Ιαματικός τουρισμός: Τι προτείνει ο ΣΔΙΠΕ για την αναβάθμιση των ελληνικών ιαματικών πηγών

Η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 750 θερμές αναβλύσεις, εκ των οποίων οι 84 είναι αναγνωρισμένες επίσημα από το Ελληνικό κράτος ως ιαματικές και οι 32 από αυτές συνδυάζονται με υποδομές θερμαλιστικού τουρισμού. Οι περισσότερες χρειάζονται υποδομές και τεχνογνωσία για την αναβάθμιση και την περαιτέρω αξιοποίησή τους.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Διανύοντας την υψηλότερη περίοδο της τουριστικής σεζόν με τα εκατομμύρια επισκεπτών να επιλέγουν το δημοφιλές δίπτυχο μοντέλο ‘ήλιος + θάλασσα’, κάνουμε μια στροφή σε εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Σ’ αυτήν την περίπτωση, εστιάζουμε στον ιαματικό τουρισμό ή, αν προτιμάτε, στον τουρισμό ευεξίας.

Η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 750 θερμές αναβλύσεις, εκ των οποίων οι 84 είναι αναγνωρισμένες επίσημα από το Ελληνικό κράτος ως ιαματικές και οι 32 από αυτές συνδυάζονται με υποδομές θερμαλιστικού τουρισμού.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού και την European Travel Commission (ETC) ένας (1) στους 10 χρήστες ιαματικών φυσικών πόρων έχει πρωτογενή ανάγκη να επισκεφτεί μία ιαματική πηγή. Οι υπόλοιποι 9 απλώς ενσωματώνουν την επίσκεψη σε μία ιαματική πηγή παράλληλα με άλλες δράσεις όπως ταξίδια, χαλάρωση, αυτοσυγκέντρωση κ.λπ., και έτσι η επίσκεψη σε μία ιαματική πηγή αποτελεί γι’ αυτούς δευτερογενές κίνητρο.

Η παρακμή των ιαματικών πηγών τις τελευταίες δεκαετίες

Τις τελευταίες δεκαετίες, ο ιαματικός τουρισμός βίωσε μία παρατεταμένη παρακμή. Το επιδοματικό μοντέλο, πάνω στο οποίο στηριζόταν η λειτουργία των ιαματικών πηγών της χώρας, κατέρρευσε το 2010, περίοδο οικονομικής κρίσης, οπότε και μειώθηκαν δραστικά τα επιδόματα που δινόταν στους δικαιούχους για να κάνουν χρήση των Ιαματικών Φυσικών Πόρων. Από τότε ο κλάδος βρίσκεται σε διαδικασία αναπροσαρμογής.

«Το επιδοματικό μοντέλο έχει σταματήσει εδώ και 15 χρόνια, με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί η είσοδος στους ιαματικούς χώρους. Κανείς πια δεν διαθέτει τον χρόνο των 20 ημερών που απαιτείται για θεραπεία, συνήθως αφιερώνονται δυο (2) μέρες το μέγιστο» δηλώνει στο TheOpinion.gr ο Μάρκος Δανάς γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας (ΣΔΙΠΕ), Μέλος της Επιτροπής Προστασίας Ιαματικών Φυσικών Πόρων του Υπουργείου Τουρισμού και Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ιστορικών Λουτροπόλεων της Ευρώπης (EHTTA).

Ο ίδιος προσθέτει ότι μ’ αυτόν τον τρόπο απομακρυνόμαστε από τη λογική της ιατρικής «και μιλάμε για υπηρεσίες ευεξίας, χαλάρωσης, περιποιήσεις προσώπου και σώματος, καθώς και υπηρεσίες προορισμού όπως, περιπατητικές διαδρομές, επίσκεψη σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, αθλητικές και άλλες διοργανώσεις, συνέδρια, city breaks κ.λπ.».

Η Ελλάδα και η Ευρώπη

Η Ελλάδα μπορεί να μην έχει τα μεγαλοπρεπή, εντυπωσιακά κτίρια με τα θερμά λουτρά που συναντάμε σε πόλεις του εξωτερικού (Βουδαπέστη με τα Széchenyi Spa και τα Gellert, Κάρλοβι Βάρυ στην Τσεχία, Μπάντεν Μπάντεν στη Γερμανία,  Βισύ ιστορική πόλη της Γαλλίας, μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και φημισμένη λουτρόπολη, Μπαθ στη νοτιοδυτική Αγγλία κλπ.) έχει όμως τη δυναμική να προσφέρει στον επισκέπτη ένα πακέτο εμπειριών, περιλαμβάνοντας και τον τουρισμό ευεξίας.

Περιοχές όπως το Λουτράκι στην Πέλλα με τα Λουτρά Λουτρακίου (ή Πόζαρ), το Άγκιστρο και το Σιδηρόκαστρο στο νομό Σερρών, η λουτρόπολη της Αιδηψού στην Εύβοια κλπ. προσελκύουν επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, προσφέροντας ευεξία, χαλάρωση, φύση, πολιτισμό, ιστορία αλλά και γαστρονομία και τοπικές παραδόσεις.

Όπως μας εξηγεί ο κ. Δανάς, στην Ευρώπη υπάρχουν 12.000 επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ιαματικό φυσικό πόρο, ανάλογα με το πού βρίσκεται το συγκριτικό τους πλεονέκτημα, είτε για ιατρικό τουρισμό είτε για τουρισμό ευεξίας.

«Ο ιαματικός τουρισμός, όπως υπάρχει στην Ελλάδα, δεν υφίσταται στο εξωτερικό. Στο εξωτερικό, η ιατρική προσέγγιση του ιαματικού τουρισμού αφορά συνήθως τα κέντρα αποκατάστασης, όπου δεν χρησιμοποιούν το ιαματικό χώρο για ίαση αλλά χρησιμοποιούν τον ιαματικό φυσικό πόρο συμπληρωματικά. Στην Ελλάδα τα κέντρα αποκατάστασης κατασκευάστηκαν μακριά από τις ιαματικές πηγές και αυτό είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν μιλάμε για ανάπτυξη του κλάδου» αναφέρει στο TheOpinion.gr ο κ. Δανάς επισημαίνοντας ότι όπως δείχνουν οι τάσεις, «η αγορά στην Ελλάδα έχει ανάγκη από υπηρεσίες ευεξίας για διάφορους λόγους».

Υποδομές, τεχνογνωσία, χρηματοδοτικά εργαλεία

«Τι απαιτείται για την αναβάθμιση των υποδομών των ιαματικών πηγών, ούτως ώστε να πάρουν μια καλύτερη θέση απ’ αυτήν που ήδη κατέχουν;» ρωτήσαμε τον γ.γ. του ΣΔΙΠΕ κ. Δανά.

«Σίγουρα χρειάζονται υποδομές και τεχνογνωσία καθώς και χρηματοδοτικά εργαλεία» δηλώνει στο TheOpinion.gr ο κ. Δανάς προσθέτοντας πως εκτός από το Ταμείο Ανάκαμψης, οι κύριες πηγές χρηματοδότησης για την αναβάθμιση των υποδομών των ιαματικών πηγών είναι δυο:

Α. Οι ιδιωτικές επενδύσεις και

Β.Τα Ευρωπαϊκά Προγράμματα

Στην πρώτη περίπτωση, η εμπειρία έχει δείξει ότι ελάχιστοι επιχειρηματίες ενδιαφέρονται να επενδύσουν στις εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ιαματικών πηγών ενώ οι επενδύσεις που έχουν δρομολογηθεί αφορούν σε εγκαταστάσεις του μοντέλου «Ήλιος και Θάλασσα» με την συμπληρωματική λειτουργία μιας ιαματικής πηγής.

Στην περίπτωση των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων, οι διαδικασίες για την ένταξη έργων είναι χρονοβόρες και δύσκολες ενώ, συγχρόνως, απαιτούνται προϋποθέσεις (π.χ. ωρίμανση έργων) που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν οι Δήμοι.

Το αναχρονιστικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας

Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ιαματικά λουτρά της χώρας μας είναι και το αναχρονιστικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας, το οποίο έγινε για να λύνει προβλήματα και να ρυθμίζει την λειτουργία των θερμαλιστικών εγκαταστάσεων το 1970 – 1980.

«Σίγουρα δεν διαμορφώνει τις συνθήκες για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών στις Ελληνικές ιαματικές πηγές του 2030. Οι επιχειρήσεις υπάρχουν για να καλύπτουν τις ανάγκες των πελατών τους. Και οι σύγχρονοι πελάτες των ιαματικών πηγών ζητούν ένα νέο μοντέλο» υπογραμμίζει ο γ.γ. του ΣΔΙΠΕ Μάρκος Δανάς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία πολλών δεκάδων, καλών, μικρών, βιώσιμων επιχειρήσεων που θα εντάσσουν τις θερμαλιστικές υπηρεσίες μέσα στο γενικότερο πακέτο του τουριστικού προορισμού και θα προσφέρουν στις τοπικές οικονομίες.

«Η εφαρμογή του όποιου concept στην Ελλάδα πρέπει να μπορεί να ταιριάζει στο τουριστικό μοντέλο της χώρας μας αλλά και να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες του δικού μας target group» υπογραμμίζει.

Η στρατηγική που προτείνει ο ΣΔΙΠΕ

Πρόσφατα, κατόπιν εισήγησης του Συνδέσμου Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας εγκρίθηκε η συνεργασία μεταξύ Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ), ΣΔΙΠΕ, Ελληνικής Εταιρίας Τοπικής Ανάπτυξης & Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ ΑΕ) και Πληροφόρησης Επιμόρφωσης Τοπικής Ανάπτυξης (ΠΕΤΑ ΑΕ) προκειμένου να δημιουργηθεί χρηματοδοτικό πρόγραμμα που θα αφορά τις ιαματικές πηγές της χώρας.

Ενδεικτικές δράσεις ενός τέτοιου προγράμματος θα είναι η ωρίμανση των έργων (μελέτες, αδειοδοτήσεις, εγκρίσεις που θα κριθούν αναγκαίες) και η υλοποίηση των έργων, δηλαδή η δημιουργία νέων ή η βελτίωση υφιστάμενων κτιριακών εγκαταστάσεων και η αγορά ή αναβάθμιση εξοπλισμού.

Ο προσδιορισμών των αναγκαίων έργων θα γίνει σε συνεργασία με τους Δήμους, οι οποίοι θα συμπληρώσουν, ειδικά διαμορφωμένο για το σκοπό αυτό, τεχνικό δελτίο έργων.

Ενημερωθείτε για τις εξελίξεις στις Ιαματικές Πηγές εδώ