Να ξαναφτιάξουμε την Θεσσαλονίκη

Αρθρογραφεί στο TheOpinion o Μιχάλης Β. Μήττας, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής ΑΠΘ, Μέλος ΔΣ Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος. 

Υπάρχει μια ψαλίδα που διαρκώς ανοίγει. Στην μια πλευρά βρίσκονται οι περισσότερες πόλεις στην Ευρώπη. Στην άλλη, την λάθος, βρισκόμαστε εμείς. Και ανοίγει διότι την στιγμή που οι περισσότεροι προοδεύουν εμείς μένουμε στάσιμοι. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η τελευταία τετραετία. Καλύτερη απόδειξη δεν υπάρχει από το ότι οι συζητήσεις (και εξαγγελίες) υποψηφίων κάθε λογής και απόχρωσης, αφορούν και εφέτος τα ίδια ακριβώς θέματα που μας απασχόλησαν (ως υποψηφίους και εκλογείς) το 2019: κυκλοφοριακό, στάθμευση, συγκοινωνία, καθαριότητα, πράσινο, δημόσιοι χώροι.

Απέναντι στην γενικευμένη αίσθηση απογοήτευσης και εγκατάλειψης που η συνθήκη αυτή εύλογα προκαλεί, η κυβέρνηση και οι κατά τόπο άρχοντες, τάζουν μεγάλα έργα. Μόνο όμως που τα μεγάλα αυτά έργα, εκτός της αμφίβολης βιωσιμότητας, περισσότερο θα επιβαρύνουν παρά θα βελτιώσουν την κατάσταση. Δεν χρειάζεται έργα η πόλη; Φυσικά και ναι. Τα σημαντικότερα όμως δεν είναι τα μεγάλα. Μια πόλη που θα είναι ξανά βιώσιμη πρέπει να έχει άλλες προτεραιότητες:

1. Μόνο πράσινο. Η πόλη έχει ήδη αποφασίσει ότι ανοικτοί χώροι που είχαν στο παρελθόν άλλες χρήσεις (πχ στρατόπεδα) θα πρέπει να μετατραπούν σε μητροπολιτικά πάρκα. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι με την συγκεκριμένη περιγραφή εννοούμε όλοι το ίδιο αποτέλεσμα. Εξάλλου, ήδη η σημερινή δημοτική αρχή έχει στοχεύσει στην μείωση του πράσινου δια της, αμφιβόλου νομιμότητας και σκοπιμότητας, μαζικής αποψίλωσης. Στην πιο πυκνοκατοικημένη πόλη της χώρας και σε μια από εκείνες με την μικρότερη αναλογία πράσινου ανά κάτοικο στην Ευρώπη, η έννοια του δημόσιου χώρου πρέπει να ταυτιστεί με τον χώρο πρασίνου. Όχι κατασκευές. Όχι μάρμαρο. Όχι τσιμέντο. Και ιδανικό πρώτο σημείο εφαρμογής αποτελεί ο χώρος της πρώην ΔΕΘ, ο οποίος απαλλαγμένος από κάθε κατασκευή (εκτός όσων εκ των υπαρχουσών έχουν σημαντική αρχιτεκτονική αξία), πρέπει να αποτελέσει τον βασικό πνεύμονα στα γειτνιάζοντα Α και Ε διαμερίσματα.
2. Τάξη στον δημόσιο χώρο. Οι δρόμοι είναι μονίμως μπλοκαρισμένοι από φορτηγά και κάθε λογής οχήματα σταματημένα στο πλάι για “5 λεπτά”. Τα δε φορτηγά, ως γνωστόν, έτσι κι αλλιώς απαγορεύεται να κυκλοφορούν στο κέντρο κατά τις ώρες αιχμής. Είναι ωστόσο απολύτως ανέφικτο για τις, έτσι κι αλλιώς υποστελεχωμένες υπηρεσίες τροχαίας και δημοτικής αστυνομίας, να βρίσκονται παντού συνέχεια. Το κενό αυτό μπορεί να καλύψει η τεχνολογία, με σύγχρονα τεχνικά μέσα επόπτευσης. Δεν όμως μόνο οι δρόμοι. Είναι και τα πεζοδρόμια, τα οποία πνίγονται κάτω από απέραντες εκτάσεις τραπεζοκαθισμάτων. Και τα δύο αυτά προβλήματα δεν είναι αποτελέσματα απουσίας νόμου. Είναι αποτελέσματα απουσίας εφαρμογής του νόμου. Αυτή η εφαρμογή της νομιμότητας είναι το μεγαλύτερο έργο όλων. 
3. Οργανωμένη προώθηση της ίδιας της πόλης διεθνώς. Το τουριστικό προϊόν της Θεσσαλονίκης περιορίζεται στα στενά όρια που θέτουν τα προβλήματα καθαριότητας, συγκοινωνίας και ασφάλειας. Η επίλυσή τους βέβαια δεν εξυπηρετεί μόνο τους τουρίστες, αλλά κυρίως όλους εμάς που ζούμε εδώ. Δεν αρκεί όμως. Αν θέλουμε η Θεσσαλονίκη να γίνει πράγματι προορισμός και να ωφεληθεί οικονομικά από αυτό, απαιτείται σοβαρός σχεδιασμός σε συνεργασία με τους επαγγελματίες του χώρου, ώστε να προβληθούν όψεις της που σήμερα είναι παραμελημένες: Το νεανικό προφίλ, που χτίστηκε πάνω στην τεράστια φοιτητική κοινότητα, έχει εγκαταλειφθεί από την εποχή της ευρωπαϊκής πρωτεύουσας νεολαίας. Ο πολιτισμός, που από την προηγούμενη δημοτική αρχή είχε αναδειχθεί, φέρνοντας επισκέπτες υψηλής οικονομικής απόδοσης, όλο το χρόνο, επίσης υποβαθμίστηκε. Τέλος, η πλούσια ιστορία της πόλης, είναι σήμερα δυσεύρετη. Η περίπτωση της καταστροφής της Πλατείας Ελευθερίας δια της μετατροπής της σε χώρο στάθμευσης επί πληρωμή είναι χαρακτηριστικότερη όλων. Αυτά θα μπορούσαν να είναι και οι άξονες μια πόλης πραγματικού προορισμού. 

Η Θεσσαλονίκη δεν έχει περιθώρια. Για το λόγο αυτό το να αναλωθούμε για μια ακόμα φορά στο πώς “θα κλείσουμε τρύπες”, απλώς θα κρατήσει την κρατήσει ακόμα πιο πίσω. Η πόλη μας χρειάζεται στην πραγματικότητα όραμα για το πως επιτέλους θα εισέλθει στον 21ο αιώνα, πως θα πάψει να είναι “φτωχός συγγενής” της χώρας, πως θα κερδίσει την θέση της στον παγκόσμιο χάρτη. Χρειάζεται μια νέα νοοτροπία και μια ομάδα ανθρώπων με τεχνική κατάρτιση και μεθοδικότητα που θα την εφαρμόσει στην πράξη. Έτσι θα ξαναφτιάξουμε την πόλη μας.