Τα δύο φύλα και όλα τα ενδιάμεσα

Η συζήτηση γύρω από την πολυπλοκότητα της ταυτότητας του φύλου αποτελεί ένα από τα πιο φορτισμένα κοινωνικά ζητήματα της σύγχρονης επικαιρότητας. Πιο συγκεκριμένα, συχνά παρουσιάζεται ως μία αντιπαράθεση ανάμεσα στην λογική και την υπερβολή ή ακόμα ανάμεσα στη βιολογία και την ιδεολογία.

Στην πραγματικότητα όμως, είναι ένα ζήτημα πολύ πιο ανθρώπινο και απλό από ό,τι παρουσιάζεται στο δημόσιο διάλογο. Αρχικά, το συγκεκριμένο ζήτημα αντιμετωπιζόταν ως κάτι τελείως σταθερό και αμετάβλητο, με μονάχα δύο επιλογές: Άντρας και γυναίκα. Δύο κατηγορίες οι οποίες υποτίθεται ότι παρέχουν απόλυτη ταύτιση σε όλους τους ανθρώπους. Ωστόσο υπάρχουν πολλά άτομα τα οποία δεν ταυτίζονται με το φύλο που τους αποδόθηκε κατά την γέννηση τους, ή και άλλα που δεν ανήκουν σε καμία από τις δύο αυτές κατηγορίες απόλυτα. Επιπροσθέτως υπάρχουν ακόμα και βιολογικές διαφοροποιήσεις οι οποίες δείχνουν εμφανώς ότι η φύση δεν λειτουργεί με τόσο δυαδικό τρόπο όσο θέλουν πιστεύουμε.

Σε πείσμα της πραγματικότητας ωστόσο, προωθείται από τα συγκεκριμένους ακραίους συντηρητικούς κύκλους, μια προσπάθεια για υπεραπλούστευση της πραγματικότητας, αντίθετα με τα βιώματα των ανθρώπων. Με προμετωπίδα το εύπεπτο σύνθημα ότι τα φύλα είναι δύο, επιχειρούν να αποσιωπήσουν την εμπειρία εκατομμυρίων ανθρώπων, που βιώνουν το φύλο τους διαφορετικά.

Ναι, τα φύλα είναι δύο, αλλά η έμφυλη ταυτότητα είναι ένα φάσμα, όχι ένας διακόπτης που στέκεται στο ένα ή στο άλλο. Όπως οι ακέραιοι αριθμοί μεταξύ του 0 και του 1 είναι δύο, αλλά υπάρχουν και άπειροι δεκαδικοί αριθμοί ανάμεσά τους. Το να αρνούμαστε τα ενδιάμεσα φύλα στην κοινωνιολογία και τη βιολογία είναι σα να αρνούμαστε τους δεκαδικούς αριθμούς στα μαθηματικά. Στο μεν κοινωνικό φύλο οι ενδιάμεσες ταυτότητες μεταξύ γυναικών και αντρών είναι τα μη δυαδικά άτομα (non-binary), ενώ στο βιολογικό φύλο μεταξύ αρσενικού και θηλυκού είναι τα ίντερσεξ άτομα. Άρα όλες οι επιστήμες, φυσικές και κοινωνικές συνηγορούν στην ύπαρξη του έμφυλου φάσματος με τα δύο φύλα στις άκρες, αλλά και όλες αναρίθμητες ανάμεσά τους καταστάσεις.

Αυτός είναι και ο λόγος που πληθώρα δημοσίων συζητήσεων συνήθως οδηγούνται σε αδιέξοδο. Γιατί δε λαμβάνουν υπόψη τους τα δεδομένα της επιστήμης. Συνήθης πρακτική βέβαια για τις ακραίες ιδεολογίες, που προσπαθούν να μας πείσουν ότι η ύπαρξη των τρανς ατόμων αποτελεί έναν “παραλογισμό”. Είναι παραλογισμός λοιπόν, λένε, να πηγαίνουν οι τρανς γυναίκες στις γυναικείες τουαλέτες.

Αλήθεια, ποιος επίδοξος βιαστής θα προσποιούνταν την τρανς γυναίκα, για να μπει στις γυναικείες τουαλέτες και να επιτεθεί σεξουαλικά στις άλλες γυναίκες εκεί; Ενώ δεν είναι παραλογισμός ότι θα πρέπει να αποδεικνύουμε την ανατομία των γεννητικών οργάνων, για να μπούμε στις δημόσιες τουαλέτες; Πώς αλήθεια; Θα υπάρχει υπάλληλος που θα ελέγχει τι έχουμε στο βρακί μας;

Από τέτοιες καταστάσεις, γίνεται αντιληπτό το γεγονός ότι το κύριο ζήτημα είναι η ελλιπής προετοιμασία των κοινωνιών μας για την αποδοχή και στήριξη της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης φύσης. Οπότε κατ’ αυτό τον τρόπο αντί να προσπαθήσουμε να επιλύσουμε τα συγκεκριμένα προβλήματα, συχνά διαλέγουμε τον πιο εύκολο δρόμο της μετατροπής συγκεκριμένων ατόμων σε σύμβολα φόβου και κοινωνικής απομόνωσης.

Πρέπει η κοινή γνώμη να αντιληφθεί ότι οι τρανς άνθρωποι δεν αποτελούν ούτε αφηρημένες έννοιες, ούτε αφορμή για “πολιτισμικό πόλεμο”. Είναι άνθρωποι που εργάζονται, φοβούνται, ερωτεύονται, δημιουργούν φιλίες, προσπαθούν να μεγαλώσουν παιδιά αλλά και να ζήσουν με αξιοπρέπεια, όπως ο καθένας μας. Οπότε, αν όντως θέλουμε να εξηγήσουμε την κοινωνία μας με πιο ώριμο αλλά και σταθερό τρόπο, πρέπει να αποδεσμευτούμε από τα δεσμά των απλοϊκών εννοιών. Η πραγματικότητα είναι πάντα πιο πολύπλοκη από οτιδήποτε μπορεί να συμπεριλάβει μία έννοια ή ένα σύνθημα. Το μεγάλο ερώτημα είναι όμως άμα εμείς θα αποφασίσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την πολυπλοκότητα με φόβο ή με κατανόηση.