Γυναίκα: μία λέξη, ένα σύμβολο…

Αρθρογραφεί στο TheOpinion η Νάνσυ Παπαδάτου, μέλος του Τομέα Κοινωνικής Συνοχής και Ένταξης (Πρόνοιας) ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής.

Η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε ως μέρα της γυναίκας σε ανάμνηση μιας μεγάλης εκδήλωσης διαμαρτυρίας που έγινε στις 8 Μαρτίου του 1857 από τις εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη, οι οποίες διαδήλωναν ζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας. Ήταν μία από τις πρώτες κινήσεις διεκδίκησης δικαιωμάτων από γυναίκες.

Το συγκεντρωμένο πλήθος δέχτηκε επίθεση από την αστυνομία, αλλά ο δρόμος για ίσα δικαιώματα των δύο φύλων είχε μόλις ανοίξει. Οι γυναίκες δεν είναι απλά το μισό του πληθυσμού. Δεν είναι μοναχά το “άλλο μισό του ουρανού” όπως άξια λέγεται. Είναι το μισό – και παραπάνω – της δύναμης, των ικανοτήτων, της δημιουργικότητας, των στόχων, των δυνατοτήτων και των αξιών αυτού του τόπου.

Στην πατρίδα μας, το φεμινιστικό κίνημα εμφανίστηκε το 1868-1870, με τους αγώνες των γυναικών Καλλιρρόης Κεχαγιά – Παρέν και Αιμιλία Κτενά. Σημαντικός σταθμός στην προσπάθεια αυτή είναι το έτος 1912, που ψηφίστηκε ο νόμος «Περί εργασίας γυναικών και ανηλίκων», με το οποίο επιτράπηκε στις γυναίκες να μπορούν να αποκτήσουν την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Από τότε έχουν γίνει μεγάλα και σπουδαία βήματα. Ενώ κάποτε οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ψηφίσουν, τώρα ηγούνται χωρών. Ενώ κάποτε απαγορευόταν να εργαστούν, τώρα διαχειρίζονται εταιρείες. Σχεδόν σε όλο τον Δυτικό κόσμο οι γυναίκες έχουν δικαιώματα που οι παλαιότερες γενεές θα μπορούσαν μόνο να ονειρευτούν, αλλά ακόμα δεν υπάρχει πλήρης ισότητα. Δυστυχώς, η πλειονότητα των γυναικών ανά τον κόσμο δεν είναι τόσο κοντά σε αυτόν τον στόχο.Ο αιώνας που πέρασε υπήρξε καθοριστικός για τα δικαιώματα των γυναικών. Διανύοντας μακρύ και αναμφισβήτητα δύσκολο δρόμο βρέθηκαν στο προσκήνιο και ανέλαβαν δραστηριότητες και ευθύνες.

Η εναρμόνιση της Ελλάδας µε το Κοινοτικό ∆ίκαιο για την ισότητα των φύλων πραγματοποιήθηκε από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ µε την ίδρυση των θεσµικών οργάνων για τον σχεδιασµό και την υλοποίηση πολιτικών ισότητας. Το Συµβούλιο Ισότητας των δύο Φύλων που ιδρύθηκε το 1982 εξελίχθηκε το 1985 στην Γενική Γραµµατεία Ισότητας (ΓΓΙ) η οποία αποτελεί σήµερα το βασικό κρατικό µηχανισµό για την ισότητα στην Ελλάδα.

Ο αγώνας των σοσιαλιστών στην κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου για αλλαγές στο Οικογενειακό Δίκαιο όπως η καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων και η απαγόρευση του αναχρονιστικού θεσμού της προίκας, η κατάργηση πλείστων μεταξικών και μετεμφυλιακών νόμων, καρποφόρησε με το νόμο 1329/1983, έναν νόμο που άλλαξε προς το καλύτερο την ζωή εκατομμυρίων Ελλήνων.

Τα κύρια σημεία του νόμου ήταν:

– η θεσμοθέτηση του πολιτικού γάμου,

– η πρόβλεψη από κοινού λήψης των αποφάσεων που αφορούν τους δύο συζύγους,

– η διατήρηση του πατρικού ονόματος της γυναίκας και μετά το γάμο,

– η κατάργηση του θεσμού της προίκας,

– η θέσπιση ισότητας των συζύγων ως προς τη γονική τους ιδιότητα,

– η αναγνώριση του συναινετικού διαζυγίου και ο περιορισμός των λόγων μη συναινετικού χωρισμού μόνο στον «ισχυρό κλονισμό του γάμου»,

– η σύνδεση του δικαιώματος διατροφής με την αντικειμενική ανάγκη και όχι πλέον με την υπαιτιότητα,

– το οικογενειακό δίκαιο απελευθερώθηκε από την ως τότε έντονα συντηρητική ιδεολογία της νομικής ανισότητας ανάμεσα στα δύο φύλα κι έφθασε, αν δεν ξεπέρασε, τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι μια ημέρα για να αναγνωρίσουμε πόσο μακριά έχουμε φτάσει ως προς την ισότητα των φύλων, αλλά και πόσο δρόμο έχουμε ακόμα να διανύσουμε προς την κατεύθυνση αυτή. Το 1911 μόνο οκτώ χώρες επέτρεπαν στις γυναίκες να ψηφίσουν, η ίση αμοιβή για ίση εργασία ήταν πρωτόγνωρη, ενώ τα αναπαραγωγικά δικαιώματα ήταν ανύπαρκτα.

Πριν από περισσότερα από 100 χρόνια, η πρώτη πορεία πραγματοποιήθηκε για τον τερματισμό των επιβλαβών συνθηκών στον χώρο εργασίας, τα ίσα δικαιώματα, την ίση αμοιβή και τον τερματισμό της εκμετάλλευσης. Και δυστυχώς αυτοί οι στόχοι εξακολουθούν να είναι επίκαιροι σήμερα.

Η πρόοδος πρέπει να είναι γραμμική, αλλά πολύ συχνά συνοδεύεται από ένα βήμα πίσω. Μερικές φορές, ακόμη και όταν θεσπιστούν νόμοι και δικαιώματα, αγνοούνται ούτως ή άλλως. Για παράδειγμα: Παρά τους νόμους για την ενδοοικογενειακή βία, την ευαισθητοποίηση του κοινού και την πρόσβαση σε νομική προστασία, η βία κατά των γυναικών βρίσκεται σε έξαρση.

Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών, σύμφωνα με μια σημαντική έκθεση του 2020 συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής κακοποίησης, εμπορίας ανθρώπων, σεξουαλικής επίθεσης και βίας κατά των γυναικών υπερασπιστών των περιβαλλοντικών δικαιωμάτων.

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι μια ευκαιρία να αναγνωρίσουμε τις σύνθετες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν γυναικείοι πληθυσμοί όπως οι έγχρωμες γυναίκες και οι γυναίκες με αναπηρίες και να σταθούμε κοντά τους.

Είναι μια ένδειξη αλληλεγγύης προς τις γυναίκες που ζουν σε χώρες, στις οποίες είναι αδύνατο να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.Για το λόγο αυτό, η συμμετοχή των γυναικών στα κοινά δεν πρέπει να παραμένει δυσανάλογα περιορισμένη. Γιατί αυτή η περιορισμένη συμμετοχή δεν είναι πρόβλημα ισότητας, είναι πρόβλημα ουσίας και ποιότητας της πολιτικής και της δημοκρατίας.

Η συμμετοχή των γυναικών στα κοινά είναι εμπλουτισμός της πολιτικής διαδικασίας, καθώς οι γυναίκες φέρνουν μια διαφορετική ποιότητα στην πολιτική. Ο δρόμος για την πλήρη ισότητα δείχνει ακόμα μακρύς…