Ευρωπαϊκή περιφερειακή ανάπτυξη στην Κεντρική Μακεδονία – Δυνατότητες και Δυναμικές

Αρθρογραφεί στο TheOpinion η Δήμητρα Θωμά, υποψήφια περιφερειακή σύμβουλος Θεσσαλονίκης με τον συνδυασμό “Αλλαγή για την Κεντρική Μακεδονία”, Μsc Tourism and Local Development ΝΟΠΕ ΑΠΘ. 

 

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της ΕΕ για την κατάσταση των Δήμων και Περιφερειών του 2022 ,η απάντηση της ΕΕ στην στήριξη των κρατών μελών προκειμένου να ανακάμψουν από τις εκτεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ήταν ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, ο ΜΑΑ στερείται κατάλληλης εδαφικής διάστασης και η ουσιαστική συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του είναι ελάχιστη ή μηδενική. Οι πρώτες αξιολογήσεις των μοτίβων δαπανών δείχνουν ότι οι δαπάνες του ΜΑΑ θα μπορούσαν ακόμη και να διευρύνουν τις εδαφικές διαφορές στην ΕΕ, υπονομεύοντας εν μέρει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή. Η συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην κατάρτιση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) ήταν χαμηλή με βάση το ευρωβαρόμετρο.

Ο κύριος κίνδυνος αυτής της υπερβολικά συγκεντρωτικής προσέγγισης είναι οι στόχοι που καθορίζονται στα σχέδια να μην ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις πολύ διαφορετικές επιτόπιες ανάγκες. Το περιφερειακό και τοπικό βαρόμετρο δείχνει ότι η πολιτική συνοχής κάνει τη διαφορά για πολλές περιφέρειες όσον αφορά την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας. Η πανδημία επηρέασε επίσης σοβαρά τις υπηρεσίες υγείας σε όλες τις περιφέρειες και τους δήμους, για παράδειγμα όσον αφορά τη θεραπεία του καρκίνου. Επιπλέον, οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των Ευρωπαίων εξακολουθούν να αξιολογούνται και απαιτούν την ανάληψη δράσης σε όλα τα επίπεδα. Η αδυναμία ανάληψης ταχείας ή αποτελεσματικής δράσης για την επιβράδυνση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης θα μπορούσε να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στις περιφέρειες  της ΕΕ.

 Οι ζημίες που προκαλούνται ένεκα κλιματικής κρίσης όπως πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές και καύσωνες αναμένεται να ανέλθουν σε 170 δισ. ευρώ ετησίως στην ΕΕ. Ο αντίκτυπος αυτών των φαινομένων στις υποδομές και την οικονομία των περιφερειών της ΕΕ θα συνεχίσει να επιδεινώνεται, ιδίως σε περιοχές που είναι ήδη εκτεθειμένες σε υψηλές θερμοκρασίες και στις ακτές. Οι οικονομικές επιπτώσεις των πλημμυρών ανέρχονται περίπου σε 8,5 δισ. ευρώ ετησίως με τον σημερινό ρυθμό της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά θα μπορούσαν να αυξηθούν σε 16 δισ. ευρώ ετησίως εάν η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη υπερβεί τους 2°C ή σε 40 δισ. ευρώ ετησίως εάν υπερβεί τους 3°C. Οι περιφέρειες της Σκανδιναβίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Ιρλανδίας και της βόρειας Ιταλίας θα πληγούν περισσότερο. Ωστόσο, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις βελτίωσης στο άμεσο μέλλον: ο αριθμός των ημερών ετησίως με υψηλό έως ακραίο κίνδυνο πυρκαγιάς προβλέπεται να αυξηθεί σχεδόν παντού στην Ευρώπη, ως αποτέλεσμα των υψηλότερων θερμοκρασιών και των αυξημένων περιόδων ξηρασίας. Ο κίνδυνος θα είναι υψηλότερος στις περιοχές της νότιας Ευρώπης που είναι ήδη οι πλέον επιρρεπείς σε καταστροφικές δασικές πυρκαγιές: για ορισμένες ισπανικές, ιταλικές και ελληνικές περιφέρειες, αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα 30 έως 40 περισσότερες ημέρες ετησίως με υψηλό έως ακραίο κίνδυνο πυρκαγιάς.

 Έχοντας επίγνωση αυτής της υπαρξιακής απειλής, οι περιφέρειες της ΕΕ πρωτοστατούν στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης: είναι υπεύθυνες για πάνω από 70 % των μέτρων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και έως και για 90 % των δράσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η πολιτική συνοχής είναι αποτελεσματική όσον αφορά τη διασφάλιση ότι κανένας άνθρωπος και κανένας τόπος δεν θα μείνει στο περιθώριο. Οι 10 χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 είχαν, κατά το έτος αυτό, μέσο κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ μόλις 59 % του μέσου όρου της ΕΕ. Έως το 2019, ο εν λόγω μέσος όρος είχε αυξηθεί σε 77 %, μειώνοντας τη διαφορά μεταξύ των μέσων ΑΕγχΠ τους κατά σχεδόν το ήμισυ. Οι λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν καλύψει εν μέρει την υστέρηση, αλλά αρκετές περιφέρειες μεσαίου εισοδήματος και λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες στο νότιο τμήμα της ΕΕ, που έχουν βρεθεί σε ένα είδος αναπτυξιακής παγίδας, βιώνουν στασιμότητα ή ύφεση. Οι υπολογισμοί της Επιτροπής των Περιφερειών για το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ κατά την 12ετή περίοδο 2009-2020 δείχνουν ότι 109 περιφέρειες αύξησαν το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ τους σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ 129 περιφέρειες έχασαν κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι, το 2023, το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ θα είναι κατά 2,6 % υψηλότερο στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες χάρη στη στήριξη από την πολιτική συνοχής κατά την περίοδο 2014-2020.

 Ένας τομέας στον οποίο η πολιτική συνοχής αδυνατεί ακόμα να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο είναι η ψηφιακή τεχνολογία. Οι περισσότερες μελέτες συμφωνούν ότι η πανδημία έχει επιδεινώσει, ενίοτε σημαντικά, το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα σε ολόκληρη την ΕΕ. Υπάρχει ένα σαφές και σημαντικό χάσμα μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών στην πλειονότητα των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τον αριθμό των ατόμων που δεν χρησιμοποιούν ποτέ το διαδίκτυο, καθώς και ένα σαφές χάσμα στις ψηφιακές δεξιότητες μεταξύ νότιων/ανατολικών και βόρειων/δυτικών περιφερειών της ΕΕ, καθώς και μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Ωστόσο, το χάσμα δεν σχετίζεται μόνο με τη συνδεσιμότητα: σε πολλές περιπτώσεις, η πρόσβαση σε βασικές ψηφιακές υποδομές είναι επίσης χαμηλή.Το θετικό στοιχείο είναι ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περιορισμοί κυκλοφορίας και η τηλεργασία που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19 ενίσχυσαν την καθημερινή χρήση του διαδικτύου σε όλες σχεδόν τις περιφέρειες της ΕΕ, με σημαντικές αυξήσεις έως και 10 % σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Σλοβενία, καθώς και σε ορισμένες περιφέρειες στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Τα αποτελέσματα του περιφερειακού και τοπικού βαρόμετρου υπογραμμίζουν την πρόκληση που αντιμετωπίζει η ΕΕ όσον αφορά στην εξασφάλιση της χρηματοδοτικής στήριξης εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαία και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την αποτελεσματικότητά της.

Παρά τις επιτυχίες της πολιτικής συνοχής της ΕΕ και των λοιπών μέτρων χρηματοδότησης και στήριξης, τα προβλήματα που προκαλούνται από την αύξηση των ανισοτήτων, τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, την ενεργειακή κρίση, τις ανισότητες μεταξύ των φύλων και την υψηλή ανεργία των νέων εξακολουθούν να αποτελούν πραγματική πρόκληση για την ΕΕ.Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία έχουν επιδεινώσει περαιτέρω πολλές από αυτές τις υφιστάμενες ανισότητες. Το 2019 περίπου 91 εκατομμύρια άτομα (20 % του πληθυσμού της ΕΕ) αντιμετώπιζαν ήδη κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Οι αγροτικές περιφέρειες είχαν ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό (22 %) από ό,τι οι πόλεις (21 %) και οι κωμοπόλεις και τα προάστια (19 %), αν και το ποσοστό αυτό μειώθηκε και στις τρεις περιπτώσεις μεταξύ 2012 και 2019.

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές αποτελούν βασικούς παράγοντες για την επίτευξη των στόχων –αντιμετώπιση της φτώχειας, κατάρτιση των ατόμων και στήριξη της απασχόλησης– που καθορίζονται στο σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο αντίκτυπος της αύξησης των τιμών της ενέργειας επιδεινώνουν επίσης τον κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας. Το 2020, περίπου 36 εκατομμύρια Ευρωπαίοι δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν τα σπίτια τους επαρκώς ζεστά τον χειμώνα ή δροσερά το καλοκαίρι και οι αριθμοί αυτοί είναι πιθανό να εκτιναχθούν καθώς οι επιπτώσεις της κρίσης γίνονται αισθητές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

 Η μείωση της ανεργίας των νέων και η καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας παραμένουν βασικές προκλήσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η θέσπιση μιας ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά, την οποία υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, αποτελεί μια λύση για το μέλλον. Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης διήρκεσε ένα χρόνο και έληξε τον Μάιο του 2022, με μια σειρά συστάσεων για την ενίσχυση της δημοκρατίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Ένα βασικό συμπέρασμα αφορά στη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών «προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος της στη θεσμική αρχιτεκτονική όσον αφορά τα ζητήματα με εδαφικό αντίκτυπο». Προκειμένου να καταστεί η δημοκρατία πιο συμμετοχική, τα θεσμικά όργανα σε όλα τα επίπεδα θα πρέπει να εξασφαλίσουν καλύτερους τρόπους συμμετοχής των νέων και των οργανώσεών τους, αλλά και να άρουν όλα τα εμπόδια για την πραγματική συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική. Η χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής κατά την περίοδο 2021-2027 αναμένεται να στηρίξει τη δημιουργία 1,3 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας και να αυξήσει το ΑΕΠ της ΕΕ κατά 0,5 % κατά μέσο όρο έως το τέλος της δεκαετίας και έως 4 % σε ορισμένα κράτη μέλη. Θα συμβάλει επίσης στην παροχή πολλών κοινών δημόσιων αγαθών, παρέχοντας απτά και συγκεκριμένα οφέλη στους πολίτες, τις περιφέρειες και τις πόλεις της Ευρώπης. Για να επιτευχθεί αυτό, η πολιτική συνοχής θα απελευθερώσει συνολικό όγκο επενδύσεων ύψους 545 δισ. ευρώ κατά την περίοδο αυτή, εκ των οποίων 378 δισ. ευρώ χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Οι επενδύσεις αυτές θα προωθήσουν τη διαρκή κοινωνικοοικονομική σύγκλιση, την εδαφική συνοχή, μια κοινωνική και χωρίς αποκλεισμούς Ευρώπη, καθώς και μια ομαλή και δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Μια εξυπνότερη και ανταγωνιστικότερη Ευρώπη.

 Η πολιτική συνοχής προωθεί δυναμικά την έρευνα και την καινοτομία και αντιμετωπίζει το ψηφιακό χάσμα. Για παράδειγμα, 83 000 ερευνητές θα αποκτήσουν πρόσβαση σε βελτιωμένες ερευνητικές εγκαταστάσεις, ενώ 725 000 εταιρείες θα λάβουν στήριξη για καινοτομία και έξυπνη ανάπτυξη. Η πολιτική αποσκοπεί στη στήριξη του εκσυγχρονισμού και της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών (με τη συμμετοχή 22 500 δημόσιων διοικήσεων) και του ψηφιακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων. Στηρίζει επίσης την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και υποδομών, μεταξύ άλλων μέσω της διασύνδεσης 3,1 εκατομμυρίων νοικοκυριών με δίκτυα κινητών επικοινωνιών υψηλής ταχύτητας και σταθερές ψηφιακές υποδομές. Μια πιο ανθεκτική Ευρώπη που οδεύει προς μια οικονομία καθαρών μηδενικών εκπομπών .

Οι πράσινες επενδύσεις στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν επικεντρώνονται στους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για μείωση των ενωσιακών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 και επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.Για τον σκοπό αυτό, η πολιτική συνοχής στηρίζει έργα στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την υλοποίηση βασικών δράσεων στο πλαίσιο του σχεδίου REPowerEU. Για παράδειγμα, 32 εκατ. δημόσιων κτιρίων και 723 000 νοικοκυριά αναμένεται ότι θα επωφεληθούν από τις βελτιώσεις στην ενεργειακή τους απόδοση, ενώ παράλληλα θα εγκατασταθούν 9 555 MW πρόσθετης δυναμικότητας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για τη στήριξη της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της διαχείρισης του κινδύνου καταστροφών, η πολιτική συνοχής θα στηρίξει τη δημιουργία 229 000 εκταρίων νέων πράσινων υποδομών. Η βιώσιμη αστική κινητικότητα θα υποστηριχθεί επίσης με τη συμπερίληψη 1 230 χλμ. νέων και εκσυγχρονισμένων γραμμών τραμ και μετρό και 12 200 χλμ. υποδομών ποδηλασίας.16,4 εκατομμύρια άτομα θα αποκτήσουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και βελτιωμένες υποδομές λυμάτων μέσω επενδύσεων της πολιτικής συνοχής.

Η πολιτική συνοχής στηρίζει ανθρώπους και εδάφη που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο από τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα, ώστε να εξασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο. Ως εκ τούτου, θα στηρίξει σχεδόν 39 000 επιχειρήσεις στο να υιοθετήσουν τη μετάβαση. Ειδικότερα, περισσότερες από 5 000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) θα επωφεληθούν από επενδύσεις σε νέες δεξιότητες για έξυπνη εξειδίκευση, βιομηχανική μετάβαση και επιχειρηματικότητα. Έως και 120 000 άνεργοι θα επωφεληθούν από τα μέτρα στήριξης της αγοράς εργασίας, ενώ σχεδόν 200 000 άτομα θα αποκτήσουν νέα προσόντα. Για να διασφαλιστεί κοινωνική και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, και σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, τα ταμεία συνοχής στηρίζουν τους ανθρώπους, μεταξύ άλλων και στην επαγγελματική τους ζωή. Αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη διά βίου μάθηση (βασικές προτεραιότητες του τρέχοντος Ευρωπαϊκού Έτους Δεξιοτήτων) τουλάχιστον 6,5 εκατομμυρίων ανέργων. Αυτό θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της για συμμετοχή τουλάχιστον του 60 % του συνόλου των ενηλίκων σε κατάρτιση κάθε χρόνο ως το 2030.Ειδικό βάρος θα δοθεί στη βελτίωση της ενσωμάτωσης και της ένταξης περισσότερων από 3 εκατομμυρίων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων 600 000 ατόμων που ανήκουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως οι Ρομά.

Τα ταμεία θα στηρίξουν επίσης 1,7 εκατομμύρια μαθητές στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενώ σχεδόν 3,5 εκατομμύρια άτομα αναμένεται να σπουδάσουν σε νέες ή εκσυγχρονισμένες εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις. Η υγεία και η μακροχρόνια περίθαλψη, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών και του εξοπλισμού, θα επωφεληθούν από σημαντικές βελτιώσεις, ενώ 60 εκατομμύρια ασθενείς αναμένεται να λάβουν ιατρικές συμβουλές ή θεραπεία σε νέες ή εκσυγχρονισμένες εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης.Η πολιτική συνοχής θα στηρίξει αποτελεσματικά συστήματα μεταφορών σε όλα τα εδαφικά επίπεδα, όπως οι σιδηρόδρομοι, ένας από τους ασφαλέστερους και καθαρότερους τρόπους μεταφοράς: θα κατασκευαστούν ή θα εκσυγχρονιστούν 3 900 χλμ. σιδηροδρομικών γραμμών διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ).Τέλος, χάρη σε προγράμματα σε ολόκληρη την ΕΕ και τους γείτονές της στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, θα επενδυθούν κονδύλια σε κοινά έργα στα οποία συμμετέχουν περισσότερα από 2 εκατομμύρια άτομα, 40 299 οργανώσεις και 25 456 Μικρομεσαίες επιχειρήσεις .

Η κατάσταση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Ένα σύνθετο μωσαϊκό σημαντικά θετικών αναπτυξιακών χαρακτηριστικών με ανοδική πορεία την τελευταία περίοδο, που αναδεικνύουν σημαντικές δυνατότητες αναπτυξιακής δυναμικής για την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας προσεγγίζει το ζητούμενο της ενίσχυσης του ρόλου της ως μια κομβική Περιφέρεια με ποικίλες οικονομικές δραστηριότητες και συγκριτικά πλεονεκτήματα εξωστρέφειας σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο. Τα χαρακτηριστικά αυτά ωστόσο, συναντούν ως τροχοπέδη μια σειρά από αρνητικά σημεία ή αδυναμίες. Αυτά εν πολλοίς, σχετίζονται με χρόνιες διαρθρωτικές συνιστώσες του κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος της Κεντρικής Μακεδονίας, αλλά και της χώρας γενικά, όπως και με τα ‘απόνερα’ της πρόσφατης οικονομικής κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, κυριαρχεί μια πλειάδα ευκαιριών που απορρέει, τόσο από το εθνικό, όσο και από το διεθνές γίγνεσθαι, παράλληλα όμως με απειλές που προκύπτουν κυρίαρχα από το εξωτερικό μακροοικονομικό περιβάλλον, από τα ελλιπή αποτελέσματα της διαχρονικής εφαρμογής πολιτικών, αλλά και από την περίπτωση μη ολοκλήρωσης των σχεδιαζόμενων δράσεων και απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων.

Αναφορικά με τον στόχο της πράσινης ανάπτυξης τα σημαντικότερα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας είναι:

1)Το αξιόλογο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ,

2)Η αξιόλογη ερευνητική παραγωγή (ΕΚΕΤΑ και ΑΠΘ) με διακρίσεις σε διεθνές επίπεδο,

3)Η εφαρμογή σχεδίων αστικής κινητικότητας

4) Η προώθηση των επενδύσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση ειδικών κινδύνων (π.χ. πλημμυρών, διάβρωσης ακτών, πυρκαγιών, σεισμών κ.α.),

5) Η ενίσχυση των φορέων πολιτικής προστασίας,

6) Το υψηλής ποιότητας & πολυποίκιλο φυσικό περιβάλλον. 

7) Η ιδιαίτερα υψηλή ποικιλότητα των οικοσυστημάτων αποτυπώνεται στο μεγάλο αριθμό προστατευόμενων περιοχών (NATURA).

Τα σημαντικότερα αδύναμα σημεία είναι :

1) Η ΠΚΜ βρίσκεται σε μια βιοκλιματική ζώνη (Μεσογειακή), η οποία χαρακτηρίζεται ως υψηλής πιθανότητα τρωτότητας στην κλιματική αλλαγή.

2)Η ΠΚΜ δεν διαθέτει σημαντικές μονάδες παραγωγής ενέργειας.

3)Το γεγονός ότι υπάρχουν καθυστερήσεις στην εφαρμογή της Κοινοτικής νομοθεσίας & στην ολοκλήρωση του περιφερειακού σχεδιασμού για τη διαχείριση των αποβλήτων.

4) Στον τομέα του αστικού περιβάλλοντος, υπάρχουν υποβαθμισμένες περιοχές εντός των πόλεων.

Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται προέρχονται:

1) Από τα περιθώρια περαιτέρω  ανάπτυξης των  ΑΠΕ (π.χ. αιολική, ηλιακή, γεωθερμική ενέργεια και βιομάζα)

2) Από τη διέλευση σημαντικών αγωγών ενέργειας από την Περιφέρεια (π.χ. αγωγός TAP) και διασυνδέσεις προς βορρά και Νότο.

3) Από την ύπαρξη εμπειρίας στον τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας.

4) Από την εφαρμογή και ανάπτυξη Μετρό Θεσσαλονίκης.

5) Από την ανάπτυξη φιλικότερων προς το περιβάλλον μαζικών μέσων μεταφοράς εντός του μητροπολιτικού κέντρου.

6) Από την περαιτέρω αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης μέσω αναβαθμίσεων κτηρίων.

7)Από την περαιτέρω αναβάθμιση στον τομέα των πράσινων πόλεων, μέσω σχετικών αναπλάσεων .

Οι δυνητικές απειλές που εμφανίζονται προέρχονται: 

1) Από τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

2) Από την ύπαρξη πολλών ακραίων φαινομένων (χιονοπτώσεις, πλημμύρες, πυρκαγιές, ερημοποίηση, διάβρωση ακτών, κα).

3) Από τον σημαντικό  κίνδυνο ρύπανσης των υδάτων.

4) Από τον σημαντικό κίνδυνο περαιτέρω ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ειδικά στον αστικό ιστό.

Ως σημαντικό συμπέρασμα εξάγεται η ανάγκη για την ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης κινδύνων, η ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, η ανάπτυξη υποδομών για την προστασία του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη πράσινων πόλεων.

Σχετικά  με τον στόχο της ανάπτυξης των υποδομών αναδεικνύονται τα σημαντικότερα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας :

1) Διαθέτει ήδη ανεπτυγμένα μεταφορικά δίκτυα, καθώς και σημαντικές μεταφορικές πύλες της χώρας.

2)Το αεροδρόμιο Μακεδονία βρίσκεται σε ικανοποιητική κατάσταση, ειδικά και μετά την σχεδιαζόμενη επέκτασή του.

3) Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της χώρας.

4)Η Δημιουργία Μετρό Θεσσαλονίκης.

5)Όσον αφορά στις ενεργειακές υποδομές η Π.Κ.Μ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διασύνδεση των ενεργειακών δικτύων στην Ελλάδα και την  ευρύτερη  περιοχή  της  Νοτιοανατολικής  Ευρώπης.

Τα σημαντικότερα αδύναμα σημεία είναι:

1) Το εσωτερικό οδικό δίκτυο σε περιπτώσεις και σημεία χρειάζεται συντηρήσεις και βελτιώσεις.

2) Το κυκλοφοριακό ζήτημα που αντιμετωπίζει η πόλη της Θεσσαλονίκης.

3) Το γεγονός ότι πρέπει να προχωρήσει η εφαρμογή πιο σύγχρονων μέσω μαζικής μεταφοράς στην πόλη με συχνότερα δρομολόγια .

Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται προέρχονται:

1) Από το γεγονός ότι η ΠΚΜ μπορεί να γίνει μεταφορικός κόμβος με τις χώρες της Βαλκανικής και την Τουρκία.

2) Από την επέκταση αεροδρόμιου Μακεδονία για να δέχεται μεγαλύτερες πτήσεις.

3)Από την επέκταση του Μετρό.

4) Από τον προγραμματισμό έργων διασύνδεσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, όπου η ολοκλήρωσή τους θα αναδείξει την Περιφέρεια σε Ενεργειακό Κόμβο.

Οι δυνητικές απειλές που εμφανίζονται οφείλονται:

1)Στη μη πλήρη  αξιοποίηση της κομβικής θέσης της Περιφέρειας και μη ενίσχυση των εθνικών και διεθνών συνδέσεων.

2)Στην αύξηση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων ,

3)Στο γεγονός ότι δεν έχει λάβει χώρα  πλήρης αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων του αεροδρομίου και του λιμένα Θεσσαλονίκης.

Ως σημαντικό συμπέρασμα εκτός των άλλων εξάγεται η ανάγκη για ανάπτυξη των οδικών υποδομών, των λιμενικών υποδομών καθώς και δράσεις που να συμβάλουν στην οδική ασφάλεια.

Σχετικά με την κοινωνική ανάπτυξη τα σημαντικότερα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας είναι:

1) Το υψηλό ποσοστό ατόμων με πρόσβαση στην εκπαίδευση,

2)Το υψηλό ποσοστό ατόμων με συμμετοχή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

3)Το υψηλό ποσοστό ατόμων που απασχολούνται σε επιστημονικά και τεχνολογικά επαγγέλματα.

4)Η ύπαρξη δράσεων για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού.

Τα σημαντικότερα αδύναμα σημεία είναι:

1)Το μικρό κατά κεφαλήν ΑΕΠ συγκριτικά με τις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας.

2)Το υψηλό ποσοστό ατόμων με κίνδυνο φτώχιας και κοινωνικό αποκλεισμό.

3)Το υψηλό ποσοστό ανέργων.

4) Τα έντονα φαινόμενα περιφερειακότητας για πολλές δυσπρόσιτες «άγονες» περιοχές.

5) Το γεγονός ότι απαιτείται εκσυγχρονισμός των βαθμίδων της εκπαίδευσης.  

Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται προέρχονται: 

1) Από την εμπειρία της Περιφέρειας στην υλοποίηση δράσεων κοινωνικής παρέμβασης κι ενίσχυσης της απασχόλησης.

2) Από τη δημιουργία ενός κοινωνικού περιβάλλοντος στην Περιφέρεια με αυξημένη ποιότητας ζωής και καλύτερη καθημερινότητα για τους κατοίκους.

3) Από την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και την άρση των κοινωνικών αποκλεισμών.

4)Από την έμφαση σε δράσεις κοινωνική καινοτομίας .

Οι δυνητικές απειλές που εμφανίζονται είναι οι εξής:

1)Ο κίνδυνος διάρρηξης της κοινωνικής συνοχής.

2) Η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των ευπαθών ομάδων.

3) Ο κίνδυνος αύξησης των φαινομένων περιφερειακότητας για πολλές δυσπρόσιτες «άγονες» περιοχές.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των υποδομών υγείας καθώς και των υποδομών κοινωνικής οικονομίας και πρόνοιας καθώς των υποδομών αθλητισμού.

Ισχυρά σημεία της Περιφέρειας  για την εξωστρέφεια είναι:

1) αναμφισβήτητη προνομιακή γεωγραφική θέση σε συνάρτηση με την ήδη εδραιωμένη επενδυτική δραστηριότητα σε χώρες της Ν.Α. Ευρώπης

2) Αύξηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της ΠΚΜ  που παρουσιάζεται τα τελευταία χρόνια .

3) Ο ισχυρός πρωτογενής τομέας με πληθώρα εξαγωγικών ειδών.

4) Η σημαντική μεταποιητική δραστηριότητα ιδίως στον τομέα των τροφίμων.

5) Η σημαντική αύξηση τουριστικού τομέα.

6) Το υψηλό επίπεδο πολιτιστικής κληρονομίας.

Τα σημαντικότερα αδύναμα σημεία είναι:

1) Ο αριθμός των κλάδων που εμφανίζει εξαγωγική δραστηριότητα είναι περιορισμένος.

2) Η ύπαρξη αδυναμίας ένταξης του αγροδιατροφικού τομέα σε διεθνείς αλυσίδες αξίας.

3)Το γεγονός ότι από το σύνολο των μεταποιητικών επιχειρήσεων μόνο το 25% εμφανίζει εξαγωγική δραστηριότητα.

4)Η χαμηλή διασύνδεση εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων της ΠΚΜ με μεγάλα ιδρύματα της Ευρώπης.

5) Η χαμηλή εξορυκτική βιομηχανία καθώς και αντίστοιχες εξαγωγικές τάσεις στην ΠΚΜ.

6) Η μεγάλη διακύμανση της ανάπτυξης του τουριστικού τομέα μεταξύ των νομών της Περιφέρειας. 

Οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται είναι οι εξής:

1) Η δυνατότητα ανάδειξης της Θεσσαλονίκης ως διαμετακομιστικού κόμβου στην Ν.Α. Ευρώπη δημιουργεί ευκαιρίες.

2)Η δυνατότητα συνεργασίας πρωτογενή και δευτερογενή τομέα για εξαγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (ΠΟΠ).

3)Η ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού (υγείας, πολιτισμού).

4) Η επέκταση του αεροδρομίου Μακεδονία δημιουργεί ευκαιρίες για ενίσχυση της εξωστρέφειας. 

Οι δυνητικές απειλές που εμφανίζονται προέρχονται:

1) Από τον ανταγωνισμό με περιφέρειες χωρών χαμηλού κόστους (π.χ. Βουλγαρία, Σκόπια).

2) Από τον κίνδυνο συρρίκνωσης καινοτόμων δραστηριοτήτων που επηρεάζει την εξωστρέφεια.

3) Από τον κίνδυνο συγκέντρωσης όλων των εξαγωγικών δραστηριοτήτων στο μητροπολιτικό κέντρο.

Σε σχέση με τον στόχο ανάπτυξης της εξωστρέφειας αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει ανάγκη για ενίσχυση της πολιτιστικής κληρονομίας της περιφέρειας, ενίσχυση και στήριξη των δομών πολιτισμού καθώς και των φορέων σύγχρονου πολιτισμού.

Όλα τα παραπάνω συμπεράσματα καθιστούν σαφές ότι υπάρχει πληθώρα δυνατοτήτων ανάπτυξης, σε κάθε στόχο ανάπτυξης των ευρωπαϊκών συγχρηματοδοτήσεων, αναπτυξιακών προγραμμάτων ,επιχειρησιακών προγραμμάτων ,διασυνοριακών συνεργασιών  2021-2027 για την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στα επόμενα χρόνια. Στόχος των χρηματοδοτικών εργαλείων είναι να συμβάλουν αποφασιστικά στην κατεύθυνση της ομόρροπης και πολυδιάστατης ανάπτυξης για την απίσχναση όλων των αδυναμιών που εμφανίζονται στους τομείς της οικονομίας της Περιφέρειας. Τα υλοποιούμενα και σε εξέλιξη έργα από εθνικούς πόρους εστιάζουν σημαντικά στις ανάγκες τις Περιφέρειας και ορισμένα εξ’ αυτών θα ενταχθούν στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης της Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΠΑ – ΚΜ). 

Ειδικότερα και ανά αναπτυξιακό στόχο του ΕΠΑ, τα εν λόγω έργα στοχεύουν στα εξής σημεία:

1)Στην Πράσινη Ανάπτυξη, μέσω δράσεων με στόχο την αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης, την πρόληψης και διαχείριση κινδύνων, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την παροχή πόσιμου νερού, την αναβάθμιση του τομέα των πράσινων πόλεων.

2) Στην Κοινωνική Ανάπτυξη, μέσω δράσεων ενίσχυσης των υποδομών υγείας της Περιφέρειας, δράσεων ενίσχυσης της κοινωνικής οικονομίας, δράσεων ενίσχυσης των υποδομών αθλητισμού, δράσεων ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού των βαθμίδων της εκπαίδευσης.

3) Στην Ανάπτυξη Υποδομών, μέσω έργων ανάπτυξης και βελτίωσης λιμενικών υποδομών, έργων ανάπτυξης και βελτίωσης του οδικού δικτύου,δράσεων εξασφάλισης οδικής ασφάλειας.

4) Στην Εξωστρέφεια, μέσω δράσεων ενίσχυσης μουσείων και χώρων πολιτισμού, δράσεων ανάπτυξης του σύγχρονου πολιτισμού. Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι τα έργα εθνικού ΠΔΕ που θα ενταχθούν στο ΠΠΑ-ΚΜ πραγματικά θα βοηθήσουν σημαντικά την Περιφέρεια σε όλους τους τομείς που υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Σε σχέση με τα υλοποιούμενα και σε εξέλιξη έργα από συγχρηματοδοτούμενους πόρους αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο τόσο του ΠΕΠ – ΚΜ 2014-2020 καθώς και άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων υλοποιούνται έργα και δράσεις στους τομείς:

1)έρευνας και ανάπτυξης ,

2) καινοτομίας,

3)επιχειρηματικότητας και ανταγωνιστικότητας

4) ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής,

5) ανάπτυξης υποδομών,

6)προστασίας του περιβάλλοντος,

7)εφαρμογής Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ,

8) εξωστρέφειας,

9)ευρωπαϊκά προγράμματα (INTERREG , COSMOS, ADRION).

Ο συνολικός συμβασιοποιημένος Π/Υ όλων αυτών των δράσεων υπερβαίνει τα 800 εκ. €.

Τα παραπάνω δεδομένα δείχνουν ότι η Περιφέρεια οφείλει να αναγνώσει τις ανάγκες και τα πλεονεκτήματα της και να κατευθύνει τα αναπτυξιακά της προγράμματα στην βελτιστοποίησης των τομέων της οικονομίας της με δημοκρατία ,συμμετοχή, έλεγχο, κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς χρονοτριβές και απεντάξεις έργων ,με πολλούς ανοιχτούς διαγωνισμούς ευρωπαϊκών προδιαγραφών , και με ελεγκτικές αυστηρές διαδικασίες όταν επιλέγει να εφαρμόζει συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων και η πληρέστερη αξιοποίηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων απαιτούν την αποτελεσματικότερη δυνατή κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων, ιδιωτικών και δημόσιων, από εγχώριες πηγές και από το εξωτερικό. Για τη μέγιστη δυνατή κινητοποίηση  πόρων, απαιτείται η αναδιάρθρωσης και η πραγματική υποστήριξη ή ενίσχυση του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας με σεβασμό στο περιβάλλον ,στον ανθρώπινο μόχθο ,την εργασία ,την επιβράβευση της παραγωγικότητας. Ταυτόχρονα, πολύ σημαντικό αναπτυξιακό μοχλό αποτελεί η αποτελεσματική κινητοποίηση των εθνικών δημόσιων πόρων για την υλοποίηση επενδύσεων. Η υλοποίηση των δημόσιων επενδύσεων καταγράφεται άμεσα στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) και στο απόθεμα του παραγωγικού κεφαλαίου της χώρας, αλλά υπό τις κατάλληλες συνθήκες μπορεί να έχει και καταλυτικό ρόλο στην πραγματοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και τη στήριξη της ευρύτερης οικονομικής δραστηριότητας. Επενδύσεις που στο σύνολο τους δεν διαστρεβλώνουν τα κίνητρα , αλλά εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που θέτει στρατηγικούς στόχους, ιεραρχεί τις αναπτυξιακές προτεραιότητες, παρακολουθεί, ελέγχει και αξιολογεί τις επενδυτικές παρεμβάσεις έναντι μετρήσιμων στόχων, δημιουργούν τη δομή πάνω στην οποία δομείται ο παραγωγικός ιστός της οικονομίας.

Το όραμα της στρατηγικής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΚΜ) για την περίοδο 2021-2027, συνδέεται άρρηκτα με τη διαρκή έμφαση και επιδίωξη της ανάπτυξης και ποιοτικής αναβάθμισης του κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος, μεταβάλλοντας προοδευτικά το αναπτυξιακό πρότυπο με γνώμονα την εισαγωγή κρίσιμων στοιχείων που σχετίζονται με την στήριξη των διαφοροποιημένων αναγκών των επιμέρους κοινωνικών ομάδων, τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής δραστηριότητας με πτυχές καινοτομίας και εξωστρέφειας, τη διεύρυνση της απασχόλησης και των δυνατοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, παράλληλα με την ασφαλή προστασία και ανάδειξη του οικολογικού και πολιτιστικού πλούτου, λαμβάνοντας υπόψη οριζόντια τη διάσταση της άμβλυνσης των χωρικών ανισοτήτων στην Περιφέρεια. Το αναπτυξιακό όραμα της Περιφέρειας ΚΜ συνίσταται στο να μπορεί να απαντά στις απειλές και να προωθεί τις ευκαιρίες που της παρουσιάζονται και να αναπτύσσει τις δυνατότητες της. 

Για την υλοποίηση αυτού του οράματος η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πρέπει στο τέλος της περιόδου 2021-2027 να έχει επιτύχει τα παρακάτω:

1) Ενίσχυση και οργάνωση της περιφερειακής ανάπτυξης ,

2) Άμβλυνση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων

3) Ενίσχυση της προστασίας και διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος ,

4) Αναβάθμιση σε επίπεδο ενεργειακής απόδοσης,

5) Αναβάθμιση στον τομέα των πράσινων πόλεων

,6) Ενίσχυση του τουρισμού,

7)Ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και της αλληλεγγύης,

8)Αντιμετώπιση της ανεργίας, τόνωση της απασχόλησης

9)Ανάκαμψη της τοπικής οικονομίας και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής

10) Προστασία της δημόσιας υγείας,

11)nΠεραιτέρω βελτίωση των υποδομών και της οδικής ασφάλειας,

12)Βελτίωση της ποιότητας ζωής και του βιοτικού επιπέδου ,

13) Ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας,

14) Προώθηση της παιδείας, του πολιτισμού και του αθλητισμού

15) Ενδυνάμωση της πολιτιστικής ανάπτυξης και των μορφών σύγχρονου πολιτισμού,

16) Ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας και της Διοικητικής Μέριμνας,

17) Η δυνατότητα ανάδειξης της Θεσσαλονίκης ως διαμετακομιστικού κόμβου στην Ν.Α. Ευρώπη.

18) Η δυνατότητα συνεργασίας πρωτογενή και δευτερογενή τομέα για εξαγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (ΠΟΠ).

19)Η Ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού (υγείας, πολιτισμού).

20) Ορθολογική διαχείριση- τήρηση των αρμοδιοτήτων της ως κρατικού φορέα και αποτελεσματικότητας των περιφερειακών δομών Μέσω του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΠΑ – ΚΜ).

Yπάρχουν  οι προϋποθέσεις για να επιτευχθεί ένα πραγματικά αναπτυξιακό όραμα της ΠΚΜ και η Περιφέρεια να αναπτυχθεί σε όλους τους τομείς της οικονομίας της,  καθιστώντας την μια από τις πιο σύγχρονες, ανεπτυγμένες και καινοτόμες περιφέρειες της χώρας.  Η στρατηγική της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας για την περίοδο 2021-2027 μπορεί να περιλαμβάνει επιμέρους Ειδικούς Αναπτυξιακούς Στόχους.

Για να είναι διατηρήσιμη η ανάπτυξη μιας οικονομίας και να πετυχαίνει υψηλές επιδόσεις σε όρους κοινωνικής ευημερίας, απαραίτητη είναι η μέριμνα για την ορθή διαχείριση των ενεργειακών πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η αλλαγή του κλίματος αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση που θα αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα τα επόμενα χρόνια, επηρεάζοντας κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας. Για αυτόν τον λόγο, η πράσινη ανάπτυξη αποτελεί έναν από τους πέντε βασικούς στόχους ανάπτυξης του αναπτυξιακού σχεδιασμού του ΕΠΑ. Ο στόχος της πράσινης ανάπτυξης εξειδικεύεται σε τρεις επιμέρους ειδικούς στόχους:  Μετάβαση σε κυκλική οικονομία, Προστασία του περιβάλλοντος ,Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Μια επιπλέον σημαντική διάσταση της οικονομικής ανάπτυξης που της επιτρέπει να διατηρείται διαχρονικά είναι η εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και ευημερίας.Εξάλλου, η μεγέθυνση της οικονομίας δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά είναι επιθυμητή στον βαθμό που βελτιώνει τις συνθήκες διαβίωσης στο σύνολο της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των ευπαθών ομάδων πληθυσμού.

Ο στόχος της κοινωνικής ανάπτυξης εξειδικεύεται σε τέσσερις επιμέρους ειδικούς στόχους που αντιστοιχούν σε τομείς κοινωνικής πολιτικής: Υγεία και αθλητισμός, Απασχόληση, Παιδεία , κοινωνική συνοχή .Οι υποδομές μιας Περιφέρειας έχουν καταλυτικό ρόλο για την οικονομική της ανάπτυξη. Για αυτό το λόγο, η συντήρηση και η ανάπτυξη των υποδομών, καθώς και η ολοκλήρωση όλων των υποδομών που είναι σε εξέλιξη, ασχέτως τρόπου χρηματοδότησης, αναδεικνύεται ως ένας από τους πέντε αναπτυξιακούς στόχους. Ο στόχος ανάπτυξης υποδομών εξειδικεύεται σε τρεις ειδικούς στόχους για την ανάπτυξη, τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων, των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας.  Σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη πολλών από αυτές τις υποδομές προέρχεται από τις αναπτυξιακές δυνατότητες που προσφέρει η γεωγραφική θέση της Περιφέρειας, η οποία καθιστά την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ως εν δυνάμει ενεργειακό και εμπορικό κόμβο. Σημαντικές είναι και οι κοινωνικές ανάγκες που εξυπηρετούν οι προτεραιότητες, σε όρους άμβλυνσης των ανισοτήτων εντός της Περιφέρειας καθώς και των άλλων Περιφερειών και της ενσωμάτωσης ευπαθών ομάδων του πληθυσμού, ειδικά όσον αφορά στην ανάπτυξη των λιμενικών υποδομών, του σιδηροδρομικού δικτύου, του τοπικού οδικού δικτύου, της οδικής ασφάλειας και της αστικής κινητικότητας. Ως εκ τούτου η Περιφέρεια πρέπει να εστιάζει στην ανάπτυξη των υποδομών και των επιμέρους ειδικών στόχων των μεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ιδιαίτερης βαρύτητας είναι οι παρεμβάσεις ενίσχυσης της εξωστρέφειας της περιφερειακής οικονομίας, καθώς η ενίσχυση της εξωστρέφειας αποτελεί βασικό συστατικό της επιδιωκόμενης  αλλαγής του περιφερειακού παραγωγικού υποδείγματος. Στους ειδικούς στόχους  είναι απαραίτητο να περιλαμβάνονται τομείς που έχουν υψηλές αναπτυξιακές δυνατότητες και πηγάζουν από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, όπως ο πολιτισμός, ο τουρισμός, ο αγροδιατροφικός τομέας και ορισμένοι κλάδοι της βιομηχανίας.

Στην πρόληψη & διαχείριση κινδύνων όπου η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει πληγεί από πληθώρα ακραίων καιρικών φαινομένων τα τελευταία χρόνια πρέπει να ενταχθούν  περαιτέρω δράσεις που θα αφορούν σε συστήματα ανίχνευσης πυρκαγιών, εγκατάσταση μετεωρολογικών συστημάτων, εργασίες για διαχείριση πλημμυρών, Την αντιμετώπιση της αέριας ρύπανσης, τις μελέτες διαχείρισης δασών. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας  οφείλει να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή πόσιμου νερού για τους πολίτες της με δράση που θα αφορά στην αποκατάσταση ζημίων αντλιοστασίων  όμβριων.

Αναφορικά με την ανάπτυξη υποδομών και προστασία περιβάλλοντος (μικρά φράγματα, αρδευτικά δίκτυα, ύδρευση – αποχέτευση, αντιπλημμυρικά ) ,οι κυριότερες κατηγορίες είναι τα έργα που σχετίζονται με την αντιπλημμυρική προστασία, έργα σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση, έργα σχετικά με τη συντήρηση φραγμάτων ,έργα γεφυροποιίας .Για τον Αναπτυξιακό Στόχο της Κοινωνικής Ανάπτυξης , οι άξονες προτεραιότητας είναι υγεία ,υποδομές, εξοπλισμός. Στον εν λόγω άξονα πρέπει να εντάσσονται δράσεις που αφορούν στην αναβάθμιση υποσταθμών μέσης τάσης, στη συντήρηση και λειτουργία δικτύου αέριας ρύπανσης. Στον τομέα Ανάπτυξης και Εκσυγχρονισμού Υποδομών εντάσσονται έργα υποδομών στον τομέα του αθλητισμού, λιμενικών υποδομών ,οδικές υποδομών. Ισχυροποιείται πλέον η ανάγκη βελτίωσης του εσωτερικού οδικού δικτύου της ΠΚΜ με δράσεις που  αφορούν σε: απαλλοτριώσεις ,συντηρήσεις δρόμων, μελέτες, εργα αποκατάστασης φθορών και βελτίωσης. Μια ευκαιρία για βελτίωση και συνάμα απειλή για την ΠΚΜ είναι η οδική ασφάλεια. Για τον αναπτυξιακό στόχο της εξωστρέφειας επιλέγονται: 1) Μουσεία και Πολιτιστικά Κέντρα (Ομοίως με τον προηγούμενο άξονα και για περαιτέρω ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομίας ως μοχλό ανάπτυξης της εξωστρέφειας υλοποιούνται σημαντικές δράσεις. 2)Υποδομές και δράσεις σύγχρονου πολιτισμού.

Συνοψίζοντας η πολιτική συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη συνδρομή της, διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην κεντρική Μακεδονία, μια περιοχή που αντιμετωπίζει αναπτυξιακή υστέρηση. Οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν προσδίδουν έμφαση στην ανάγκη για ολοκληρωμένη προσέγγιση, δίκαιη κατανομή πόρων και προσανατολισμό προς βιώσιμη ανάπτυξη ,έγνοια για την κοινωνική συνοχή. Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η προσανατολισμένη στις ανάγκες προγραμματισμένη παρέμβαση της πολιτικής συνοχής στην κεντρική Μακεδονία. Αυτό προϋποθέτει ότι η εκπόνηση συγκεκριμένων σχεδίων ανάπτυξης λαμβάνουν υπόψη τις τοπικές ανάγκες και το δυναμικό της περιοχής. Επενδύσεις στη βελτίωση των υποδομών, την ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος και την προώθηση της καινοτομίας μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία ευκαιριών για την τοπική οικονομία και την απασχόληση. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση των τοπικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και η ανάπτυξη βιώσιμων πρωτοβουλιών. Η πολιτική συνοχής πρέπει να επιδιώκει τη δίκαιη κατανομή των πόρων και την αποφυγή της δημιουργίας περαιτέρω ανισοτήτων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω διαφανών διαδικασιών επιλογής και ανάθεσης των πόρων, που θα βασίζονται σε αξιολογήσεις αναγκών και ποιοτικών κριτηρίων. Επιπλέον, η δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης και αξιολόγησης των προγραμμάτων ανάπτυξης βοηθά στην αναγνώριση των αποτελεσμάτων και στη διόρθωση τυχόν αδυναμιών. Η ενεργός συμμετοχή των τοπικών φορέων και των πολιτών σε αυτές τις διαδικασίες ενισχύει την δημοκρατική νομιμότητα των αποφάσεων και ενισχύει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών παρεμβάσεων. Η πολιτική συνοχής της ΕΕ πρέπει να αποτελεί ένα στρατηγικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και την προώθηση βιώσιμης ανάπτυξης στην κεντρική Μακεδονία. Μέσω ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανάπτυξης, δίκαιης κατανομής πόρων και συμμετοχής των τοπικών φορέων και των πολιτών, μπορούν να δημιουργηθούν ευκαιρίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της περιοχής.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών στην διαχείριση περιφερειακών ανισοτήτων μέσω της πολιτικής συνοχής για τις περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της προσπάθειας επίτευξης ισορροπημένης ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ. Η  περίπτωση της Κεντρικής Μακεδονίας αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η συνεργασία μεταξύ των τοπικών αρχών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών μπορεί να έχει θετική επίδραση στην αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων. Μέσω της πολιτικής συνοχής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Περιφερειών συμβάλλει στην κατεύθυνση της οικονομικής ανάπτυξης και της αντιμετώπισης των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών. Η δυναμική διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των περιφερειών συμβάλλει στην βελτίωση των πολιτικών και των μέτρων που λαμβάνονται για την ανάπτυξή τους. Επιπλέον, η συμμετοχή των τοπικών αρχών στην διαμόρφωση των πολιτικών συνοχής ενδυναμώνει την αίσθηση ευθύνης και δέσμευσης προς την τοπική ανάπτυξη.Σε συνδυασμό με την πολιτική συνοχής, η περίπτωση της κεντρικής Μακεδονίας αναδεικνύει την ανάγκη για αντιστοίχιση των πολιτικών στις πραγματικές ανάγκες των περιφερειών. Η εξατομίκευση των πολιτικών και η ευελιξία στην εφαρμογή τους είναι ζωτικές για τη δημιουργία βιώσιμων αποτελεσμάτων. Οι προσαρμοσμένες λύσεις που λαμβάνουν υπόψη το τοπικό πλαίσιο και τις ανάγκες, μπορούν να προωθήσουν την αποτελεσματικότητα των πολιτικών. Είναι αναγκαία η ενίσχυση διαλόγου μεταξύ των περιφερειών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών. Η ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των πολιτικών. Οι πολιτικές συνοχής είναι αποτελεσματικότερες όταν προσαρμόζονται στις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες κάθε περιφέρειας. Η ευελιξία είναι καίρια για την επίτευξη βιώσιμων αποτελεσμάτων. Η συμμετοχή των τοπικών αρχών και των φορέων της περιφέρειας στη διαδικασία διαμόρφωσης των πολιτικών συνοχής ενισχύουν τον χαρακτήρα της περιφερειακής διακυβέρνησης και συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα των μέτρων. Συνολικά, η πολιτική συνοχής και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών αποτελούν βασικούς πυλώνες για τη διαχείριση περιφερειακών ανισοτήτων στις περιοχές αναπτυξιακής υστέρησης. Η στενή συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων, η προσαρμογή των πολιτικών στις τοπικές ανάγκες και η διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης αποτελούν τον δρόμο προς την περαιτέρω ενίσχυση της περιφερειακής συνοχής εντός της ΕΕ.

 Η Βελτίωση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών στην διαχείριση περιφερειακών ανισοτήτων, με έμφαση στις περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης όπως η κεντρική Μακεδονία, απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες και στρατηγικές μερικές αποτυπώνονται στις ακόλουθες προτάσεις:

1. Ενίσχυση της Συνεργασίας Περιφερειακών Αρχών με ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ διαφόρων περιφερειακών αρχών σε περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω συναντήσεων, σεμιναρίων και εκδηλώσεων που θα ενισχύουν την ανταλλαγή γνώσεων και προσεγγίσεων.
2. Ενίσχυση της Συμμετοχής της Κοινωνίας των Πολιτών με προωθήση της συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων και οργανώσεων τους στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των πολιτικών συνοχής. Η συμμετοχή αυτή μπορεί να διασφαλίσει την αντικειμενική εξέταση των προβλημάτων και τη δημιουργία λύσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες.
3. Εξατομίκευση των Πολιτικών με μηχανισμούς προσαρμογής των πολιτικών συνοχής στις ειδικές ανάγκες κάθε περιφέρειας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της δυνατότητας της περιφέρειας να προσδιορίζει τους τομείς προτεραιότητας και τα μέτρα που χρειάζονται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της.
4. Ενίσχυση της Οικονομικής Ανάπτυξης με προγράμματα ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας , της ενεργειακής μετάβασης και της κυκλικής οικονομίας στις περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης. Η ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας μπορεί να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.
5. Βελτίωση υποδομών συμπεριλαμβανομένων των μεταφορικών, ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών. Αυτό θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα.
6. Ενίσχυση της Εκπαίδευσης και Κατάρτισης όπου οι περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης έχουν πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και εξειδίκευση. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι κρίσιμη για τη μελλοντική ανάπτυξη.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Περιφερειών είναι ζωτικός στην επίτευξη συνοχής και ισορροπημένης ανάπτυξης στις περιφέρειες αναπτυξιακής υστέρησης. Οι προτάσεις αυτές επιδιώκουν να δώσουν έμφαση στη συμμετοχή, την προσαρμογή και την αειφόρο ανάπτυξη, με στόχο τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών και αυξημένης ισότητας στις περιοχές που αντιμετωπίζουν ανάγκες  και δυναμικές ανάπτυξης.