«Τα μη κρατικά πανεπιστήμια έρχονται 18 χρόνια μετά με bypass»
Εκδήλωση με θέμα τα μη κρατικά πανεπιστήμια και ανάλυση του σχετικού νομοσχεδίου, πραγματοποιήθηκε από την Νομαρχιακή Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ Α’ Θεσσαλονίκης.
Δημήτρης Ευαγγελίδης 
Στο επίκεντρο της ανοιχτής συζήτηση που έλαβε χώρα στην Αίθουσα Νερού του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης τέθηκαν οι επιδιώξεις της κυβέρνησης για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αναλύθηκαν οι θέσεις του νομοσχεδίου το οποίο θα ψηφιστεί την προσεχή Παρασκευή, καθώς και το αν είναι συνταγματικό ή όχι.
«Δύο βασικές προϋποθέσεις για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων»
Ο Κώστας Χρυσάφης, καθηγητής του τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, έκανε λόγο για δύο βασικές προϋποθέσεις για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.
«Βασική προϋπόθεση για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, όπως λέει και το ΠΑΣΟΚ, είναι να υπάρχει ένα στρατηγικό σχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που θα είναι ενταγμένα και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Με αυτό το σχέδιο θα ξέρουμε που πρέπει να υπάρχουν τμήματα, πόσα τμήματα να υπάρξουν, έτσι ώστε να μπορεί το τοπίο να είναι σαφώς καθορισμένο που σήμερα δεν είναι. Η χώρα στερείται σοβαρού στρατηγικού σχεδίου εδώ και εδώ και πολλά χρόνια. Δεν είναι μόνο θέμα της ΝΔ. Αυτό είναι μια βασική προϋπόθεση», δήλωσε αρχικά.
Όπως υπογράμμισε, «η δεύτερη προϋπόθεση είναι ότι θα έπρεπε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων τι λένε τα κόμματα στο μείζον θέμα που είναι η αναθεώρηση του άρθρου 16. Δηλαδή αν θέλουν να ιδρυθούν στην Ελλάδα ιδιωτικά πανεπιστήμια ή να ιδρύουν ιδιωτικά πανεπιστήμια μη κερδοσκοπικά. Η ΝΔ δεν έχει ξεκαθαρίσει τη θέση της στο θέμα αυτό σε αντίθεση με το ΠΑΣΟΚ που το είπε. Επειδή οι ρυθμίσεις οι οποίες εισάγονται έχουν ένα συνταγματικό πρόβλημα, με την πρώτη προσφυγή, κατά πάσα πιθανότητα θα πέσει το νομοσχέδιο.
Γι’ αυτό είπαμε ότι όλα αυτά θα έπρεπε να πάνε μετά από μερικούς μήνες. Η κυβέρνηση με βάση το θεωρητικό πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας έχει δεσμευτεί να φέρει το στρατηγικό σχέδιο στο τρίτο τρίμηνο του 2024, οπότε θα μπορούσε αυτή η συζήτηση να γίνει μετά από μερικούς μήνες στη Βουλή για να μπορέσουμε να δούμε στην ουσία τι γίνεται. Αυτό το οποίο φέρνει σήμερα η κυβέρνηση και είναι τα ξένα παραρτήματα πρακτικά δεν είναι μη κερδοσκοπικά.
Έμμεσα πλην σαφώς αφήνει τη δυνατότητα να μεταφέρονται κέρδη στο μητρικό ίδρυμα. Είτε αν έχει την πλειοψηφία είτε με όσα πρέπει να πληρώνει το παράρτημα εδώ στο μητρικό ίδρυμα. Ταυτόχρονα ένα ακόμη σοβαρό θέμα είναι αυτό που λέει η κυβέρνηση ότι θα βάζει κριτήρια για το πώς θα μπαίνουν οι φοιτητές κλπ. Τα παραρτήματα αυτά ιδρύονται με βάση μια νομοθεσία που αφορά τους παρόχους διασυνοριακής εκπαίδευσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις το Δίκαιο υπερισχύει του μητρικού ιδρύματος. Δεν υπερισχύει το Δίκαιο που κάνει κάθε χώρα. Αυτό τι σημαίνει πρακτικά; Ότι μόλις ιδρυθούν, κάποιος φοιτητής που θα έχει μπει σε ένα τέτοιο ίδρυμα θα κάνει μια προσφυγή και όλες οι ρυθμίσεις που θεωρητικά βάζουν κριτήρια, θα καταπέσουν. Όπως έγινε ακριβώς και με τα ιδιωτικά κολέγια, τα οποία όταν ξεκίνησαν δεν είχαν επαγγελματικά δικαιώματα σταδιακά όμως έπρεπε να προσαρμοστούν, οπότε τώρα έχουν».
«Έτσι ακριβώς θα γίνει και με τα παραρτήματα, δηλαδή όλες οι ρυθμίσεις που υπάρχουν στο νομοσχέδιο θα καταπέσουν στο ΣτΕ και άρα θα υπάρχει πάλι μία άναρχη κατάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση», πρόσθεσε ο καθηγητής.
Μάλιστα, τόνισε τον κίνδυνο περαιτέρω όξυνσης του προβλήματος για φοιτητές δύο ταχυτήτων.
«Και σήμερα εν μέρει υπάρχει το φαινόμενο. Τα τμήματα που υπάρχουν ανά την Ελλάδα στο ίδιο αντικείμενο, δεν μπορούμε να πούμε ότι παρέχουν το ίδιο επίπεδο σπουδών. Γιατί είτε δεν έχουν τις ίδιες εγκαταστάσεις είτε δεν έχουν τον αριθμό των καθηγητών που έχει ένα άλλο τμήμα. Άρα ήδη υπάρχει μια ανισότητα στο δημόσιο πανεπιστήμιο. Αυτό πιστεύουμε θεωρητικά ότι θα ενταθεί με την έννοια ότι σε αυτά τα παραρτήματα θα πάνε φοιτητές που δεν θα μπορέσουν να μπουν στα τμήματα μεγάλης ζήτησης. Δηλαδή δε θα μπορέσουν να πάνε στην ιατρική στη δημόσια άρα θα έχουν βαθμούς σαφώς χαμηλότερους ή κάποιοι από αυτούς μπορεί να έχουν αντίστοιχους βαθμούς, να έχουν περάσει πχ στην Αλεξανδρούπολη αλλά να είναι από την Αθήνα και άρα να κάτσουν σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Θα έχουμε τέτοια προβλήματα. Ήδη τα έχουμε με τους φοιτητές που πηγαίνουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό και δεν έχουν τις ίδιες συνθήκες εκπαίδευσης που έχουν εδώ. Απλά τώρα πιστεύουμε ότι θα ενταθεί το πρόβλημα αυτό», σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Διδάσκοντες εκτεθειμένοι σε κάθε είδους πιέσεις από τους εργοδότες τους»
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής του ΑΠΘ, Κώστας Χρυσόγονος, έκανε λόγο για ζήτημα αντισυνταγματικότητας του νομοσχεδίου, διότι όπως τόνισε, «το Αρθρο 16 του Συντάγματος απαγορεύει ρητά την ίδρυση ανώτατων σχολών από ιδιότητες, και περαιτέρω προβλέπει ότι η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα γίνεται αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου».
Όπως επισήμανε, το εν λόγω νομοσχέδιο εισάγει τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου.
«Συνεπώς είναι ευθέως αντίθετο τουλάχιστον στην παράγραφο πέντε του άρθρου 16, ενδεχομένως ακόμα και στην παράγραφο 1 του άρθρου 16 περί ακαδημαϊκής ελευθερίας, διότι δεν κατοχυρώνεται το εργασιακό καθεστώς των διδασκόντων σε αυτά τα νεοφυή νομικά πρόσωπα, με αποτέλεσμα να είναι εκτεθειμένοι σε κάθε είδους πιέσεις από τους εργοδότες τους, ακόμα και ως το σημείο ενδεχομένως να φτάσουμε να δούμε διατεταγμένη έρευνα και προκατασκευασμένα αποτελέσματα δήθεν επιστημονικών ερευνών», κατέληξε ο καθηγητής.
«Η ίδια η διαδικασία της αναθεώρησης επιτρέπει πιο διεξοδική συζήτηση και απαιτεί και αυξημένη πλειοψηφία»
Ο Γιώργος Λιτσαρδάκης, γραμματέας της ΠΟΣΔΕΠ και καθηγητής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ, τονίζει πως παρά τη μείζονα αλλαγή που φέρνει, το νομοσχέδιο έρχεται προς ψήφιση χωρίς προηγούμενη ουσιαστική συζήτηση.
«Θίγει το άρθρο 16 του Συντάγματος και ως εκ τούτου θα έπρεπε να γίνουν οι αντίστοιχες ρυθμίσεις μετά από την αναθεώρηση ενώ η διαδικασία η ίδια της αναθεώρησης επιτρέπει πιο διεξοδική συζήτηση και απαιτεί και αυξημένη πλειοψηφία. Αυτή τη στιγμή μόνο το κυβερνών κόμμα υποστηρίζει το νομοσχέδιο αυτό», δήλωσε αρχικά.
Όπως υπογράμμισε, «στο νομοσχέδιο υπάρχουν πάρα πολλά άρθρα που είναι διορθώσεις στο νόμο Κεραμέως. Κάποια είναι βελτιωτικά, κάποια πάνε την κατάσταση προς το χειρότερο. Για παράδειγμα έχουμε το συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης. Αυτό δεν αντιμετωπίστηκε. Το αντίθετο για να ξεπεραστούν τα προβλήματα όπως αυτά που είχαμε στο ΑΠΘ, έγινε ακόμη πιο συγκεντρωτικό και μία ισοψηφία τριών μελών από τα εσωτερικά μπορεί να ελέγξει τα εξωτερικά μέλη και το συμβούλιο και στη συνέχεια να ελέγξει και όλο το πανεπιστήμιο. Έπρεπε και το ζητούσαμε να αντικατασταθεί αυτό το σύστημα διοίκησης, γιατί είναι συγκεντρωτικό και απολυταρχικό. Έχει φέρει προβλήματα στα πανεπιστήμια. Η μία περίπτωση είναι αυτή. Υπάρχουν κι άλλες συζητήσεις που κάνουμε, όπως για παράδειγμα ότι μεταφέρονται αρμοδιότητες από συνολικά πρόσωπα σε μονοπρόσωπα . Επομένως από αυτή την άποψη κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση».
Παράλληλα, όπως επισήμανε, «τα μη κρατικά πανεπιστήμια όλοι εκτιμούν ότι θα επηρεάσουν τα περιφερειακά πανεπιστήμια, τα τμήματα που έχουν χαμηλή ζήτηση. Κι αυτό για οικονομικούς λόγους, γιατί το οικονομικό κριτήριο υπερτερεί και δεν εξετάζει κάνεις την ποιότητα των σπουδών που παρέχονται».
«Μέθοδος Bypass»
«Μέθοδος Bypass»Τέλος, ο Σπύρος Τζελέπης, μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ Α’ Θεσσαλονίκης, μίλησε για ανάλογη προσπάθεια της ΝΔ πριν 18 χρόνια, ενώ παράλληλα τόνισε τη σημασία της Παιδείας για το μέλλον του τόπου.
«Θέλουμε να αναδείξουμε, όπως και πριν 18 χρόνια προσπάθησε η ίδια κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με την τότε υπουργό Μαριέττα Γιαννάκου αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος και δεν τα κατάφερε λόγω της αντίδρασης της πανεπιστημιακής κοινότητας και των φοιτητών, έρχεται 18 χρόνια μετά να κάνει το ίδιο με μια μέθοδο bypass για να μη χρειαστεί αναθεώρηση του άρθρου 16», δήλωσε αρχικά.
Όπως τόνισε, «θεωρούμε ότι όλα αυτά πρέπει να γίνονται σε διάλογο με τους φορείς, με τα πανεπιστήμια, με τους πρυτάνεις, όπως και ο πρόεδρος μας, είχε εκδήλωση με πρυτάνεις επί του θέματος, γιατί ο βηματισμός σε τόσο καίριες αλλαγές στα δημόσια συστήματα εκπαίδευσης χρίζουν ιδιαίτερης σοβαρότητας και αντιμετώπισης ιδίως από πλευράς ΠΑΣΟΚ, διότι είναι το μέλλον της παιδείας μας και της χώρας μας».
