελλάδα στην Κύπρο – Η ιστορία των φρεγατών και τα χαρακτηριστικά τους

Σε άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού αμυντικής συνδρομής προχώρησε η Αθήνα, μετά τα διαδοχικά περιστατικά αναχαίτισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών που κινήθηκαν προς την κατεύθυνση των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο στις 2 και 3 Φεβρουαρίου.

Η απόφαση ελήφθη στο πλαίσιο ενίσχυσης της αντιαεροπορικής και αντι-drone θωράκισης του νησιού, με αποστολή ναυτικών και αεροπορικών μέσων υψηλής επιχειρησιακής αξίας.

Η ελληνική ενίσχυση περιλαμβάνει δύο φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού και τέσσερα μαχητικά F-16 Viper της Πολεμικής Αεροπορίας, τα οποία μεταστάθμευσαν στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο. Η ανάπτυξη των μέσων πραγματοποιήθηκε εντός 24 ωρών από τα πρώτα συμβάντα, με στόχο τη δημιουργία πολυεπίπεδης ασπίδας επιτήρησης και άμεσης αντίδρασης.

Οι φρεγάτες νότια της Κύπρου – Θαλάσσια ζώνη επιτήρησης και αεράμυνας

Στις θαλάσσιες περιοχές νότια και νοτιοδυτικά της Κύπρου αναπτύχθηκαν οι φρεγάτες Φρεγάτα Ψαρά (F-454) και Φρεγάτα Κίμων (FDI), δημιουργώντας ζώνη επιτήρησης μεγάλης ακτίνας.

Η «Ψαρά», κλάσης MEKO 200, με εκτόπισμα περίπου 3.350 τόνων και ταχύτητα άνω των 32 κόμβων, διαθέτει κατευθυνόμενους πυραύλους επιφανείας-επιφανείας Harpoon, αντιαεροπορικούς πυραύλους μέσω κάθετου εκτοξευτή Mk48, σύστημα εγγύς προστασίας Phalanx, τορπιλοσωλήνες και ολοκληρωμένο πακέτο ηλεκτρονικών αντιμέτρων. Σε περιβάλλον αυξημένης απειλής από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, το σύστημα Phalanx και τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης αποτελούν κρίσιμα εργαλεία αντιμετώπισης στόχων χαμηλού ίχνους.

Η «Κίμων», τύπου FDI, αντιπροσωπεύει τη νέα γενιά φρεγατών του Στόλου. Με εκτόπισμα άνω των 4.600 τόνων, φέρει 32 αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 30, 8 πυραύλους Exocet, πυροβόλο 76 χιλιοστών και σύστημα RAM για εγγύς άμυνα. Η δυνατότητα μεταφοράς ελικοπτέρου MH-60R ή SH-70B και UAV επεκτείνει το πεδίο επιτήρησης, επιτρέποντας έλεγχο εναέριου και θαλάσσιου χώρου σε μεγάλη ακτίνα. Ο συνδυασμός Aster 30 και RAM δημιουργεί πολυεπίπεδη αντιαεροπορική ομπρέλα έναντι drones και πυραυλικών απειλών μικρού και μέσου βεληνεκούς.

Η παρουσία των δύο μονάδων λειτουργεί ως θαλάσσιος σταθμός έγκαιρης προειδοποίησης, διασυνδεδεμένος με τα εναέρια μέσα μέσω δικτυοκεντρικών συστημάτων.

Η ιστορία της φρεγάτας «Ψαρά»

Η Φ/Γ «Ψαρά» είναι τύπου ΜΕΚΟ 200, Γερμανικής σχεδίασης και κατασκευάστηκε από τα Ελληνικά Ναυπηγεία. Παρελήφθη από το Πολεμικό Ναυτικό τον Απρίλιο του 1998 και είναι του ίδιου τύπου με τις Φ/Γ ΥΔΡΑ, Φ/Γ ΣΠΕΤΣΑΙ και την Φ/Γ ΣΑΛΑΜΙΣ. Σύμφωνα με την απόφαση του ΑΝΣ Νο 24//29-03-1990, Φ/Γ ΨΑΡΑ ονομάστηκε από το ελληνικό νησί το οποίο έχει το ίδιο όνομα, για την τιμή και τον ηρωισμό των κατοίκων του νησιού ΨΑΡΑ στις ναυτικές μάχες στη διάρκεια των ναυτικών μαχών για την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο αριθμός αναγνωρίσεως του πλοίου είναι F-454.

Είναι το πέμπτο πλοίο του Π.Ν. που φέρει το όνομα αυτό. Το πρώτο ήταν μία κορβέτα, εκτοπίσματος 494 τόνων, που εντάχθηκε στη δύναμη του Στόλου κατά την πρώτη επίσημη σύστασή του το 1830 και παρέμεινε με το όνομα αυτό μέχρι το Δεκέμβριο του 1833, οπότε και μετονομάσθηκε σε «Πρίγκηψ Μαξιμιλιανός». Ακολούθησε ένα ατμόπλοιο, βοηθητικό του στόλου, χωρητικότητας 870 τόνων, κατασκευής 1878 που αγοράσθηκε στην Αγγλία το 1880 (πρώην “Gettysbourg”). Εξοπλίσθηκε και χρησιμοποήθηκε ως αρχηγίδα Τορπιλλικών και τορπιλλοβόλων, παραμένοντας στο Στόλο με το όνομα «Ψαρά» μέχρι την παραγγελία του ομώνυμου θωρηκτού. Τρίτο κατά σειρά ομώνυμο πλοίο, υπήρξε το θωρηκτό «Ψαρά», εκτοπίσματος 4808 τόνων, που ναυπηγήθηκε από τη Γαλλική εταιρεία Forges et Chantiers de la Mediterranée στα ναυπηγεία της Granville στη Χάβρη, μεταξύ 1887 και 1891.

Μετά τη μετασκευή και επαύξηση του οπλισμού του, το θωρηκτό «Ψαρά» έλαβε μέρος στον πόλεμο του 1897 φέροντας το σήμα του Διοικητού της Θωρηκτής Μοίρας. Το 1899 εκπροσώπησε την Ελλάδα στις εορτές της επετείου ιδρύσεως της Μασσαλίας από τους Φωκαείς, καθώς και στις εορτές της στέψεως του Εδουάρδου Ζ΄ της Αγγλίας. Το «Ψαρά» έλαβε επίσης μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις των πολέμων 1912 – 1913 και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ως Σχολή Ναυτοπαίδων Πόρου. Το 1932 εκποιήθηκε για διάλυση. Τέταρτο πλοίο με το όνομα αυτό, υπήρξε το ένα από τα τέσσερα αντιτορπιλλικά τύπου Dardo, πλήρους εκτοπίσματος 1936 τόνων και ταχύτητας δοκιμών 41,5 κόμβων. Ναυπηγήθηκε και παρελήφθη στα Ιταλικά ναυπηγεία Odero – Terni – Orlando στη La Spezia, από το Π.Ν. το 1933. Έλαβε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις του πολέμου 1940 -41, μεταξύ των οποίων και οι τρεις επιδρομές στο στενό του Οτράντο. Έδρασε κατά των Ιταλικών υποβρυχίων και υπάρχουν ενδείξεις προκλήσεως βλαβών σε υποβρύχιο ή βυθίσεώς του στις περιοχές των Ψαρών και της Φαλκονέρας τον Μάρτιο του 1941.

Το αντιτορπιλλικό «Ψαρά» βυθίσθηκε μαχόμενο, την Κυριακή του Πάσχα 20 Απριλίου του 1941, στην περιοχή του κόλπου των Μεγάρων, όπου ήταν αγκυροβολημένο με άλλα πλοία του Στόλου, από πλήγματα Γερμανικών βομβαρδιστικών με συνολικές απώλειες 37 ατόμων (Υπαξιωματικοί και Ναυτοδίοποι).

Η ιστορία της φρεγάτας «Κιμων»

H Φ/Γ ΚΙΜΩΝ είναι το δεύτερο πλοίο του ΠΝ που φέρει την ονομασία αυτή. Το πρώτο ήταν ένα αντιτορπιλικό τ. Charles F. Adams με πλευρικό αριθμό D-218, πρώην USS SEMMES. Το εν λόγω πλοίο ναυπηγήθηκε στα ναυπηγεία Avondale Marine Ways Inc., καθελκύσθηκε στις 20 Μαΐου 1961 και εντάχθηκε στο αμερικάνικο ναυτικό σας 10 Δεκεμβρίου 1962. Στο πλαίσιο της αμυντικής συμφωνίας ΗΠΑ – Ελλάδος (8 Ιουλίου 1990), προσφέρθηκαν με δανεισμό τέσσερα πλοία του τύπου αυτού (ΚΙΜΩΝ, ΝΕΑΡΧΟΣ, ΦΟΡΜΙΩΝ και ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ). Η ύψωση της Ελληνικής Σημαίας έγινε στις 12 Σεπτεμβρίου 1991 με πρώτο κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Δημήτριο Καλλέργη ΠΝ. Κατέπλευσε στην Ελλάδα στις 27 Μαΐου 1992. Το 2004 παροπλίσθηκε.

Τα τέσσερα F-16 Viper στην Πάφο – Αεροπορική ομπρέλα άμεσης αντίδρασης

Παράλληλα, τέσσερα F-16 Viper μεταστάθμευσαν στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, προσδίδοντας δυνατότητα άμεσης απογείωσης για αναχαίτιση ύποπτων ιχνών. Η έκδοση Viper διαθέτει ραντάρ AESA APG-83, νέο υπολογιστή αποστολής, σύστημα Link-16, αναβαθμισμένο IFF και δυνατότητα χρήσης σύγχρονων όπλων ακριβείας.

Η διασύνδεση μέσω Link-16 με τα ναυτικά μέσα επιτρέπει ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας ενιαία επιχειρησιακή εικόνα. Σε πρόσφατο περιστατικό εντοπισμού ύποπτου αντικειμένου νότια της Κύπρου, δύο από τα μαχητικά απογειώθηκαν προληπτικά για επιτήρηση και αναγνώριση, επιβεβαιώνοντας το καθεστώς αυξημένης ετοιμότητας.

Τι είναι τα F16 viper

Η ιστορία του F-16 ξεκινά στις αρχές της δεκαετίας του 1970 στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν η αμερικανική αεροπορία αναζήτησε ένα ελαφρύ, ευέλικτο και οικονομικό μαχητικό αεροσκάφος αεροπορικής υπεροχής. Το αποτέλεσμα ήταν το F-16 Fighting Falcon, ένα μονοκινητήριο αεροσκάφος με πρωτοποριακή για την εποχή σχεδίαση: ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου πτήσης fly-by-wire, πλευρικό χειριστήριο (side stick), θόλο τύπου «bubble canopy» για απρόσκοπτη ορατότητα και υψηλή αναλογία ώσης προς βάρος.

Το αεροσκάφος εξελίχθηκε γρήγορα από καθαρό μαχητικό υπεροχής σε πολυρόλο πλατφόρμα, ικανή να εκτελεί αποστολές αναχαίτισης, κρούσης, καταστολής αντιαεροπορικής άμυνας και ναυτικής προσβολής. Με περισσότερες από 4.500 κατασκευές και υπηρεσία σε δεκάδες χώρες, το F-16 εξελίχθηκε σε ένα από τα πλέον διαδεδομένα και επιχειρησιακά δοκιμασμένα μαχητικά παγκοσμίως.

Η έκδοση Viper (Block 70/72) αποτελεί τη βαθύτερη αναβάθμιση που έχει πραγματοποιηθεί στον τύπο. Σχεδιάστηκε ώστε να γεφυρώσει το τεχνολογικό χάσμα με τα μαχητικά πέμπτης γενιάς, ενσωματώνοντας προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, βελτιωμένη επιβιωσιμότητα και αυξημένη δικτυοκεντρική ικανότητα.

Κεντρικό στοιχείο της αναβάθμισης είναι το ραντάρ AESA AN/APG-83, το οποίο επιτρέπει ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών στόχων σε μεγάλες αποστάσεις, αυξημένη ανθεκτικότητα σε ηλεκτρονικά αντίμετρα και δυνατότητα υψηλής ευκρίνειας χαρτογράφησης εδάφους. Η μετάβαση από μηχανικής σάρωσης ραντάρ σε ενεργής ηλεκτρονικής σάρωσης αλλάζει ριζικά την επιχειρησιακή εικόνα του αεροσκάφους.

Παράλληλα, το Viper διαθέτει νέο υπολογιστή αποστολής, εκτεταμένη έγχρωμη οθόνη αφής στο πιλοτήριο (glass cockpit), αναβαθμισμένο σύστημα IFF, σύστημα Link-16 για ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και προηγμένα συστήματα αυτοπροστασίας. Η αρχιτεκτονική του επιτρέπει ταχύτερη ενσωμάτωση σύγχρονων όπλων ακριβείας και βλημάτων αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους.

Η Πολεμική Αεροπορία προχώρησε σε πρόγραμμα εκτεταμένης αναβάθμισης μέρους του στόλου F-16 σε διαμόρφωση Viper, σε συνεργασία με την Lockheed Martin και την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία. Η αναβάθμιση υλοποιείται στην Ελλάδα, γεγονός που ενισχύει την εγχώρια τεχνογνωσία και τη βιομηχανική συμμετοχή.

Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, τα ελληνικά F-16 Viper θα συγκαταλέγονται στα πλέον σύγχρονα της Ευρώπης. Η επιχειρησιακή τους αξία εντοπίζεται στην ικανότητα άμεσης αναχαίτισης, στην αποτελεσματική επιτήρηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών και στη δυνατότητα λειτουργίας σε περιβάλλον έντονου ηλεκτρονικού πολέμου.

Σε επιχειρησιακούς όρους, το F-16V δεν είναι απλώς μια αναβάθμιση αλλά ένας ποιοτικός μετασχηματισμός. Πρώτον, αυξάνει δραστικά την εμβέλεια εντοπισμού και εμπλοκής στόχων, δίνοντας πλεονέκτημα πρώτου πλήγματος. Δεύτερον, ενσωματώνεται πλήρως σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον, ανταλλάσσοντας δεδομένα με άλλα αεροσκάφη, πλοία και επίγεια ραντάρ. Τρίτον, βελτιώνει την επιβιωσιμότητα μέσω σύγχρονων συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου και μειωμένου ηλεκτρομαγνητικού ίχνους. Τέλος, διατηρεί τα βασικά πλεονεκτήματα που έκαναν το F-16 επιτυχημένο: ευελιξία, αξιοπιστία, χαμηλό λειτουργικό κόστος και υψηλή διαθεσιμότητα.

Πλαίσιο αποτροπής και επιχειρησιακής συνεργασίας

Η ανάπτυξη των ελληνικών δυνάμεων πραγματοποιείται σε συνθήκες αυξημένης επιφυλακής, μετά τα περιστατικά αναχαίτισης drones που προκάλεσαν συναγερμό σε στρατιωτικές και πολιτικές υποδομές. Η κίνηση εντάσσεται σε πλαίσιο προληπτικής ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, χωρίς να συνδέεται με επιθετικό σχεδιασμό.

Με τη συνδυασμένη παρουσία φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών, συγκροτείται πλέγμα αεράμυνας και επιτήρησης που καλύπτει θαλάσσιες και εναέριες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου. Οι δυνάμεις διατηρούν πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ οι αρμόδιες αρχές σε Αθήνα και Λευκωσία παρακολουθούν σε καθημερινή βάση τα δεδομένα ασφαλείας, αξιολογώντας την κατάσταση και προσαρμόζοντας την ανάπτυξη μέσων όπου απαιτείται.

Αποστολή φρεγατών στην Κύπρο και ψεγάδια επαγγελματισμού