Όταν η λήγουσα είναι μακρά… κι άλλες ιστορίες στα σχολικά βιβλία του σήμερα

Είσαι μαθητής, έχεις μόλις ξεκινήσει την Στ Δημοτικού, το… σύστημα σε κατατάσσει στην κατηγορία του μέτριου (ε, εντάξει, δεν διαβάζεις κι όοοοολη μέρα, αλλά διαβάζεις) και η Ιστορία είναι ΄ένα από τα μαθήματα που σου αρέσουν, όπως και στους περισσότερους συμμαθητές σου. 

Ξεκινάς λοιπόν την Στ. Δημοτικού, ανοίγεις το βιβλίο της Ιστορίας και διαβάζεις την εισαγωγή στο πρώτο κεφάλαιο: «Η πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση που εμφανίστηκε στην Ευρώπη στα μέσα του 14ου αιώνα ονομάζεται Αναγέννηση. Στη διάρκεια της εκφράστηκαν νέες ιδέες, οι οποίες επηρέασαν πολλου΄ς τομείς της ζωής των ανθρώπων. Κατά τον 16ο αιώνα οι νέες ιδέες επεκτάθηκαν και στον χώρο της θρησκείας, οδηγώντας στη Θρησκευτική Μεταρρύθμιση».

Να τι ακολουθεί μετά:

Ελκυστικό; Δεν νομίζω.

Είσαι μαθητής της Α’ γυμνασίου κι εκεί που από το σπίτι σε έχουν ζαλίσει με το πόσο ιντριγκαδόρικα είναι τα Αρχαία, πόσο «κρύβουν» μέσα τους τα νεοελληνικά και πείθεσαι ότι τελικά μπορεί να σου αρέσουν, ξεκινάς το πρώτο σου κείμενο με Πλάτωνα. Δεν τα πας κι άσχημα. Κάτι καταλαβαίνεις. Ξεκινάς από κάτω με τη γραμματική κι εκεί αντιλαμβάνεσαι ότι στο σπίτι, μάλλον παρέλειψαν να σου πουν πολλά πράγματα, όπως αυτά που πρέπει να μάθεις – σύμφωνα πάντα με το βιβλίο – πρώτα πρώτα:

Οι φθόγγοι της α.ε. παριστάνονται με 24 γράμματα, που είναι τα ίδια με αυτά της ν.ε. [1] Οι φθόγγοι της α.ε. διαιρούνται σε φωνήεντα και σε σύμφωνα.

Φωνήεντα Τα φωνήεντα διαιρούνται σε βραχύχρονα, μακρόχρονα και δίχρονα, με βάση τη διάρκεια της προφοράς τους. Τα βραχύχρονα ή βραχέα (σύμβολο βραχύτητας: ˘ ) προφέρονταν όπως και σήμερα, σε σύντομο (βραχύ) χρόνο: ἔλεος = [eleos]. Τα μακρόχρονα ή μακρά (σύμβολο μακρότητας: ˉ) προφέρονταν περίπου σε διπλάσιο (μακρότερο) χρόνο. Το «η» ακουγόταν ως δύο «ε» (εε) και το «ω» ως δύο «ο» (οο): ἠώς (η χαραυγή) = [eeoos]. Τα δίχρονα ήταν σε κάποιες λέξεις βραχέα και σε κάποιες μακρά.

Σύμφωνα Τα σύμφωνα προφέρονταν σε γενικές γραμμές όπως και σήμερα. Ιδιαίτερη προφορά είχαν, π.χ., το «β», που προφερόταν «μπ», το «δ», που προφερόταν «ντ» (βάδην = [bádeen]), και το «γ», που προφερόταν «γκ». Δίφθογγοι Οι δίφθογγοι αποτελούνταν από δύο φωνήεντα που προφέρονταν γρήγορα μαζί σε μία συλλαβή. Στη ν.ε. όσες έχουν επιβιώσει χαρακτηρίζονται «δίψηφα» και προφέρονται σαν ένα φωνήεν. Διακρίνονται σε οκτώ κύριες και τρεις καταχρηστικές. Οι κύριες σχηματίζονται από συνδυασμούς άλλων φωνηέντων με τα φωνήεντα ι και υ: Οι καταχρηστικές σχηματίζονται από τον συνδυασμό των α, η, ω με ένα ι που «υπο-γράφεται» (γράφεται από κάτω) και ονομάζεται υπογεγραμμένη: ᾳ, ῃ, ῳ Είναι μακρόχρονες εκτός κάποιων εξαιρέσεων…

…

Φυσικά και είμαι η τελευταία που μπορεί να μιλη΄σει για το πώς πρέπει να γράφονται τα σχολικά βιβλία. Σίγουρα όμως αυτά στα οποία ενδεικτικά αναφέρθηκα, δεν αποτελούν και τον πιο ελκυστικό τρόπο να προσεγγίσεις έναν μαθητή, που στην εποχή μας μεγάλωσε σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ταχύτατα, έναν κόσμο με έξυπνα κινητά, με εικόνα, με άμεση πληροφόρηση με ένα κλικ κλπ

Οι διαδραστικοί πίνακες, μέσα από τη σωστή αξιοποίησή τους, μπορούν ενδεχομένως να κινήσουν το ενδιαφέρον του μαθητή στο εκάστοτε μάθημα, ωστόσο, τι γίνεται όταν στο σπίτι αυτή η διαδραστικότητα εξαφανίζεται και καλείται να μάθει απέξω τον στριφνό, συμπυκνωμένο και εν τέλει ακαταλαβίστικο ορισμό της Αναγέννησης, τον ορισμό του Ουμανισμού, τον ορισμό του Διαφωτισμού ή να βάλει τόνο στα βραχέα και μακρά φωνήεντα και να υπολογίσει και την λήγουσα, για να τονίσει σωστά την προπαραλήγουσα;;;

«Βιβλία και τρόπος μαθήματος πρέπει να αναπροσαρμοστούν. Τα βιβλία χρειάζονται αλλαγή, δεν είμαι καθόλου ευχαριστημένος με αυτά. Πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα του μαθήματος και να δούμε πώς θα μοιάζει η τάξη του μέλλοντος το 2030», παραδέχτηκε και ο υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης, προαναγγέλλοντας νέα εγχειρίδια από το 2025 με 2026.

Θα μου πείτε, τώρα, τα βιβλία είναι το μοναδικό πρόβλημα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα; Και θα ‘χετε και δίκιο.

Αλλά, μήπως, επιτέλους από κάπου πρέπει να αρχίσουμε;