Μουσειακός Τουρισμός: Ο ρόλος των μουσείων για την ανάδειξη και το brand μιας πόλης

Μπορεί ο πολιτισμός να αναδείξει μια πόλη; Ποιες είναι οι προοπτικές για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη; Μπορούν τα μουσεία να είναι μοχλοί της τοπικής ανάπτυξης; Πώς συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ταυτότητας της πόλης; Και ποια είναι η σχέση μεταξύ μουσείων και τουριστών; Οι απαντήσεις θα δοθούν στη σημερινή ημερίδα που διοργανώνεται με αφορμή την Διεθνή Ημέρα Μουσείων.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

«Μουσειακός Τουρισμός: Κοινωνική και Οικονομική Ανάπτυξη» είναι ο τίτλος της σημερινής ημερίδας που πραγματοποιεί το Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης σε συνδιοργάνωση με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), με αφορμή την Διεθνή Ημέρα Μουσείων, 18 Μαΐου, έχοντας ως κεντρική θεματική «Τα Μουσεία Ενώνουν τον Κόσμο».

Κεντρικός άξονας της ημερίδας, η οποία θα ξεκινήσει στις 12 το μεσημέρι, στο αμφιθέατρο του Ολυμπιακού Μουσείου Θεσσαλονίκης (3^ης Σεπτεμβρίου & Αγ. Δημητρίου) είναι οι δυνατότητες αξιοποίησης των μουσείων ως στρατηγικού εργαλείου τουριστικής ανάπτυξης και ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας.

Παράλληλα, η ημερίδα στοχεύει στην ανάδειξη των δυνατοτήτων που προσφέρουν τα μουσεία και ο μουσειακός τουρισμός στην ανάπτυξη των πόλεων και στην ενίσχυση της εξωστρέφειας, μέσα από βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και συνέργειες με τον επιχειρηματικό κόσμο.

Οι δυο κεντρικές ομιλίες

Η ημερίδα θα πλαισιώνεται από δυο κεντρικές ομιλίες και πάνελ συζητήσεων με εκπροσώπους θεσμικών φορέων, καθώς και επαγγελματιών του πολιτισμού και του τουρισμού.

Ως κεντρικοί ομιλητές θα είναι δυο διακεκριμένες προσωπικότητες διεθνούς κύρους:

-ο Dr. Xavier Greffe, Πρόεδρος της Διεθνούς Επιστημονικής Επιτροπής ISCEC του ICOMOS, Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Paris I – Sorbonne και Σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και

-ο Adrian Ellis, ιδρυτής της AEA Consulting και του Global Cultural Districts Network.

Η ομιλία του κυρίου Greffe φέρει τον τίτλο «Μπορούν τα Μουσεία να είναι Μοχλοί της Τοπικής Ανάπτυξης;» (ώρες 12.30 – 13.15) ενώ η ομιλία του κυρίου Ellis με τίτλο «Το Απροσδόκητο Ζευγάρι: Η Εξελισσόμενη Σχέση μεταξύ Μουσείων και Τουριστών» θα ξεκινήσει βάσει προγραμματισμού στις 14.00.

Μουσειακός Τουρισμός και City Branding

Η ημερίδα, μέσα από σύγχρονες πρακτικές και καινοτόμες προσεγγίσεις, έχει στόχο να αναδείξει στο πώς ο μουσειακός τουρισμός ενισχύει την κοινωνική ανάπτυξη, δημιουργεί νέες ευκαιρίες και επαναπροσδιορίζει την ταυτότητα μιας πόλης.

Η Θεσσαλονίκη, με τα 15 Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, διαθέτει και 30 + μουσεία: από το αρχαιολογικό μουσείο και το βυζαντινού πολιτισμού, μέχρι το μουσείο κινηματογράφου, το λαογραφικό & εθνολογικό, το κρατικό μουσείο σύγχρονης τέχνης, του Μακεδονικού Αγώνα, το Εβραϊκό, το μουσείο φωτογραφίας, το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ, το Μακεδονικό μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Ολυμπιακό Μουσείο Αθλητισμού όπου και θα διεξαχθεί η ημερίδα κλπ.

«Ο μουσειακός – πολιτιστικός τουρισμός παρουσιάζει μια ανέλιξη και το κοινό του είναι οικονομικά αναβαθμισμένο» δηλώνει στο TheOpinion η διευθύντρια του Ολυμπιακού Μουσείου Θεσσαλονίκης Κυριακή Ουδατζή.

Τα δυο διεθνή παραδείγματα

Η ίδια αναφέρθηκε σε δυο διεθνή παραδείγματα: το πρώτο αφορά τη μεγαλύτερη πόλη στη Χώρα των Βάσκων, το Μπιλμπάο, και το δεύτερο την πόλη της Φρανκφούρτης γνωστή και ως ‘πόλη των μουσείων’.

«Το Μπιλμπάο ξαναγεννήθηκε, επιβίωσε οικονομικά, μεγαλούργησε από ένα μουσείο, μια ολόκληρη πόλη στηρίχθηκε σε ένα μουσείο, το Μουσείο Γκουγκενχάιμ, με παγκόσμιο αρχιτεκτονικό και μουσειακό ενδιαφέρον» ανέφερε στο TheOpinion η κα. Ουδατζή.

Πρόκειται για ένα μουσείο μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, σχεδιασμένο από τον Αμερικανό-Καναδό αρχιτέκτονα Φρανκ Γκέρι (Frank Owen Gehry). Το κτίριο είναι ένα από τα πιο θαυμαστά έργα σύγχρονης αρχιτεκτονικής, από τα σημαντικότερα έργα που ολοκληρώθηκαν ανάμεσα στο 1980 και το 2010 σύμφωνα με παγκόσμια αρχιτεκτονική έρευνα.

Το δε Μπιλμπάο, τα τελευταία χρόνια, δέχεται περίπου 1,3 έως 1,4 εκατομμύρια τουρίστες τον χρόνο, όπου σαφώς σημαντικό ρόλο στην τουριστική άνοδο έχει παίξει το συγκεκριμένο μουσείο -Γκουγκενχάιμ-, το οποίο μόνο του προσελκύει περίπου το παραπάνω νούμερο επισκεπτών.

Από την άλλη, η Φρανκφούρτη στη Γερμανία, χαρακτηρίζεται ως ‘πόλη των μουσείων’.

«Η Γερμανία γενικότερα έχει στην κουλτούρα της τα μουσεία και η Φρανκφούρτη έχει τη γειτονιά των μουσείων, την επονομαζόμενη Museumsufer» ανέφερε η κα. Ουδατζή.

Να σημειώσουμε ότι η μουσειακή σκηνή της Φρανκφούρτης είναι μία από τις μεγαλύτερες και πιο ποικίλες στη Γερμανία. Μόνο η συλλογή του Μουσείου Städel περιλαμβάνει περίπου 3.100 πίνακες, 660 γλυπτά, πάνω από 5.000 φωτογραφίες και πάνω από 100.000 σχέδια και χαρακτικά.

Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια επισκέπτες απολαμβάνουν ετησίως τη μεγάλη ποικιλία έργων τέχνης που εκτίθενται στους διάφορους χώρους της γερμανικής πόλης.

Η Θεσσαλονίκη

Σ’ ότι αφορά τη Θεσσαλονίκη, σχολιάζοντας τη δυναμική της πόλης η κα. Ουδατζή, επισήμανε πως δυστυχώς, δεν υπάρχει ένα μουσείο κόσμημα, από πλευράς αρχιτεκτονικής.

Όπως προαναφέραμε, η πόλη διαθέτει πάνω από 30 μουσεία καλύπτοντας ιστορία, τέχνη, πολιτισμό, αθλητισμό, κινηματογράφο, φωτογραφία, τεχνολογία, ύδρευση κλπ.

Το πρόγραμμα της ημερίδας

Η ημερίδα, εκτός από τις δυο κεντρικές ομιλίες, περιλαμβάνει και τα εξής πάνελ:

• Θεσμικές Συνέργειες: Μοχλός Τουριστικής και Οικονομικής Ανάπτυξης (13.15 – 13.45) με συμμετέχοντες τους Βασίλη Γάκη Αντιδήμαρχος Πολιτισμού & Τουρισμού Δήμου Θεσσαλονίκης, Μιχαήλ Ραχμάνη Υπεύθυνος Συμβουλευτικής Υποστήριξης Επιχειρήσεων ΕΒΕΘ, Κωνσταντίνο Λάσκο ‘Α Αντιπρόεδρος Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης
• Μουσειακός Τουρισμός & City Branding: Όταν τα Μουσεία Συμβάλλουν στη Διαμόρφωση της Ταυτότητας της Πόλης (14.45 – 15.15) με συμμετέχοντες τους Δρ. Κυριακή Ουδατζή Διευθύντρια/CEO Ολυμπιακού Μουσείου Θεσσαλονίκης,  Αλεξάνδρα Ε. Λιάγκα Πρόεδρος Δ.Σ. Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης,  Αθηνά Παυλίδου Διευθύντρια Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Δρ. Αγοραστή Τόκα Πρόεδρος Δ.Σ. Κέντρου Διάδοσης Επιστημών και Μουσείου Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ
• Θεσσαλονίκη, η Πόλη-Ανοιχτό Μουσείο: Μουσεία, Πολιτιστικές Διαδρομές & Πολυπολιτισμικές Αφηγήσεις της Ταυτότητας της Πόλης (15.15 – 15.45) με συμμετέχοντες τους Δρ. Ζαχαρούλα Ανδρεοπούλου Διευθύντρια ΔΠΜΣ “Τουρισμός και Τοπική Ανάπτυξη” του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δρ. Ευάγγελο Χρήστου Καθηγητής Τουριστικού Μάρκετινγκ, Διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Διοίκησης Τουριστικών Επιχειρήσεων του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Aναστασία Γαϊτάνου Πρόεδρος Συνδέσμου Ξεναγών Θεσσαλονίκης, Στέφανος Χατζημανώλης Γεν.Γραμματέας Ένωσης Τουριστικών Πρακτορείων Μακεδονίας Θράκης.

Με το πέρας της ημερίδας θα ακολουθήσει ξενάγηση στην Έκθεση ‘’Ολυμπιακοί Αγώνες’’ του Ολυμπιακού Μουσείου.

Η κίνηση σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας για το 2025

Με αφορμή τη σημερινή Διεθνή Ημέρα Μουσείων, 18 Μαΐου, όπου η είσοδος σε όλα τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους, όπως έγραψε το TheOpinion, είναι ελεύθερη, ας δούμε πώς κινήθηκε η επισκεψιμότητα σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της χώρας μας για το 2025.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), για το 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, στα μουσεία παρατηρείται αύξηση κατά 0,4% στους επισκέπτες των μουσείων, κατά 10,4% στους επισκέπτες ελεύθερης εισόδου και κατά 36,2% στις αντίστοιχες εισπράξεις.

Στους αρχαιολογικούς χώρους, κατά το δωδεκάμηνο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του έτους 2024, παρατηρείται μείωση κατά 4,9% στον αριθμό επισκεπτών, αύξηση κατά 7,7% στους επισκέπτες ελεύθερης εισόδου και κατά 44,6% στις αντίστοιχες εισπράξεις.

Συνολικά, σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους καταγράφηκαν για το 2025 20.005.888 επισκέπτες, μείωση 3,2% σε σχέση με το 2024 όπου ήταν 20.661.857 επισκέπτες.

Η κίνηση στα μουσεία

Στα μουσεία η αύξηση ήταν 0,4% με 6.678.026 επισκέπτες έναντι 6.651.911 το 2024. Πρώτο σε επισκεψιμότητα είναι το Μουσείο Ακρόπολης με 1.994.050 επισκέπτες (σ.σ. στα ίδια νούμερα με το 2024 και το 2023).

Ακολουθεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο με 665.414 επισκέπτες (+3,5%) έναντι 642.956 το 2024.

Η Αρχαία Ολυμπία κατέγραψε 301.459 επισκέπτες (+5,2%) έναντι 286.519 το 2024.

Ο Λευκός Πύργος κατέγραψε 233.683 επισκέπτες σημειώνοντας μείωση 2,5% σε σχέση με το 2024 (239.767).

Το Μουσείο των Δελφών σημείωσε αύξηση 4% με 463.159 επισκέπτες το 2025 έναντι 445.188 το 2024.

Η κίνηση στους αρχαιολογικούς χώρους

Σε αντίθεση με τα μουσεία, στους αρχαιολογικούς χώρους υπήρξε μείωση κατά 4,9% με 13.327.862 επισκέπτες το 2025 έναντι 14.009.946 το 2024.

Πρώτη η Ακρόπολη των Αθηνών με 4.609.113 επισκέπτες για το 2025 (+1,1%) έναντι 4.557.693 το 2024.

Η Κνωσός στην Κρήτη είχε μείωση 3,2% με 977.299 επισκέπτες το 2025 έναντι 1.010.006 το 2024.

Μείωση 15,2% είχε η Ακρόπολη της Λίνδου στη Ρόδο με 595.625 επισκέπτες το 2025 έναντι 702.363 το 2024.

Ενώ μεγάλη μείωση είχαν και οι Βασιλικοί Τάφοι της Βεργίνας κατά 22,8% με 188.487 επισκέπτες έναντι 244.013 το 2024 και 202.122 το 2023.

Ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών κινήθηκε στο -26,1% με 216.389 επισκέπτες, ο Μυστράς στο -10,5% με 137.611 επισκέπτες, η Αρχαία Ολυμπία στο -8,4% με 276.674 επισκέπτες, η Επίδαυρος στο -4,3% με 525.113 επισκέπτες, το Σούνιο στο -9,2% με 382.650 επισκέπτες, η Ακρόπολη των Μυκηνών στο -8,4% με 501.256 επισκέπτες κλπ.

Οι εισπράξεις

Το σύνολο των εισπράξεων από μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους ανήλθε σε 244.556.401 ευρώ (+42,4%).

Στα μουσεία η αύξηση ήταν 36,2% με 59.481.491 ευρώ έναντι 43.688.040 ευρώ το 2024 και στους αρχαιολογικούς χώρους η αύξηση στις εισπράξεις ήταν 44,6% με 185.074.910 ευρώ έναντι 127.992.592 ευρώ το 2024.

Να σημειωθεί ότι από 1/4/2025 ισχύει νέα τιμολογιακή πολιτική για τις επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.