«Συμμαχία» για την αξιοποίηση του Ιερού Ναού Αγίου Μηνά

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης και η Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης απέστειλαν κοινή επιστολή προς τους αρμόδιους – την ΚΤΥΠ- με σκοπό την ανάδειξη του ιερού ναού Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου και την αξιοποίηση ελεύθερου χώρου προς απόδοση των κατοίκων της πόλης.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Ένα σύμπλεγμα εγκαταλειμμένων κτιρίων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, επί των οδών Ίωνος Δραγούμη και Αγίου Μηνά. Εκεί όπου βρίσκεται ο ιστορικός ναός Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου, ο οποίος στα χρόνια της απελευθέρωσης αποτελούσε τον μητροπολιτικό ναό της Θεσσαλονίκης.

Γύρω από αυτόν βρίσκεται αυτό το σύμπλεγμα των εγκαταλειμμένων κτιρίων, τα οποία ανήκουν στην εταιρία Κτιριακές Υποδομές Α.Ε., κατασκευαστική δημόσια εταιρεία ιδιωτικού δικαίου, η οποία δημιουργήθηκε το 2013, από τη συγχώνευση τριών δημόσιων κατασκευαστικών εταιρειών: της ΔΕΠΑΝΟΜ ΑΕ [υπεύθυνη για την κατασκευή και τον εξοπλισμό νοσοκομείων], της ΟΣΚ ΑΕ [υπεύθυνη για την κατασκευή και τον εξοπλισμό σχολείων] και της ΘΕΜΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΕ [υπεύθυνη για την κατασκευή και τον εξοπλισμό δικαστηρίων και σωφρονιστικών καταστημάτων].

Πρόσφατα, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης και ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος απέστειλαν από κοινού επιστολή ζητώντας την αξιοποίηση της περιοχής.

Όπως αποκάλυψε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, στο πλαίσιο της συνέντευξης Τύπου που δόθηκε, σήμερα, για την «Λατρευτική Εβδομάδα 2026», η κοινή επιστολή έχει ως στόχο την ανάδειξη του ναού ο οποίος είναι ‘κρυμμένος’.

«Θα μπορούσε ένα μέρος των κτιρίων, το γωνιακό, να φύγει και να αποκαλυφθεί και να αναδειχθεί ο ναός, και παράλληλα να γίνει χώρος ελεύθερος που θα αποδοθεί στην πόλη» ανέφερε ο Μητροπολίτης προσθέτοντας πως γίνεται μια προσπάθεια ανάδειξης αυτού του ιστορικού μνημείου, που υπήρξε κέντρο παλαιότερης μονής.

Τα κτίρια παραχωρήθηκαν προκειμένου να γίνουν σχολείο

Όπως επισημάνθηκε τα κτίρια που βρίσκονται έξω από τον ιερό ναό, παλαιότερα ανήκαν στον Άγιο Μηνά, τα οποία πριν περίπου 100 χρόνια παραχωρήθηκαν από τον τότε Μητροπολίτη Γεννάδιο, προκειμένου να γίνουν σχολείο.

«Οι ανάγκες δεν επέτρεψαν να γίνει σχολείο αλλά αξιοποιήθηκαν από τον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων. Ο σκοπός της δωρεάς εκπληρώθηκε, αλλά πλέον δεν εκπληρώνεται» επισημάνθηκε.

Ο Μητροπολίτης κ. Φιλόθεος ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει κανένα εμπορικό ενδιαφέρον για τα ακίνητα. «Δεν έχω σκοπό να αξιοποιήσω εμπορικά αυτά τα ακίνητα, ούτε τα θέλω στην κυριότητα της Μητροπόλεως, απλά να αναδειχθεί ο ναός, το μνημείο και να αξιοποιηθεί ευρύτερα η περιοχή» υπογράμμισε.

Ένας ακόμη ανοιχτός δημόσιος χώρος

Από την πλευρά του ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης όπως δήλωσε, η κοινή επιστολή η οποία εστάλη στον αρμόδιο φορέα – τις Κτιριακές Υποδομές Α.Ε.- έχει σκοπό «αφενός να προχωρήσουμε στη διαμόρφωση ώστε πέριξ του ναού να υπάρξει ένας ακόμη ανοιχτός δημόσιος χώρος αναδεικνύοντας και τον ναό αλλά ταυτόχρονα να δώσουμε την αίσθηση ότι η περιοχή αναπνέει μέσα από την παρέμβαση».

Όπως ο ίδιος είπε, είχε στείλει και στο παρελθόν επιστολή προς την εταιρία, πριν ενάμιση – δυο μήνες, προκειμένου να προχωρήσουν σε μια παρέμβαση αξιοποίησης, «να σταματήσει να είναι ένας εγκαταλειμμένος χώρος στο κέντρο της πόλης» υπογράμμισε ο κ. Αγγελούδης.

Μάλιστα, όπως επισημάνθηκε τα εγκαταλειμμένα κτίρια έχουν μεικτή αρχιτεκτονική, όπου στη βόρεια πλευρά είναι μεταβυζαντινά και στη νότια φραγκομαχαλάς.

Η ΚΤΥΠ

Σχετικά με την ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.Ε. (ΚΤΥΠ) είναι κατασκευαστική δημόσια εταιρεία ιδιωτικού δικαίου και το έργο της εποπτεύεται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το οποίο ανάλογα με τον κλάδο στον οποίο ανήκει κάθε υλοποιούμενο έργο συμβουλεύεται και συνεργάζεται με το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Δικαιοσύνης ή με οποιαδήποτε άλλη δημόσια αρχή είναι σχετική με το εκάστοτε έργο.

Ο ιερός ναός του Αγίου Μηνά

Ο ιερός ναός των Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου άρχισε να κατασκευάζεται το 1852 και πιθανότατα ολοκληρώθηκε το 1891 και είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική.

Μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, ο Άγιος Μηνάς ήταν ένας από τους δώδεκα ναούς στους οποίους επιτράπηκε να εκκλησιάζονται οι χριστιανοί. Ήταν ο ναός στον οποίο τελέστηκε η επίσημη δοξολογία για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912.

Η παλαιότερη γραπτή μνεία σε ναό του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη γίνεται τον 9ο αιώνα, στο βίο του Γρηγορίου του Δεκαπολίτη, όπου αναφέρεται ότι διέμεινε στην εκκλησία του μάρτυρος Μηνά, την οποία είχε κτίσει ο μοναχός Ζαχαρίας. Ο ναός αναφέρεται σε αγιορείτικα έγγραφα, καθώς η περιοχή του αναπτύσσεται σε κεντρική αγορά της Θεσσαλονίκης.

Η ενορία του Αγίου Μηνά ήταν μια από τις πιο πολυπληθείς της πόλης, με τη συνοικία ως Γιανίκ Μαναστήρ μαχαλάς.

Ο ναός καταστράφηκε από πυρκαγιά τον Αύγουστο του 1839, ξανακτίστηκε σύμφωνα με την επιγραφή το 1852, καταστράφηκε και πάλι από πυρκαγιά το 1890 σύμφωνα με κάποιους μελετητές.

Το 1895 κατασκευάστηκαν γύρω από το ναό καταστήματα σε σχέδια Ξενοφώντα Παιονίδη. Στην πυρκαγιά του 1917 υπέστη αμελητέες ζημιές. Το 1926 ο ναός παραχωρήθηκε στον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων, ενώ το 1952 έγινε ξανά ενοριακός.