10/52: Συντονισμός των δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας

Έχουμε μάθει, όταν χτυπάμε ή όταν χτυπάει το παιδί μας, όταν ανεβάζουμε πυρετό ή έχουμε κάποιο σύμπτωμα πολύ έντονο, να τρέχουμε στο νοσοκομείο — στο τμήμα επειγόντων περιστατικών. Είναι εύλογο να έχουμε την αξίωση να μας φροντίσουν στη νοσοκομειακή δομή και να λύσουν το πρόβλημά μας. Και πολλές φορές, ακόμη κι αν το πρόβλημά μας θα μπορούσε να διαγνωσθεί και να επιλυθεί σχετικά εύκολα (λ.χ., η διάγνωση ενός διαστρέμματος και η επίδεση του άκρου μας, η χορήγηση απλής φαρμακευτικής αγωγής κλπ.), δεν ξέρουμε πού αλλού να πάμε και καταλήγουμε στα νοσοκομεία. Στη Δυτική Θεσσαλονίκη το πρόβλημα είναι περισσότερο έντονο, επειδή δεν υπάρχουν νοσοκομεία εντός του αστικού ιστού.

Αλλά και εκεί που υπάρχουν νοσοκομεία, η σώρευση πολλών περιστατικών στα τμήματα επειγόντων περιστατικών σημαίνει αργή εξυπηρέτηση, και αδυναμία προτεραιοποίησης των περισσότερο σοβαρών περιστατικών σε σχέση με τα απλά — σημαίνει γενικότερη ταλαιπωρία. Η ταλαιπωρία αυτή θα ήταν πολύ μικρότερη αν απευθυνόμασταν στις μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (στη Δυτική Θεσσαλονίκη υπάρχουν αρκετές, κυρίως Κέντρα Υγείας και ΤΟΜΥ — τοπικές ομάδες υγείας), όπου η φροντίδα θα ήταν περισσότερο άμεση και θα οδηγούσε σε αποσυμφόρηση των νοσοκομείων, καθώς τα λιγότερο σοβαρά περιστατικά θα μπορούσαν να αντιμετωπίζονται επιτόπου.

Δύο όμως είναι οι βασικοί λόγοι που δεν μας οδηγούν συχνά στις δομές πρωτοβάθμιας υγείας: δεν ξέρουμε ποιας ειδικότητας γιατρός είναι διαθέσιμος ανά πάσα στιγμή, και δεν έχουν εικοσιτετράωρη λειτουργία. Για να λυθούν αυτά τα δύο προβλήματα, απαιτούνται δράσεις συντονισμού σε επίπεδο υγειονομικής περιφέρειας. Σήμερα οι υγειονομικές περιφέρειες στην ιστοσελίδα τους μας πληροφορούν ποιες είναι οι δομές πρωτοβάθμιας υγείας στο εύρος της τοπικής αρμοδιότητάς τους και παρέχουν τα στοιχεία επικοινωνίας (διεύθυνση, τηλέφωνο). Για να υπάρχει όμως ουσιαστική πληροφόρηση, χρειάζεται μια αναβάθμιση της παρεχόμενης πληροφορίας: ένα online σύστημα που σε πραγματικό χρόνο δείχνει ποιοι γιατροί (με βάση την ειδικότητά τους) είναι διαθέσιμοι σε κάθε μονάδα τη δεδομένη στιγμή, και πόσα περιστατικά έχουν σε αναμονή. Είναι ένα σύστημα που λειτουργεί μέσα στα νοσοκομεία, για το κάθε νοσοκομείο χωριστά. Χρειάζεται το σύστημα αυτό να αντιγραφεί σε επίπεδο υγειονομικής περιφέρειας, ώστε κάθε ασθενής να μπορεί να ξέρει πού θα μπορεί να απευθυνθεί τη δεδομένη στιγμή.

Η εικοσιτετράωρη λειτουργία είναι ένα πιο δύσκολο στοίχημα. Δεν λέω ότι πρέπει κάθε φορέας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας να λειτουργεί χωρίς διακοπή — αλλά ότι χρειάζεται να διασφαλίζεται πως σε επίπεδο κάθε υγειονομικής περιφέρειας υπάρχει, σε λογική απόσταση από κάθε ασθενή, μία μονάδα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας ανοικτή, με τις βασικές ειδικότητες διαθέσιμες, μέσω ενός συστήματος rotation που συντονίζεται από την υγειονομική περιφέρεια.

Για να λειτουργήσει περισσότερο αποτελεσματικά αυτό το σύστημα, μπορούν να ενταχθούν στον προγραμματισμό και κοινωνικές δομές (όπως δομές που έχουν δημιουργήσει οι Μητροπόλεις ή πρωτοβουλίες πολιτών), που χρειάζεται να αποκτήσουν μια νομική αναγνώριση. Δηλαδή μία οργανωμένη δομή που πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη λειτουργία ιδιωτικών ιατρείων, να μπορεί να έχει μια σχετική αναγνώριση από την Πολιτεία και να μπορεί να συμμετέχει στη συνολική προσπάθεια για εικοσιτετράωρη διαθεσιμότητα. Αν γίνει η ευρύτερη αυτή κατανομή, τότε τα επιπλέον κόστη εξορθολογίζονται, και η διαθεσιμότητα των δομών πρωτοβάθμιας υγείας αυξάνεται.

Ειδικά για τη Δυτική Θεσσαλονίκη, θα είναι τεράστιο το όφελος για τους κατοίκους, που θα ξέρουν ότι θα μπορούν να βρουν γιατρό κοντά τους, γιατρό που θα τους δει αμέσως, και δεν θα στριμώχνονται στα τμήματα επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία, μακριά από το σπίτι τους, με ατελείωτες ώρες αναμονής. Και, φυσικά, τα ίδια τα νοσοκομεία θα επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους σε περιστατικά που δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας φροντίδας και, για τον λόγο αυτό, θα μπορούν να οργανώνουν τη δική τους προσφορά με τρόπο λειτουργικό και πολύ πιο αποδοτικό.