Στις Συκιές, για να τιμήσουν τους νεκρούς τους, περίπου 70 χρόνια μετά…

Μια μάζωξη που άργησε περισσότερα από 70 χρόνια έγινε το μεσημέρι της Τετάρτης στις Συκιές, στη «σκιά» των άλλοτε σκοτεινών φυλακών του Επταπυργίου.

Ήταν μια μάζωξη συγγενών, μια μάζωξη φίλων, μια μάζωξη ανθρώπων που ήρθαν να δουν το μέρος όπου, τα «πέτρινα χρόνια» του εμφυλίου, φίλοι τους, συντροφοί τους, συγγενείς τους εκτελέστηκαν. Μέχρι σήμερα, στο σημείο εκείνο, στην περιοχή γύρω από το Μνημείο Εθνικής Αντίστασης Συκεών, στο πλαίσιο εργασιών ανάπλασης, εντοπίστηκαν 33 σκελετοί σε 6 ομαδικούς τάφους (πρόχειρους λάκους).

Συγγενείς εκτελεσμένων που ιδιαίτερα την περίοδο 1946-1949 φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και μαρτύρησαν στο Γεντί Κουλέ τα χρόνια εκείνα, βρέθηκαν σήμερα, για να αφήσουν ένα κόκκινο γαρύφαλλο και να τιμήσουν τους νεκρούς τους, σε μια συγκέντρωση που οργάνωσε το ΚΚΕ, στο υπό ανάπλαση δημοτικό οικόπεδο στη συμβολή των οδών Μιαούλη και Κανάρη, σε μια περιοχή όπου εκτιμάται ότι εκτελέστηκαν τουλάχιστον 400 κομμουνιστές και άλλοι αγωνιστές.

Άλλωστε, η περιοχή γύρω από τις φυλακές, που πριν από περίπου 70 με 80 χρόνια, ήταν ακατοίκητη, «πρωταγωνιστεί» στα ιστορικά στοιχεία που μελέτησε ο δημοσιογράφος Σπύρος Κουζινόπουλος αλλά και στις μαρτυρίες περιοίκων, που, όπως είπε σήμερα ο δήμαρχος Νεάπολης – Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, έλεγαν ότι κατά την ανέγερση των γύρω πολυκατοικιών οι εργολάβοι που είχαν αναλάβει την ανέγερσή τους, έβρισκαν οστά.

Τη συγκέντρωση οργάνωσε το ΚΚΕ, καλώντας και συγγενείς θυμάτων. Όπως είπε ο Δημήτρης Παπατολίδης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, επικεφαλής του Τμήματος Ιστορίας της Οργάνωσης Κεντρικής Μακεδονίας: «στην περιοχή του συγκεκριμένου λόφου και σε κοντινή απόσταση είναι θαμμένοι τουλάχιστον 400 εκτελεσμένοι από την περίοδο του 1946 – 1955, που είναι η τελευταία εκτέλεση που έγινε στη χώρα μας. Σήμερα βρέθηκε ένα μικρό τμήμα, η ταυτοποίηση δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη. Αυτό που επείγει (και είναι ένα χρέος απέναντι στη βαναυσότητα που δέχτηκαν αυτοί οι νεκροί από το αστικό κράτος στη χώρα μας, που δεν θάφτηκαν και δεν παραδόθηκαν ποτέ στις οικογένειες), είναι έστω και τώρα να γίνει ταυτοποίηση των σκελετών και να αποδοθουν στις οικογένειες και να γίνει ένα μνημείο για το οποίο έχει δεσμευτεί το ΚΚΕ ότι θα δημιουργηθεί εντός του 2025 για τους κομμουνιστές και αγωνιστές εκτελεσμένους. Επίσης, να χρηματοδοτηθεί με ευθύνη της πολιτείας μια ευρύτερη ανασκαφή».

«Να ψαλεί εξόδιος ακολουθία»

«Αρχίζουν και ανοίγουν στόματα και μας λένε ότι πριν από 50 – 60 χρόνια όταν έσκαβαν για τη θεμελίωση των γύρω οικοδομών έβρισκαν τμήματα σκελετών αλλά τα σκέπαζαν γρήγορα για να μην έχουν προβλήματα. Εμείς κάναμε ακριβώς το αντίθετο και θα συνεχίσουμε τον αγώνα για να τα αποκαλύψουμε γιατί το χρωστάμε στις ψυχές αυτών των ανθρώπων που σε νεαρή ηλικία έχασαν τη ζωή τους για τις ιδέες τους και τα πιστεύω τους», τόνισε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος Σίμος Δανιηλιδης.

“Θέλουμε να ψαλεί εξόδιος ακολουθία, θέλουμε να γίνει ένα μνημείο σε κάποιο σημείο πάνω από τους τάφους και να αντιλαμβάνεται ο επισκέπτης τι ακριβώς συνέβη εκείνη την εποχή. Είναι συνταρακτικό να βλέπεις το κρανίο με τη χαριστική βολή, τη σφαίρα μέσα στο κεφάλι, το παπούτσι με το τακούνι που παραπέμπει σε νέα κοπέλα. Είναι κάτι συνταρακτικό. Να μη ζήσει ξανά η πατρίδα μας τέτοιες φρικιαστικές στιγμές που γίνονται ακόμη πιο φρικιαστικές όταν σκεφτόμαστε ότι ο αδελφός σκότωσε τον αδελφό», πρόσθεσε.

Οι μαρτυρίες συγγενών

Αγάπιος Σαχίνης, παλιό στέλεχος του ΚΚΕ στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: «Αγάπιος Σαχίνης λέγομαι και για τον Αγάπιο Σαχίνη είμαι εδώ (σ.σ.θείος του). Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να είμαστε σιωπηλοί. Το είπαν μόνοι τους αυτό που είχαν να πουν με τη συμπεριφορά τους, με τη στάση τους. Εκτιμώ ότι μπορεί να είμαστε στην αρχή των όσων θα δούμε στη συνέχεια. Νομίζω ότι αυτά που ίσως δούμε στη συνέχεια θα αποκαλύψουν και τη βαρβαρότητα που μέχρι τώρα πολύ έντεχνα κάποιοι κρύβουν, για να παραποιήσουν την ιστορία. Ομως η ιστορία θα τους τιμωρήσει. Εχουν ευθύνη αρκετοί από εδώ και πέρα. Πρώτα το υπουργείο Δικαιοσύνης, θα πρέπει να ανοίξει την αποθήκη όπου μέσα είναι οι φάκελοι με τις καταδικαστικές αποφάσεις, να δούμε ποιοι ήταν αυτοί που αποφάσισαν… Γιατί αυτοί που αποφάσισαν ει΄ναι ένα κομμάτι και της μετέπειτα ιστορίας της χώρας. Κι εκεί θα δούμε πολλά ονόματα και θα καταλάβουμε πάρα πολλά για πάρα πολλούς. Στη συνέχεια να αναδιαμορφωθεί ο χώρος και δίπλα στο Γεντί Κουλέ να αναρτηθεί πλάκα να τιμηθούν αυτοί που χάθηκαν».

Κώστας Σαπρανίδης (παλιός δήμαρχος Αμπελοκήπων): “Εδώ εκτελέστηκε ο ξάδελφός μου, Θεοχάρης Σαπρανίδης και ο γείτονάς μου, Γιώργης Καλέμης. Αυτές ήταν οι πρώτες εκτελέσεις, ακολούθησαν κι άλλες. Αν σε κάποιον τάφο, βρεθούν δύο, ενδέχεται να είναι αυτοί. Θα κάνουμε τεστ dna”.

Θανάσης Μαργαρίτης: «Το 1948 με 49, μια Κυριακή, κάπου σε αυτή την περιοχή, ήμουν με ένα φιλο μου, παιδιά 11 ετών. Εδώ πιο κάτω, ήταν μόνο λόφοι τίποιτα άλλο κάποιος, περίπου 60 ετών, μας φώναξε. Κρατούσε κάτι γαρύφαλλα στο χέρι και μας ζήτησε να τα ρίξουμε σε εκείνον τον λάκκο στο Επταπύργιο. Προφανώς δεν ήθελε να τον δούνε. Πήγαμε στον λάκο, τα ρίξαμε και φύγαμε. Φεύγοντας τον χαιρετίσαμε από μακριά, αυτός ήταν κρυμμένος. Χρόνια μετά έμαθα τι γινόταν εδώ”.

Ελένη Σαρηγιαννίδου: «Ο παππούς μου εκτελέστηκε εδώ, ήταν 35 ετών, Ήταν ο Απόστολος Ωρολογάς. Τον συλλάβανε στις 16 Νοεμβρίου το 1946 και τον εκτέλεσαν μέσα σε ένα μήνα, στις 16 Δεκεμβρίου του 46, με την κατηγορία ότι κατείχε όπλα. Όπλα δεν βρέ­θηκαν ποτέ αλλά και μόνο που ήταν κομμουνιστής έφτανε. Τον εκτελέσανε μαζί με άλλους 49. Φυσικά, ποτέ δεν βρέθηκε το πτώμα, δεν παραδόθηκε στους συγγενείς για να κάνουν μια αξιοπρεπή κηδεία. Μακάρι να τον βρούμε μέσω της διαδικασίας DNA».

Στο φως μετά από 70 χρόνια

Τα πρώτα οστά βρέθηκαν στην περιοχή στο τέλος του 2024 ενώ η Εφορεία Αρχαιοτήτων που κλήθηκε από τον δήμαρχο στο σημείο, απεφάνθη ότι οι σκελετοί δεν παρουσιάζουν αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ωστόσο ο κ. Δανιηλίδης, πιστεύοντας ότι υπάρχει τεράστιο ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον, όχι μόνο για τον δήμο αλλά και για όλη τη χώρα, ζήτησε τη συνδρομή της αρχαιολογικής υπηρεσίας για να ανασκαφεί η ευρύτερη περιοχή του πάρκου προκειμένου να αποκαλυφθούν και άλλα ευρήματα. Μέχρι στιγμής ο αριθμός των σκελετών ανέρχεται σε 33, εκ των οποίων ο ένας ανήκει σε γυναίκα αφού βρέθηκαν ίχνη γυναικείου παπουτσιού και αρκετοί σε νεαρά άτομα περίπου 20 χρονών.

Οι περισσότεροι από τους σκελετούς ήδη έχουν παραδοθεί στην Αστυνομική Διεύθυνση για έλεγχο και προσδιορισμό της ηλικίας και του χρόνου εκτέλεσης, ενώ ο Σίμος Δανιηλίδης έχει ζητήσει την επιστροφή των σκελετών έτσι ώστε να είναι στη διάθεση συγγενών και απογόνων προκειμένου να πραγματοποιήσουν έλεγχο και διασταύρωση DNA (ήδη, όσοι επιθυμούν να υποβληθούν σε τεστ DNA μπορούν να έρχονται σε επαφή με το Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων του δήμου στο 2313 313 126).