Η Μεγάλη Εβδομάδα της Χριστιανοσύνης
Μεγάλη Εβδομάδα ή Εβδομάδα των Παθών ή Αγία και Μεγάλη Εβδομάς, ονομάζεται σύμφωνα με το χριστιανικό εορτολόγιο, η εβδομάδα που ακολουθεί μετά το τέλος της Μεγάλης τεσσαρακοστή (δηλ. της νηστείας των σαράντα ημερών που προηγείται του Πάσχα). Η Μεγάλη εβδομάδα ξεκινά από την “Κυριακή των Βαΐων” και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο.
Είναι αφιερωμένη στα Άγια Πάθη του Χριστού και κάθε μια από τις μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας είναι αφιερωμένη και σε κάποιο ή κάποια περιστατικά των Παθών. Επίσης, τα ήθη και έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα είναι πολλά και κάθε τόπος έχει τα δικά του ιδιαίτερα έθιμα.
Η Κυριακή των Βαΐων. Είναι η Κυριακή προ του Πάσχα, και ονομάζεται έτσι επειδή συνδέεται με την ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Ιησού Χριστού στα Ιεροσόλυμα, κατά την οποία ο λαός τον υποδέχθηκε με επευφημίες και με βαΐα των φοινίκων.
Η Μεγάλη Δευτέρα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Ιωσήφ του Παγκάλου (γιου του Ιακώβ), που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη και στην άκαρπη συκιά, που την καταράστηκε ο Χριστός και ξεράθηκε με έναν Του λόγο. Τη Μεγάλη Δευτέρα σε όλη την Ελλάδα, ξεκινούν οι ετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα. Στα χωριά κυρίως, ασπρίζονται με ασβέστη οι αυλές και οι γλάστρες. Επίσης, τη Μεγάλη Δευτέρα ξεκινούν πολλοί την νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας μέχρι να κοινωνήσουν το Μεγάλο Σάββατο.
Η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη στην παραβολή των Δέκα Παρθένων. Η παραβολή αυτή συμβολίζει την πίστη και την προνοητικότητα. Ψάλλεται το τροπάριο που έγραψε η μοναχή Κασσιανή. Η Μεγάλη Τρίτη είναι αφιερωμένη στο καθάρισμα του σπιτιού. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, φτιάχνουν τα κουλουράκια τα τσουρέκια.
Η Μεγάλη Τετάρτη είναι αφιερωμένη στη μνήμη της αμαρτωλής γυναίκας, που μετανόησε, πίστεψε στον Χριστό και άλειψε τα πόδια Του με μύρο. Τη Μεγάλη Τετάρτη, σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, οι γυναίκες πηγαίνουν στο Μεγάλο Ευχέλαιο έχοντας μαζί τους λίγο αλεύρι. Σε αυτό στερεώνουν τρία κεριά, τα οποία καίνε κατά την τέλεση του Μυστηρίου. Το αλεύρι αυτό το χρησιμοποιούν για να φτιάξουν τα πασχαλινά κουλουράκια την επόμενη ημέρα. Σε άλλες πάλι περιοχές οι γυναίκες της εκκλησίας μάζευαν αλεύρι, το οποίο ζύμωναν χωρίς προζύμι. Ο παπάς ακουμπούσε πάνω στη ζύμη το Σταυρό με το Τίμιο Ξύλο και το ζυμάρι φούσκωνε. Αυτό αποτελούσε το προζύμι της χρονιάς
Η Μεγάλη Πέμπτη είναι αφιερωμένη στα εξής γεγονότα: τον ιερόν Νιπτήρα (το γεγονός κατά το οποίο ο Ιησούς ένιψε τα πόδια των Μαθητών), τον Μυστικό Δείπνο, στην προσευχή στην Γεθσημανή, στην προδοσία του Ιούδα, στη σύλληψη του Ιησού, στην ανάκριση από τον Άννα, στην Άρνηση του Πέτρου και στην καταδίκη του Χριστού από τον Καϊάφα. Η αφιέρωση της Μεγάλης Πέμπτης στον Μυστικό Δείπνο, όπου ο Ιησούς κοινωνεί τους μαθητές του δίνοντάς τους από ένα κομμάτι ψωμί συμβολίζοντας το σώμα του και κρασί συμβολίζοντας το αίμα του, συνδέεται και με ένα από τα κυριότερα έθιμα της Μεγάλης Πέμπτης που είναι το βάψιμο των κόκκινων αυγών και το ζύμωμα των τσουρεκιών. Αυτήν την ημέρα οι νοικοκυρές δεν πλένουν, δεν απλώνουν ούτε κάνουν άλλες δουλειές στο σπίτι.
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι αφιερωμένη στα Άγια Πάθη και στη Σταύρωση. Η Μεγάλη Παρασκευής αποτελεί την κορύφωση του Θείου Δράματος με την Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και τον Εσπερινό της Αποκαθήλωσης όπου ο ιερέας κατεβάζει τον Εσταυρωμένο από τον Σταυρό, τον τυλίγει σε καθαρό σεντόνι ενώ από αργά το βράδυ έχει ετοιμαστεί ο Ιερός Επιτάφιος και ψάλλονται τα Εγκώμια σε τρεις στάσεις: «Ἡ ζωὴ ἐν τάφῳ» (α΄ στάση), «Ἄξιόν ἐστί» (β΄ στάση), και «Αἱ γενεαὶ πᾶσαι» (γ΄ στάση), μετά τα οποία πραγματοποιείται η περιφορά του Επιταφίου στους δρόμους. Η Μεγάλη Παρασκευή ως η κύρια ημέρα των Παθών και της ταφής του Ιησού είναι μέρα αυστηρής νηστείας απαγορεύει ακόμα και το λάδι, ενώ το έθιμο απαγορεύει κάθε εργασία την ημέρα αυτή. Το βράδυ τελείται η περιφορά του Επιταφίου, ενώ οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα όλη την ημέρα.
Το Μεγάλο Σάββατο είναι αφιερωμένο στην Ταφή του Χριστού. Σύμφωνα με τις ευαγγελικές διηγήσεις, αρχιερείς και οι Φαρισαίοι ζήτησαν από τον Πιλάτο να ασφαλίσει τον τάφο του Χριστού μέχρι την τρίτη ήμερα, διότι, όπως έλεγαν, είχαν την υποψία μήπως οι μαθητές κλέψουν την νύχτα το σώμα του Ιησού και κηρύξουν κατόπιν ότι αναστήθηκε. Ο Πιλάτος, έδωσε την άδεια και εκείνοι σφράγισαν τον τάφο, τοποθετώντας επίσης και μια φρουρά από στρατιώτες. Το βράδυ του Μ. Σαββάτου λίγο πριν χτυπήσουν οι καμπάνες για την εκκλησία, οι πιστοί πηγαίνουν να παρακολουθήσουν την λειτουργία της Ανάστασης και να πάρουν και το Άγιο Φως. Γυρίζοντας από την Ανάσταση σταυρώνουν με το Άγιο Φως το πάνω μέρος της εξώπορτας. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδος γίνετε ρίψει πυροτεχνημάτων και το έθιμο να καίνε ένα ομοίωμα του Ιούδα.
Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς Κυριακή γίνεται η Ακολουθία της Αναστάσεως και ο όρθρος και η Λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Ο ιερέας εμφανίζετε στην Ωραία Πύλη προσφέροντας το Άγιο Φως λέγοντας «Δεύτε Λάβετε Φως».
Η Κυριακή του Πάσχα είναι μέρα γιορτής και το τέλος της νηστείας. Εορτάζετε η Ανάσταση του Χριστού και οι καμπάνες χτυπούν όλη την μέρα χαρμόσυνα Στη εκκλησία το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε δώδεκα γλώσσες, συμβολίζοντας την ενότητα των εθνών. Μετά ακολουθεί γιορτή στον περίβολο του ναού και στήνεται χορός. Γιορτή επίσης γίνεται στις γειτονιές και σε πλατείες, όπου μαζεύονται οικογενείας και γιορτάζουν μαζί με άφθονο φαγητό και κρασί.
Είναι επίσης γνωστό ένα επιγραμματικό στιχούργημα, για κάθε μια από τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, με διάφορες κατά τόπους παραλλαγές:
Μεγάλη Δευτέρα – μεγάλη μαχαίρα
Μεγάλη Τρίτη – μεγάλη λύπη
Μεγάλη Τετάρτη – ο Χριστός εχάθη
Μεγάλη Πέμπτη – ο Χριστός ευρέθη
Μεγάλη Παρασκευή – ο Χριστός στο καρφί
Μεγάλο Σάββατο – ο Χριστός στον τάφο
Μεγάλη Κυριακή – μπαμ απο δω, μπαμ απο κει, τρων’ αρχόντοι και φτωχοί.
