Πλαζ Αρετσούς: Μουσείο για τα Απολυμαντήρια και ναυταθλητισμός

Μια ακόμη προσπάθεια, στην ουσία την τρίτη κατά σειρά, θα κάνει ο δήμος Καλαμαριάς για να του παραχωρηθεί κατά χρήση η πλαζ Αρετσούς, υποβάλλοντας σχετικό αίτημα στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Α.Ε. (ΕΤΑΔ).

Η παραχώρηση της έκτασης αποτελεί διαχρονικό αίτημα, όπως επιβεβαιώθηκε και χτες Δευτέρα, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου.

Το χρησιδάνειο με το οποίο είχε παραχωρηθεί η Πλαζ έληξε το 2013, ωστόσο έκτοτε παρά τις προσπάθειες, δεν έγινε επαναπαραχώρηση στον δήμο. Ωστόσο, μετά από δύο νέα αιτήματα , ανταλλαγές επιστολών και επαφές μεταξύ δήμου και ΕΤΑΔ, από το 2025 και μετά, ο δρόμος ανοίγει ώστε με ορίζοντα το 2030 η περιοχή να έχει λάβει την προσοχή που της αξίζει.

Άλλωστε, εκτός από το γεγονός ότι αποτελεί ένα ακόμη αναξιοποίητο τμήμα του παραλιακού μετώπου της Καλαμαριάς, το σημείο έχει ύψιστη σημασία για τους Καλαμαριώτες αφού εκεί ήταν τα Απολυμαντήρια των προσφύγων που κατέφθαναν στην Καλαμαριά το 1922.

Μουσείο και ναυταθλητισμος

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού του δήμου, που ως προσχέδιο εγκρίθηκε από την ΕΤΑΔ με την προϋπόθεση της κατεδάφισης ή τακτοποίησης αυθαιρέτων, βρίσκεται η ανάδειξη της πλαζ ως ιστορικού τοπόσημου για τον προσφυγικό ελληνισμό, με τη δημιουργία Μουσείου. Όπως επισήμανε κατά τη διάρκεια της χτεσινής συνεδρίασης η Χρύσα Αράπογλου, το πιο σημαντικό είναι η αναγνώριση και ανάδειξη των Απολυμαντηρίων, ως μνημονικού τόπου, όπου χιλιάδες πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη υποδέχθηκαν την «πρώτη φροντίδα» και απολύμανση μετά τον ξεριζωμό τους και όπου χιλιάδες από αυτούς άφησαν την τελευταία τους πνοή στην ακτή.

Παράλληλα προβλέπεται η δημιουργία ποδηλατικών διαδρομών στο πλαίσιο της κατασκευής δικτύου ποδηλατόδρομου σε συνεργασία με τον δήμο Θεσσαλονίκης, αλλά και η ενίσχυση του χαρακτήρα της περιοχής ως κέντρου ναυταθλητισμού.

Κατά τη διάρκεια της χτεσινής συνεδρίασης, η αντιπολίτευση εστίασε στην έλλειψη δέσμευσης για δωρεάν παραχώρηση των Απολυμαντηρίων από την ΕΤΑΔ, με τον πρώην δήμαρχο Γιάννη Δαρδαμανέλη να υπενθυμίζει ότι ο κανονισμός της εταιρίας επιβάλλει αντάλλαγμα (τουλάχιστον 21% επί του τζίρου). Παράλληλα, ο Άρης Τεμεκενίδης επέκρινε την απουσία προηγούμενης διαβούλευσης, οικονομικής μελέτης και συγκεκριμένων όρων, ενώ ο Χρήστος Βάρδας έκανε λόγο για ασάφεια της ΕΤΑΔ που της αφήνει περιθώρια κινήσεων, ενώ η Αναστασία Ποικιλίδου από την Λαϊκή Συσπείρωση εξέφρασε τη διαφωνία της κατά της παραχώρησης σε επιχειρηματικά συμφέροντα. Ο Αβραάμ Περσίδης επισήμανε τέλος ότι δεν αναγνωρίζει την ίδια την ΕΤΑΔ ως συνομιλητή.

Απαντώντας, η δήμαρχος διευκρίνισε ότι ο δήμος διεκδικεί τη δωρεάν παραχώρηση σε μια ευνοϊκή συγκυρία για την αξιοποίηση του χώρου. Ξεκαθάρισε ότι η πρόταση αποτυπώνει το όραμα του δήμου και όχι ένα κοστολογημένο στρατηγικό σχέδιο, ενώ έγινε δεκτό το αίτημά της να συμπεριληφθούν στο έγγραφο προς την ΕΤΑΔ μόνο οι άξονες για τα Απολυμαντήρια και τον ναυταθλητισμό.

Οι 7 άξονες

Η πρόταση αξιοποίησης της Πλαζ Αρετσούς περιλαμβάνει επτά αλληλένδετους και αλληλοσυμπληρούμενους άξονες, οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίσουν την ολοκληρωμένη, βιώσιμη και κοινωνικά υπεύθυνη ανάπτυξη του χώρου.

1. Διάσωση και Ανάκτηση των Κτηρίων

Η αποκατάσταση των υφιστάμενων κτιρίων με απόλυτο σεβασμό στην αρχιτεκτονική τους αξία. Ο περιβάλλων χώρος θα αναπλαστεί, διατηρώντας τα αρχικά του χαρακτηριστικά και αξιοποιώντας σύγχρονα βιοκλιματικά υλικά.

2.Ανάδειξη της Ιστορικής Μνήμης

Η δημιουργία ενός ψηφιακού μουσείου θα αξιοποιήσει τεχνολογίες Εικονικής (VR) και Επαυξημένης Πραγματικότητας (AR) για να αναβιώσει την ιστορική μνήμη της Πλαζ Αρετσούς. διαδραστικές εγκαταστάσεις όπου οι επισκέπτες μπορούν να «ζήσουν» τις εμπειρίες των προσφύγων του 1922. Παράλληλα με το ψηφιακό μουσείο, η ανάδειξη της προσφυγικής μνήμης θα ενισχυθεί μέσα από υπαίθριες εκθέσεις φωτογραφίας και τεκμηρίων, συνέδρια, επιστημονικές ημερίδες και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

3. Κέντρο Ναυταθλητισμού- Γαλάζια Ανάπτυξη

Η Πλαζ μπορεί να μετατραπεί σε κέντρο ναυταθλητισμού, εκπαίδευσης και Γαλάζιας Ανάπτυξης. Το Κέντρο θα έχει και ερευνητική δραστηριότητα, λειτουργώντας ως πεδίο συνεργασίας με πανεπιστήμια και οργανώσεις για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων σχετικά με τον Θερμαϊκό κόλπο.

4. Πολιτιστικές Δραστηριότητες και Εκδηλώσεις

Η Πλαζ Αρετσούς θα αποτελέσει έναν ζωντανό πυρήνα πολιτιστικών δραστηριοτήτων με έντονη τουριστική διάσταση. Η οργάνωση τακτικών φεστιβάλ, καλλιτεχνικών εκθέσεων και υπαίθριων εκδηλώσεων θα συνδυάζει την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας με σύγχρονες μορφές καλλιτεχνικής δημιουργίας.

5. Αναψυχή και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Στην περιοχή θα υπάρξει ανάπτυξη ήπιων δραστηριοτήτων αναψυχής σε συνδυασμό με εξειδικευμένα περιβαλλοντικά εργαστήρια που θα εστιάζουν στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, την κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων οικοσυστημάτων.

6. Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μετακινήσεις

Η πλαζ Αρετσούς βρίσκεται στον άξονα του τουριστικού ποδηλατοδρόμου που σχεδιάζεται και μελετάται με τη συνεργασία των δήμων Καλαμαριάς και Θεσσαλονίκης και τη χρηματοδότηση του υπουργείου Τουρισμού, ο οποίος συνδέει περιπατητικά και ποδηλατικά το Λιμάνι Θεσσαλονίκης με την ακτή της Νέας Κρήνης. Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου ποδηλατοδρόμων και πεζοδρομίων, καθώς και η εγκατάσταση σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων θα προωθήσουν τις πράσινες μετακινήσεις.

7. Αθλητισμός και Ενεργός Τρόπος Ζωής

Ανάπτυξη εγκαταστάσεων για μαζικό αθλητισμό και δραστηριότητες νεολαίας, όπως υπαίθριων γυμναστηρίων και ειδικά σχεδιασμένων ραμπών για άτομα με κινητικές αναπηρίες που θα εξασφαλίσουν την καθολική συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.

Έως το 2030

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου υπολογίζεται σε 6 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης την πενταετία 2026-2030. Από αυτά, 2,7 εκατ. ευρώ, ποσοστό 45%, προβλέπεται να προέλθουν από τοπικούς πόρους και ίδια συμμετοχή, ενώ 3,3 εκατ. ευρώ, ποσοστό 55%, από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα.

Με βάση τις εκτιμήσεις της μελέτης, η ολοκλήρωση της επένδυσης θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία 15 μόνιμων θέσεων εργασίας, 30 εποχικών θέσεων κατά τους θερινούς μήνες και περίπου 20 έμμεσων θέσεων στην τοπική οικονομία.