Από την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στα κριτήρια ESG
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη θεματική έκδοση του theopinion.gr ΦΙΛΟΤΙΜΩ
theopinion 
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από την υπεύθυνη επιχειρηματικότητα έχει μετακινηθεί από την έννοια της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης προς ένα πιο δομημένο και μετρήσιμο πλαίσιο: τα κριτήρια ESG (Environmental, Social, Governance). Πρόκειται για ένα σύνολο δεικτών που χρησιμοποιούνται διεθνώς από επενδυτές, οργανισμούς και θεσμούς προκειμένου να αξιολογήσουν τη βιωσιμότητα και την υπεύθυνη λειτουργία μιας επιχείρησης.
Ο όρος ESG προέρχεται από τις λέξεις Περιβάλλον (Environmental), Κοινωνία (Social) και Διακυβέρνηση (Governance) και αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο αποτίμησης της συνολικής επίδρασης μιας εταιρείας πέρα από τα οικονομικά της αποτελέσματα.
Στην περιβαλλοντική διάσταση, εξετάζονται ζητήματα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη συνολική περιβαλλοντική επίδραση των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης. Παράγοντες όπως η διαχείριση αποβλήτων, η προστασία των φυσικών πόρων, η ρύπανση του αέρα και των υδάτων, καθώς και η μετάβαση σε πιο βιώσιμα παραγωγικά μοντέλα αποτελούν βασικά στοιχεία αξιολόγησης.
Η κοινωνική διάσταση επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο μια επιχείρηση αντιμετωπίζει τους ανθρώπους της και την κοινωνία. Στα κριτήρια αυτά περιλαμβάνονται οι συνθήκες εργασίας, η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, η προστασία των προσωπικών δεδομένων τόσο του προσωπικού όσο και των πελατών, αλλά και ζητήματα ισότητας και συμπερίληψης. Η εξάλειψη διακρίσεων, η προώθηση της διαφορετικότητας στην επιλογή εργαζομένων και συνεργατών, καθώς και ο σεβασμός των εργασιακών και ανθρώπινων δικαιωμάτων αποτελούν βασικούς δείκτες κοινωνικής υπευθυνότητας.
Τέλος, η εταιρική διακυβέρνηση αφορά τον τρόπο διοίκησης και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων μέσα σε έναν οργανισμό. Εξετάζεται, για παράδειγμα, η σύνθεση των Διοικητικών Συμβουλίων, η ισορροπία εκπροσώπησης φύλων, η διαφάνεια στη λειτουργία της εταιρείας, καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με τη δωροδοκία, το lobbying ή τις σχέσεις των στελεχών με πολιτικούς φορείς. Η ύπαρξη ισχυρών μηχανισμών διακυβέρνησης θεωρείται κρίσιμο στοιχείο για την αξιοπιστία και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα μιας επιχείρησης.
Στον δημόσιο διάλογο, συχνά επισημαίνεται ότι τα κριτήρια ESG αποτελούν φυσική εξέλιξη της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης. Πολλοί υποστηρίζουν ότι χωρίς την κουλτούρα που δημιούργησε η ΕΚΕ τις προηγούμενες δεκαετίες, δεν θα είχε αναπτυχθεί το σημερινό πλαίσιο βιωσιμότητας που εφαρμόζεται διεθνώς.
Παράλληλα, η πανδημία, η κλιματική κρίση και το παγκόσμιο κίνημα για την προστασία του πλανήτη επιτάχυναν τη μετάβαση σε αυτό το νέο μοντέλο επιχειρηματικής λειτουργίας. Από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις νεοφυείς εταιρείες έως τους μεγάλους πολυεθνικούς οργανισμούς, όλο και περισσότεροι οργανισμοί καλούνται να ενσωματώσουν στη λειτουργία τους μετρήσιμες πρακτικές βιωσιμότητας.
Στην ουσία, η αυξανόμενη σημασία της βιωσιμότητας οδηγεί τις επιχειρήσεις σε μια σταδιακή μετατόπιση. Από μια περισσότερο αξιακή και πολιτισμική προσέγγιση —όπως ήταν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη με έμφαση στον εθελοντισμό και τις κοινωνικές δράσεις— περνούν σε ένα πιο τυποποιημένο σύστημα καταγραφής και αξιολόγησης των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διοικητικών πρακτικών τους.
Η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τάση της εποχής, αλλά μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η επιχειρηματική επιτυχία. Σήμερα, η βιωσιμότητα, η διαφάνεια και η κοινωνική υπευθυνότητα δεν είναι απλώς στοιχεία καλής εταιρικής εικόνας· αποτελούν βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την αξιοπιστία και το μέλλον των επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η μετάβαση στην ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα
Η μετάβαση προς το μοντέλο ESG επηρεάζει σταδιακά και την ελληνική επιχειρηματική σκηνή. Ενώ στο παρελθόν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη εκφραζόταν κυρίως μέσα από δράσεις κοινωνικής προσφοράς ή φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, σήμερα το ενδιαφέρον μετατοπίζεται προς τη στρατηγική ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG στον πυρήνα της επιχειρηματικής λειτουργίας.
Οι τράπεζες, οι επενδυτές και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αξιολογούν πλέον όλο και περισσότερο τις επιχειρήσεις με βάση περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και διοικητικούς δείκτες. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η αξιοπιστία στην αγορά και η δυνατότητα ανάπτυξης συνδέονται όλο και πιο στενά με την ικανότητα μιας εταιρείας να αποδεικνύει την υπεύθυνη λειτουργία της.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη δεν εξαφανίζεται – αντίθετα, εξελίσσεται. Από μια περισσότερο αξιακή και εθελοντική προσέγγιση μετατρέπεται σε έναν θεσμικά κατοχυρωμένο πυλώνα βιωσιμότητας, όπου οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές δράσεις ενσωματώνονται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διακυβέρνησης και λογοδοσίας.
Στην πραγματικότητα, η μετάβαση από την ΕΚΕ στο ESG δεν αποτελεί απλώς μια αλλαγή ορολογίας. Πρόκειται για μια βαθύτερη μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν και αξιολογούνται οι επιχειρήσεις στον 21ο αιώνα. Και αυτή η μεταμόρφωση αναμένεται να διαμορφώσει το μέλλον της οικονομίας, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στην καρδιά της σύγχρονης επιχειρηματικότητας βρίσκεται μια βαθύτερη αλλαγή νοοτροπίας. Οι επιχειρήσεις δεν καλούνται πλέον μόνο να παράγουν αξία για τους μετόχους τους, αλλά και να συμβάλλουν ουσιαστικά στο κοινό καλό. Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, τα κριτήρια ESG και οι δράσεις εθελοντισμού δεν αποτελούν απλώς εργαλεία εταιρικής εικόνας, αλλά εκφράζουν μια νέα σχέση ανάμεσα στην οικονομία και την κοινωνία.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η επιχείρηση γίνεται ενεργός κοινωνικός εταίρος: προστατεύει το περιβάλλον, στηρίζει την κοινωνική συνοχή και λειτουργεί με διαφάνεια και υπευθυνότητα. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανάπτυξη, αλλά μια ανάπτυξη που έχει νόημα και προοπτική.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι χωρίς την κουλτούρα που δημιούργησε η ΕΚΕ τις προηγούμενες δεκαετίες, δεν θα είχε αναπτυχθεί το σημερινό πλαίσιο βιωσιμότητας που εφαρμόζεται διεθνώς.