Διάλογος χωρίς υποχωρήσεις: Η Αθήνα πάει Άγκυρα με επίκεντρο ΑΟΖ–υφαλοκρηπίδα
Μαρία Βλάχου
Ναι μεν, αλλά… Αυτό είναι το μήνυμα που εκπέμπει η κυβέρνηση ενόψει της συνάντησης Ερντογάν – Μητσοτάκη στην Άγκυρα. Ναι μεν στο διάλογο αλλά χωρίς να υποχωρούμε ούτε εκατοστό στις κόκκινες γραμμές μας.
Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 11 Φεβρουαρίου στην Άγκυρα στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας.
Το μήνυμα που εκπέμπει η κυβέρνηση είναι διττό: Από τη μία, επιβεβαιώνεται η επιλογή διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, σε ένα διεθνές περιβάλλον που –όπως περιγράφουν κυβερνητικές πηγές– χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα και αστάθεια. Από την άλλη, επαναδιατυπώνονται οι «κόκκινες γραμμές» της ελληνικής πλευράς: «Με την Τουρκία έχουμε μία και μόνη διαφορά, τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, και ουδέποτε θα βάλουμε στο τραπέζι ζητήματα κυριαρχίας», τόνισε ο Παύλος Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών.
Ο πρωθυπουργός θα μεταβεί στην Άγκυρα με στόχο να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι δίαυλοι επικοινωνίας και να διαμορφωθεί μια πιο σταθερή και λειτουργική σχέση ανάμεσα στις δύο χώρες, σε μια περίοδο που το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονη ρευστότητα.
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι μπορεί να μην υπάρχει αυτή τη στιγμή σύγκλιση για «εκκίνηση της συζήτησης» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε διεθνή δικαιοδοσία για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ωστόσο η Αθήνα «προσβλέπει σε εποικοδομητική συζήτηση» και –κυρίως– στη διατήρηση κλίματος ηρεμίας. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι το κλίμα αποκλιμάκωσης έχει αποφέρει συγκεκριμένα αποτελέσματα τα τελευταία δυόμιση χρόνια: περιορισμό της παραβατικότητας στον αέρα, καλύτερη συνεργασία στο Μεταναστευτικό και συνολική μείωση ροών, ευκολότερη χορήγηση βίζας σύντομης διάρκειας για Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Αιγαίου, αλλά και ενίσχυση του διμερούς εμπορίου.
Η επικείμενη συνάντηση των δύο ηγετών –η πρώτη έπειτα από περίπου ενάμιση χρόνο– μαζί με τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου, θεωρείται κρίσιμη, καθώς αναμένεται να αναδείξει εκ νέου τη σημασία των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας για την αποτροπή κρίσεων και την αποκλιμάκωση εντάσεων. Υπενθυμίζεται ότι η τελευταία συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν είχε πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2024.
Αθήνα και Άγκυρα φαίνεται να συμμερίζονται την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις σχέσεις των δύο χωρών πρέπει να εξετάζονται πρωτίστως μέσα από απευθείας διμερή διάλογο, ενώ εκτιμούν πως η βελτίωση του κλίματος λειτουργεί σταθεροποιητικά και για την ευρύτερη περιοχή. Η ατζέντα του Ανώτατου Συμβουλίου και η σύνθεση της αποστολής αναμένεται να «κουμπώσουν» πάνω στη θετική ατζέντα και στον πολιτικό διάλογο που ήδη εξελίσσονται μεταξύ των δύο πλευρών.
Τι ανέφερε ο πρωθυπουργός
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στο Foreign Policy αναφερόμενος στην επίσκεψή του στην Άγκυρα την επόμενη Τετάρτη, σημείωσε ότι η εκκρεμότητα για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών υφίσταται εδώ και δεκαετίες. Τόνισε, ωστόσο, πως τα τελευταία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια σε εποικοδομητική κατεύθυνση για τη μείωση της έντασης και για την κατανόηση ότι, ακόμη και χωρίς λύση στο μείζον ζήτημα, μπορεί να υπάρξει λειτουργική συνεργασία σε συγκεκριμένα πεδία. Όπως είπε, θα πάει στην Άγκυρα προβάλλοντας με σαφήνεια τις ελληνικές θέσεις για τη βασική διαφορά, επιδιώκοντας παράλληλα να «χτίσει» πάνω στην πρόοδο του τελευταίου χρόνου, εκτιμώντας ότι δεν διαφαίνονται σημαντικοί κίνδυνοι κλιμάκωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, παρατήρησε πως αν συγκρίνει κανείς τη σημερινή εικόνα με εκείνη προ τεσσάρων ή πέντε ετών, η κατάσταση είναι λιγότερο περίπλοκη. Πρόσθεσε ότι και οι δύο ηγέτες, έχοντας εμπειρία, αναγνωρίζουν πως η περιοχή έχει ήδη αρκετές εστίες προβλημάτων και δεν χρειάζεται να προστεθούν νέες. Επανέλαβε ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί και, όταν προκύπτει κρίση, υπάρχουν μηχανισμοί αποκλιμάκωσης, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι το ελληνοτουρκικό δεν θα εξελιχθεί σε νέα πηγή αστάθειας, με την επισήμανση ότι «χρειάζονται δύο για να χορέψουν» και πως, λόγω γεωγραφίας, οι δύο χώρες είναι υποχρεωμένες να συνυπάρχουν.
Στη συνέντευξή του, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας, στέλνοντας σήμα ότι ο διάλογος δεν είναι υποκατάστατο της άμυνας, αλλά παράλληλος άξονας πολιτικής
Για την τραγωδία στη Χίο
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σχολίασε την πρόσφατη τραγωδία στη Χίος, λέγοντας πως πρόκειται για γεγονός που απαιτεί πλήρη διερεύνηση. Ανέφερε ότι η προκαταρκτική ενημέρωση που είχε ήταν πως σκάφος του Λιμενικού συγκρούστηκε με μικρότερο σκάφος υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, σημειώνοντας ότι ακόμη δεν είναι γνωστό γιατί συνέβη. Επισήμανε πως χάθηκαν ζωές, υπήρξαν διασώσεις και ότι αναμένει πλήρη έρευνα, αφήνοντας στις αρμόδιες αρχές να αποσαφηνίσουν ακριβώς τα γεγονότα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι αντίστοιχα περιστατικά καταγράφονται δυστυχώς συχνά, με διακινητές και υπερφορτωμένα σκάφη χωρίς επαρκή μέτρα ασφαλείας, που επιχειρούν να προσεγγίσουν ελληνικά νησιά. Τόνισε ότι ο ρόλος του Λιμενικού δεν είναι «υποδοχής», αλλά η προστασία των συνόρων και η διάσωση ανθρώπινων ζωών όταν κινδυνεύουν, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς τη δράση του θα υπήρχαν ακόμη περισσότερα θύματα. Κατέληξε λέγοντας ότι η έρευνα θα γίνει με πλήρη διαφάνεια.