Κληρονομιές: Μεγάλες αλλαγές με νέο νόμο – Τα δικαιώματα συζύγων, παιδιών και φροντιστών
Πότε αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή και πώς θα αλλάξει το τοπίο σε χρέη, διαθήκες και νόμιμη μοίρα
theopinion 
Ανατροπές στους κανόνες που διέπουν τις κληρονομιές φέρνει ο νέος νόμος που τίθεται σε ισχύ από μεθαύριο, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου. Οι βασικότερες αλλαγές αφορούν τη διαχείριση των χρεών του αποβιώσαντος, τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου, τη μετατροπή της νόμιμης μοίρας και τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμφωνιών.
Πάντως, η εφαρμογή του νέου πλαισίου ξεκινά με ένα πρακτικό εμπόδιο, καθώς ο Συμβολαιογραφικός Σύλλογος Εφετείων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου και Δωδεκανήσου παρέτεινε έως τις 30 Σεπτεμβρίου την αποχή των μελών του από τη δημοσίευση όλων των διαθηκών, εξέλιξη που μεταθέτει στην πράξη την έναρξη εφαρμογής του.
Ποιες περιπτώσεις αφορά ο νέος νόμο
Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν αποκλειστικά τις κληρονομικές σχέσεις προσώπων που αποβιώνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Για όσους έχουν αποβιώσει νωρίτερα, διατηρείται το προηγούμενο καθεστώς.
«Μαξιλάρι» προστασίας των κληρονόμων από τα χρέη του αποθανόντος
Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον αυτομάτως με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές της κληρονομιάς. Οι δανειστές μπορούν να στραφούν μόνο μέχρι την αξία της περιουσίας που κληρονομήθηκε, χωρίς να θίγονται τα προϋπάρχοντα περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου. Ωστόσο, η ευεργετική αυτή πρόβλεψη μπορεί να χαθεί εάν ο κληρονόμος διαθέσει στοιχεία της κληρονομιάς κατά παράβαση των κανόνων.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα δικαστικής εκκαθάρισης.
Κληρονομιά χωρίς διαθήκη και δικαιώματα διαμονής
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αλλαγές που φέρνει ο νέος νόμος για τις περιπτώσεις όπου χρειάζεται να γίνει διανομή κάποιας περιουσίας χωρίς διαθήκη.
Όταν υπάρχει μόνο ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει πλέον το 1/3 της κληρονομιάς (αντί για το 1/4). Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό παραμένει στο 1/4. Επιπλέον, ο επιζών αποκτά το δικαίωμα αποκλειστικής και δωρεάν χρήσης της κύριας κατοικίας για ένα έτος.
Σύντροφος σε ελεύθερη ένωση: Αποκτά υπό προϋποθέσεις το δικαίωμα χρήσης της κοινής κατοικίας για έναν χρόνο, ενώ μπορεί να κληρονομήσει το σύνολο της περιουσίας μόνο εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι προηγούμενοι συγγενείς ή σύζυγος και αφού το δικαίωμα πιστοποιηθεί δικαστικά.
Πρόσωπο που φρόντιζε ουσιαστικά και αμισθί τον αποβιώσαντα για τουλάχιστον έξι μήνες κατά την τελευταία τριετία της ζωής του μπορεί να αποκτήσει δικαίωμα σε χρηματική παροχή από την κληρονομιά.
Μετατροπή της νόμιμης μοίρας
Η νόμιμη μοίρα για τα παιδιά, τους γονείς και τον επιζώντα σύζυγο δεν παρέχει πλέον αυτομάτως ποσοστό συγκυριότητας επί των ακινήτων ή των λοιπών περιουσιακών στοιχείων. Μετατρέπεται σε χρηματική απαίτηση έναντι του κληρονόμου, η οποία ισούται με το μισό της μερίδας που θα λαμβανε ο δικαιούχος εξ αδιαθέτου.
Κληρονομικές συμφωνίες και παραιτήσεις
Επιτρέπεται πλέον η εκ των προτέρων συμφωνία για τη διαδοχή μέσω συμβολαιογραφικού εγγράφου, εξέλιξη που διευκολύνει την οργάνωση της διαδοχής σε οικογενειακές επιχειρήσεις και ακίνητα. Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα προγενέστερης παραίτησης από το σύνολο της κληρονομιάς, από μέρος της ή από τη νόμιμη μοίρα, με ή χωρίς αντάλλαγμα, μέσω αυτοπρόσωπης παρουσίας σε συμβολαιογράφο.
