Έφτιαξαν ψωμί με μαγιά από τα έντερα μούμιας

Μια ανακάλυψη που μοιάζει να γεφυρώνει χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης ιστορίας με τη σύγχρονη βιοτεχνολογία φέρνει στο φως νέα δεδομένα για τον περίφημο Ότσι, τον λεγόμενο «Άνθρωπο των Πάγων».

Ερευνητές κατάφεραν να αξιοποιήσουν αρχαία στελέχη μαγιάς που βρέθηκαν στο σώμα της μούμιας ηλικίας περίπου 5.300 ετών, δημιουργώντας ψωμί με προζύμι και εξετάζοντας πλέον τη δυνατότητα παραγωγής μπίρας με τους ίδιους μικροοργανισμούς.

Ο Ότσι ανακαλύφθηκε το 1991 στις Άλπεις, κοντά στα σύνορα Ιταλίας και Αυστρίας, από πεζοπόρους που εντόπισαν τη μουμιοποιημένη σορό του παγιδευμένη στους πάγους. Η εξαιρετική διατήρηση του σώματός του, χάρη στις ακραίες συνθήκες του παγετώνα, προσέφερε στους επιστήμονες μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσουν πτυχές της ζωής και της υγείας ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού.

Τα αποτελέσματα νέας έρευνας, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Microbiome», αποκάλυψαν ότι το σώμα του Ότσι εξακολουθεί να φιλοξενεί ένα πολύπλοκο οικοσύστημα μικροοργανισμών. Ανάμεσά τους εντοπίστηκαν βακτήρια που αποτελούσαν μέρος του εντερικού του μικροβιώματος όσο ζούσε, μικρόβια που προσαρμόστηκαν στις ακραίες συνθήκες του παγετώνα, αλλά και σύγχρονοι οργανισμοί που σχετίζονται με τις διαδικασίες συντήρησης της μούμιας τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι ερευνητές κατάφεραν να απομονώσουν στελέχη ζυμομυκήτων που είχαν επιβιώσει επί χιλιετίες σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν. Τα ίχνη τους βρέθηκαν τόσο στο έντερο και το δέρμα της μούμιας όσο και στο υγρό που προέκυψε κατά την απόψυξη του σώματος. Το εύρημα προκάλεσε το ενδιαφέρον της επιστημονικής ομάδας, η οποία επιχείρησε να αξιοποιήσει τους μικροοργανισμούς αυτούς στην αρτοποιία.

Οι πρώτες δοκιμές δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ωστόσο, μετά από μήνες πειραματισμών και συνεχών καλλιεργειών, οι επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα λειτουργικό προζύμι που οδήγησε στην παρασκευή ψωμιού. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικό, επιβεβαιώνοντας ότι οι αρχαίες αυτές μορφές ζωής μπορούν να παραμείνουν ενεργές ακόμη και μετά από χιλιάδες χρόνια.

Η επιτυχία αυτή άνοιξε νέους ορίζοντες για την ομάδα, η οποία εξετάζει πλέον την πιθανότητα αξιοποίησης των ίδιων στελεχών και στην παραγωγή μπίρας. Αν και τα σχετικά πειράματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι δυνατότητες που προσφέρουν οι αρχαίοι μικροοργανισμοί είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες τόσο για τη βιοτεχνολογία όσο και για τη μελέτη της εξέλιξης των τροφίμων.

Παράλληλα, η έρευνα έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τις διατροφικές συνήθειες του ίδιου του Ότσι. Τα δεδομένα που προέκυψαν από το μικροβίωμά του δείχνουν ότι η καθημερινή του διατροφή ήταν πλούσια σε φυτικές ίνες, σε αντίθεση με τα πρότυπα που κυριαρχούν σήμερα στις δυτικές κοινωνίες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εξαφάνιση ορισμένων ευεργετικών μικροοργανισμών από το σύγχρονο ανθρώπινο έντερο σχετίζεται με τις αλλαγές στη διατροφή, την εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών και τη μειωμένη επαφή με το φυσικό περιβάλλον.

Για τους ερευνητές, ο «Άνθρωπος των Πάγων» δεν αποτελεί απλώς ένα αρχαιολογικό εύρημα, αλλά ένα πολύτιμο βιολογικό αρχείο που συνεχίζει να αποκαλύπτει στοιχεία για την ανθρώπινη υγεία, τη διατροφή και την εξέλιξη των μικροβιακών κοινοτήτων. Και όπως φαίνεται, τα μυστικά που κρύβει μπορεί να φτάσουν ακόμη και στο πιάτο – ή στο ποτήρι – του μέλλοντος.