14/52: Έξυπνα λεωφορεία στη Δυτική Θεσσαλονίκη

Το κυκλοφοριακό είναι από τα προβλήματα που ταλανίζουν τη δυτική Θεσσαλονίκη. Ειδικά στη Νεάπολη και τις Συκιές, με το ανάγλυφο του εδάφους να είναι έντονο, η μετακίνηση είναι δύσκολη. Η λειτουργία του μετρό ωφέλησε την περιοχή, επειδή απελευθέρωσε πολλά λεωφορεία του ΟΑΣΘ που υπηρετούσαν γραμμές που συμπίπτουν με τη διαδρομή του μετρό και τα λεωφορεία αυτά διατέθηκαν και στη Νεάπολη και τις Συκιές. Επιπλέον, η ενίσχυση του στόλου με τα νέα λεωφορεία που προμηθεύεται ο ΟΑΣΘ θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις περιοχές αυτές.

Οι γραμμές του ΟΑΣΘ είναι, στην πλειοψηφία τους, προσανατολισμένες στη μετακίνηση επιβατών σε μεγάλες αποστάσεις εντός του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος, συνήθως συνδέουν μία περιοχή ή μία γειτονιά με το κέντρο ή, λιγότερο συχνά, με άλλη περιοχή. Στην Άνω Πόλη κυκλοφορεί η γραμμή 22 με τοπικό χαρακτήρα και οχήματα με μέγεθος προσανατολισμένο στους στενούς δρόμους της περιοχής. Ενδεχομένως το μοντέλο αυτό να είναι πρόσφορο να αναπτυχθεί και στη Νεάπολη και τις Συκιές, ώστε οι κάτοικοι να το χρησιμοποιούν κυρίως για τις τοπικές μετακινήσεις τους και να μπορούν να αξιοποιούν την τοπική αγορά, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να πραγματοποιούν μεγάλες μετακινήσεις. Επίσης, ένα λεωφορείο με τοπικό δρομολόγιο κάνει περισσότερες στάσεις στην περιοχή που εξυπηρετεί και έτσι πολλοί περισσότεροι κάτοικοι, ιδίως ηλικιωμένοι, μπορούν να το χρησιμοποιούν, σε σχέση με μία λεωφορειακή γραμμή που έχει στάσεις, οι οποίες απέχουν πάνω από 500 μέτρα από μία κατοικία, και μάλιστα με τις υψομετρικές κλίσεις που υπάρχουν στη Νεάπολη και τις Συκιές.

Έτσι, μία τοπική γραμμή θα οδηγούσε περισσότερους επιβάτες προς το λεωφορείο και όχι στα αυτοκίνητα, μειώνοντας την κίνηση. Η τοπική γραμμή θα μπορούσε να λειτουργεί στο πλαίσιο της δημοτικής συγκοινωνίας (ήδη ο Δήμος Νεάπολης – Συκεών έχει δωρεάν γραμμή προς τα Κοιμητήρια Ευόσμου) ή από τον ΟΑΣΘ ή σε πλαίσιο συνεργασίας των δύο φορέων. Η συνεργασία θα ήταν κρίσιμη επειδή μία οργανωμένη σύνδεση της τοπικής γραμμής με πιο κεντρικές γραμμές σε σταθμούς μετεπιβίβασης, όπως το Ρολόι στη Νεάπολη ή το Επταπύργιο στις Συκιές, θα επέτρεπε και σε επιβάτες που θέλουν να κατευθυνθούν στο κέντρο να χρησιμοποιούν το λεωφορείο και να μειώνεται έτσι ο κυκλοφοριακός φόρτος των κεντρικών αρτηριών. Η Λισαβόνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σύνδεσης των τοπικών γραμμών με μεγαλύτερα δρομολόγια, με τον τρόπο που προτείνεται εδώ.

Πώς θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο ελκυστική μία τέτοια γραμμή; Υιοθετώντας ένα σύστημα «ενεργής προτεραιότητας σηματοδότησης» (active signal priority), εντός του οποίου τα λεωφορεία επικοινωνούν με τα φανάρια και έχουν προτεραιότητα (όχι κάτι τρομερό, απλώς το πράσινο ανάβει πέντε έως δέκα δευτερόλεπτα νωρίτερα). Είναι μοντέλο που ήδη ακολουθείται σε κάποιες πόλεις της Ευρώπης (με διάφορες παραλλαγές στο Μόναχο, τη Βαρσοβία και το Τορίνο). Επομένως, ο χρήστης του λεωφορείου έχει και χρονικό κέρδος που συνδέεται με την επιλογή του αυτή.

Είναι κοινοτοπία, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη μείωση του κυκλοφοριακού και των συναφών προβλημάτων (όπως η εύρεση θέσεων στάθμευσης για ιδιωτικά οχήματα). Αν μπορέσουν τα λεωφορεία, σε μία περιοχή με το ανάγλυφο της Νεάπολης και των Συκεών, να γίνουν ακόμη πιο ελκυστικά για τους επιβάτες, το κυκλοφοριακό πρόβλημα της περιοχής μπορεί να μη λυθεί, αλλά θα αμβλυνθεί σημαντικά.