Από τον απολογισμό στη προοπτική: Η παιδική και εφηβική υγεία στο κατώφλι της νέας χρονιάς

Καθώς μια χρονιά κλείνει και μια νέα ανοίγει, η συζήτηση για την υγεία των παιδιών και των εφήβων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Όχι ως απολογισμός πεπραγμένων, αλλά ως αφετηρία επαναπροσδιορισμού προτεραιοτήτων σε έναν κόσμο κλιματικής αβεβαιότητας, γεωπολιτικών συγκρούσεων και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα δημόσιας υγείας. Ακραία καιρικά φαινόμενα, επιδείνωση χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων και αυξανόμενα προβλήματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν άμεσα παιδιά και εφήβους. Η περιβαλλοντική ανασφάλεια και η αίσθηση ενός αβέβαιου μέλλοντος επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις νεότερες ηλικίες. Η παιδική και εφηβική υγεία δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζεται αποκομμένα από τα περιβαλλοντικά δεδομένα.

Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες ένοπλες συγκρούσεις στερούν από εκατομμύρια παιδιά βασικά αγαθά: τροφή, καθαρό νερό, εμβολιασμούς και πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Η παιδική και εφηβική υγεία παραμένει συχνά χαμηλά στις διεθνείς πολιτικές προτεραιότητες, παρότι αποτελεί θεμέλιο για τη μελλοντική κοινωνική συνοχή και σταθερότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αποδυνάμωση της δημόσιας υγείας και η αμφισβήτηση της επιστημονικής γνώσης, μέσα από πολιτικές που αντιμετωπίζουν την υγεία ως κόστος, έχουν αποδειχθεί επιζήμιες. Η διεθνής εμπειρία, όπως αναδείχθηκε από την εφαρμογή της  πολιτικήςστην υγεία του Donald Trump, κατέδειξε ότι όταν υπονομεύονται οι συλλογικοί μηχανισμοί προστασίας, οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί – και πρωτίστως τα παιδιά – πλήττονται πρώτοι.

Στην Ελλάδα, παρά τη διαθέσιμη επιστημονική γνώση και το ανθρώπινο δυναμικό, η εικόνα παραμένει αντιφατική. Η πρωτοβάθμια παιδιατρική φροντίδα είναι συχνά υποστελεχωμένη, η πρόληψη αποσπασματική και η εφηβική υγεία παραμένει ενίοτε  στο περιθώριο του δημόσιου σχεδιασμού. Κι όμως, η εφηβεία αποτελεί κρίσιμη περίοδο όχι μόνο για τη σωματική υγεία, αλλά και για τη διαμόρφωση ψυχικής ανθεκτικότητας, κοινωνικής συνείδησης και ενεργού συμμετοχής.

Η ψυχική υγεία των εφήβων δεν αφορά απλώς την πρόληψη της νόσου. Αφορά τη στήριξη μιας γενιάς που καλείται να κατανοήσει, να επεξεργαστεί και να συμμετάσχει στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα ενός σύνθετου κόσμου. Έφηβοι με πρόσβαση σε συμπεριληπτικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας εξελίσσονται σε ενήλικες με κριτική σκέψη, κοινωνική ευθύνη και δημοκρατική συμμετοχή.

Η μετάβαση στη νέα χρονιά καθιστά αναγκαία μια σαφή επιλογή: ισχυρή δημόσια πρωτοβάθμια φροντίδα, οργανωμένες υπηρεσίες εφηβικής υγείας, ενσωμάτωση της κλιματικής διάστασης στις πολιτικές υγείας και καθολική, συμπεριληπτική πρόσβαση για όλα τα παιδιά και τους εφήβους.

Η υγεια , σωματική και ψυχική , των παιδιών και των εφήβων  δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι επένδυση στο μέλλον της κοινωνίας…