Φορολογία στα τσιγάρα: Η Μάλτα μπλοκάρει την ευρωπαϊκή συμφωνία – Τι κέρδισε η Ελλάδα

Η Μάλτα παραμένει το τελευταίο εμπόδιο στην προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναθεωρήσει το πλαίσιο φορολόγησης των καπνικών προϊόντων, καθώς αρνείται να συναινέσει στην πρόταση για την αναπροσαρμογή των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών και την επέκτασή τους σε νεότερα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα σακουλάκια νικοτίνης.

Η βασική ένσταση της Βαλέτας αφορά την ίδια την αρμοδιότητα άσκησης φορολογικής πολιτικής. Η κυβέρνηση της χώρας υποστηρίζει ότι οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να εξακολουθήσουν να λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, χωρίς να καθορίζονται από ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Τη θέση αυτή επανέλαβε ο υπουργός Οικονομικών της Μάλτας, Κλάιντ Καρουάνα, σε δηλώσεις του στους Times of Malta.

Η αντίθεση της χώρας επιβεβαιώθηκε κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της ΕΕ (Ecofin), τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. «Πιστεύω ότι έχουμε τη συμφωνία 26 από τα 27 κράτη-μέλη», δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη σημαντική επιτυχία. Υπενθύμισε, ωστόσο, ότι για την έγκριση των φορολογικών μέτρων απαιτείται ομοφωνία, γεγονός που δίνει στη Μάλτα τη δυνατότητα να εμποδίσει την προώθησή τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, ο πρωθυπουργός της Μάλτας, Ρόμπερτ Αμπέλα, παρενέβη προσωπικά, πραγματοποιώντας επαφές με τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μάικλ Μάρτιν, προκειμένου να εξηγήσει τους λόγους της διαφωνίας της χώρας του.

Οι υποχωρήσεις προς Εσθονία και Φινλανδία

Η Μάλτα δεν ήταν η μόνη χώρα που είχε εκφράσει επιφυλάξεις για την αρχική πρόταση. Η Εσθονία και η Φινλανδία είχαν επίσης διατυπώσει προβληματισμούς, κυρίως για το ενδεχόμενο οι αυξημένοι φόροι να οδηγήσουν τους καταναλωτές σε παράνομα προϊόντα ή να ενισχύσουν τη μαύρη αγορά.

Οι διαπραγματεύσεις στο Ecofin εξελίχθηκαν σε πολύωρη διαδικασία, με διαδοχικές διακοπές και διμερείς επαφές. Προκειμένου να επιτευχθεί συμβιβασμός, η προεδρία κατέθεσε δύο νέες προτάσεις την τελευταία στιγμή, οι οποίες αφορούσαν τα σακουλάκια νικοτίνης και τον τρόπο μελλοντικής αναπροσαρμογής των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών.

Στην περίπτωση των σακουλακίων νικοτίνης, η βασική διαφωνία αφορούσε το ύψος της φορολόγησης. Η Φινλανδία θεωρούσε ότι οι αρχικά προτεινόμενοι συντελεστές ήταν υπερβολικά χαμηλοί, λαμβάνοντας υπόψη τη γρήγορη εξάπλωση των συγκεκριμένων προϊόντων, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ηλικιών.

Η συμβιβαστική λύση προβλέπει την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει να προτείνει επανεξέταση των σχετικών συντελεστών μέσα σε έναν χρόνο από την έναρξη ισχύος της οδηγίας.

Η δεύτερη αλλαγή αφορά την κατάργηση της αυτόματης αναπροσαρμογής των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών με βάση τον πληθωρισμό, μέχρι την επόμενη αναθεώρηση της οδηγίας. Οι δύο αυτές παραχωρήσεις επέτρεψαν στην Εσθονία και τη Φινλανδία να συμφωνήσουν με τον συμβιβασμό, αυξάνοντας τον αριθμό των υποστηρικτών από 24 σε 26.

Η Μάλτα, ωστόσο, δεν άλλαξε στάση. Εκτός από τη διαφωνία της για την ευρωπαϊκή αρμοδιότητα στα φορολογικά ζητήματα, θεωρεί υπερβολικά υψηλούς τους προτεινόμενους ελάχιστους συντελεστές.

Τι προβλέπεται για την Ελλάδα

Η ελληνική πλευρά έχει υποστηρίξει την ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη μεταβατική περίοδος, ώστε οι αλλαγές στη φορολογία των καπνικών προϊόντων να εφαρμοστούν σταδιακά και να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην αγορά.

Σε δήλωσή του στις 26 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, είχε αναφέρει ότι η Ελλάδα, σε συνεργασία με άλλες χώρες, πέτυχε σημαντικές τροποποιήσεις στη συμβιβαστική πρόταση που προετοιμάστηκε για το Ecofin.

Σύμφωνα με όσα είχε ανακοινώσει, οι αυξήσεις στους φορολογικούς συντελεστές θα είναι πιο περιορισμένες σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παράλληλα, η εφαρμογή των αλλαγών στην Ελλάδα μετατίθεται για το 2036, αντί για το 2028 που προβλεπόταν αρχικά.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο συμβιβαστικό κείμενο που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση και, επομένως, δεν συνιστά ακόμη οριστική νομοθετική ρύθμιση.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει συνδέσει τη διαπραγματευτική θέση της Αθήνας με την ανάγκη για αναλογικότερους φορολογικούς συντελεστές και επαρκή χρόνο προσαρμογής για την αγορά. Έχει επίσης επισημάνει τη σημασία της καπνοβιομηχανίας για την ελληνική οικονομία, με ιδιαίτερη αναφορά στην Ανατολική Μακεδονία, τη Θράκη και την Ξάνθη.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική πλευρά αναγνωρίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί βασική παράμετρο της ευρωπαϊκής συζήτησης. Το ζητούμενο στις διαπραγματεύσεις είναι να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο φορολόγησης που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τους στόχους της ΕΕ για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης όσο και τις διαφορετικές οικονομικές συνθήκες των κρατών-μελών.

Η στάση της Μάλτας, πάντως, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου κύκλου διαπραγματεύσεων, καθώς χωρίς ομοφωνία η πρόταση δεν μπορεί να εγκριθεί.