Έρχεται Εργάνη και για εργαζόμενους με μπλοκάκι – Ποιοι μπαίνουν στο νέο καθεστώς και τι αλλάζει

Αλλαγές στον τρόπο καταγραφής της απασχόλησης εργαζομένων με δελτίο παροχής υπηρεσιών (μπλοκάκι) δρομολογεί το υπουργείο Εργασίας, με αφετηρία τους αυτοαπασχολούμενους που εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, όπως οι εταιρείες διανομής.

Η νέα ρύθμιση προβλέπει την υποχρεωτική καταχώριση στο πληροφοριακό σύστημα Εργάνη όχι μόνο των μισθωτών, αλλά και των αυτοαπασχολούμενων που παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, καθώς για πρώτη φορά το σύστημα θα περιλαμβάνει και εργαζόμενους που δεν έχουν σχέση εξαρτημένης εργασίας.

Το συγκεκριμένο μέτρο ενδέχεται, μάλιστα, να αποτελέσει τον προπομπό για την επέκταση της υποχρεωτικής καταγραφής και σε άλλους επαγγελματικούς κλάδους, όπου χρησιμοποιείται το καθεστώς του μπλοκακίου.

Ποιοι εργαζόμενοι θα δηλώνονται στο Εργάνη

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας σχετικά με την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών, το οποίο παρουσίασε στις 2 Νοεμβρίου η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να καταγράφουν σε ειδικό Μητρώο Πλατφορμών στο Εργάνη όλα τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες μέσω αυτών.

Η υποχρέωση αφορά τόσο τους μισθωτούς όσο και τους αυτοαπασχολούμενους συνεργάτες, δηλαδή και όσους εργάζονται με μπλοκάκι.

Οι εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές συγκεκριμένα στοιχεία, όπως:

• Τον αριθμό των εργαζομένων που παρέχουν υπηρεσίες μέσω της πλατφόρμας.
• Το καθεστώς απασχόλησής τους, δηλαδή αν είναι μισθωτοί ή αυτοαπασχολούμενοι.
• Τους γενικούς όρους και τις προϋποθέσεις των συμβάσεων συνεργασίας.
• Τη μέση διάρκεια δραστηριότητας και τον μέσο εβδομαδιαίο αριθμό ωρών εργασίας, εφόσον ζητηθούν από την Επιθεώρηση Εργασίας.
• Το μέσο εισόδημα των εργαζομένων.
• Τα στοιχεία των διαμεσολαβητών με τους οποίους συνεργάζονται οι πλατφόρμες.

Ανοίγει ο δρόμος για όλους τους εργαζόμενους με μπλοκάκι;

Το επόμενο ερώτημα αφορά το ενδεχόμενο επέκτασης του μέτρου και σε επιχειρήσεις εκτός των ψηφιακών πλατφορμών.

Εργαζόμενοι με μπλοκάκι απασχολούνται σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων και επαγγελματικών δραστηριοτήτων, συχνά παράλληλα με μισθωτούς συναδέλφους τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης της υποχρεωτικής εγγραφής και σε άλλους κλάδους, χωρίς ωστόσο να υπάρχει προς το παρόν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Η εφαρμογή του μέτρου στις ψηφιακές πλατφόρμες αναμένεται να λειτουργήσει πιλοτικά, ώστε να αξιολογηθεί στην πράξη η διαδικασία και να εξεταστεί εάν και με ποιον τρόπο μπορεί να εφαρμοστεί ευρύτερα.

Γιατί μπαίνουν στο στόχαστρο τα μπλοκάκια

Βασικός στόχος της παρέμβασης είναι η καταπολέμηση της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας, αλλά και ο περιορισμός της απώλειας ασφαλιστικών εσόδων για τον ΕΦΚΑ.

Όπως επισημαίνουν υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Εργασίας, η απασχόληση με μπλοκάκι μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιείται καταχρηστικά, προκειμένου να εμφανίζεται ως αυτοαπασχόληση μια σχέση που στην πραγματικότητα έχει χαρακτηριστικά εξαρτημένης εργασίας.

Το πρόβλημα έχει δύο βασικές διαστάσεις:

• Μικρότερες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις: Σε αρκετές περιπτώσεις, η απασχόληση με μπλοκάκι συνεπάγεται χαμηλότερο συνολικό ασφαλιστικό κόστος σε σχέση με την κανονική μισθωτή εργασία, καθώς διαφοροποιούνται οι υποχρεώσεις εργαζομένου και εργοδότη.
• Δυσκολία είσπραξης εισφορών: Οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν την ευθύνη καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών τους. Σε περίπτωση που δεν τις πληρώνουν, δεν υπάρχει ο ίδιος μηχανισμός άμεσης σύνδεσης με τις υποχρεώσεις ενός εργοδότη, όπως συμβαίνει με την υποβολή της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ).

Με την καλύτερη καταγραφή των εργαζομένων, το υπουργείο επιδιώκει να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για την πραγματική έκταση της απασχόλησης μέσω μπλοκακίου και να περιορίσει τις πρακτικές που στερούν έσοδα από το ασφαλιστικό σύστημα.

Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία και ποιος θα κάνει τους ελέγχους

Η ευρωπαϊκή οδηγία για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών προβλέπει την υποχρέωση δήλωσης στις αρμόδιες αρχές των προσώπων που εργάζονται μέσω αυτών, καθώς και του καθεστώτος απασχόλησής τους.

Κεντρικός στόχος είναι να περιοριστεί η καταχρηστική μετατροπή μισθωτών εργαζομένων σε αυτοαπασχολούμενους, πρακτική που μπορεί να στερεί από τους εργαζόμενους δικαιώματα και προστασία που προβλέπει η εργατική νομοθεσία.

Σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή του νέου πλαισίου θα έχει η Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία θα αποκτά πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία και θα μπορεί να ζητά πρόσθετες πληροφορίες για τη διάρκεια και την ένταση της απασχόλησης, καθώς και για τα εισοδήματα των εργαζομένων.

Μάλιστα, η μη συμμόρφωση των ψηφιακών πλατφορμών με τις υποχρεώσεις δήλωσης στοιχείων θα συνιστά παράβαση της εργατικής νομοθεσίας και θα επισύρει τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις.

Τι αλλάζει στην πράξη

Η ένταξη των αυτοαπασχολούμενων στο Εργάνη αποτελεί μια νέα προσέγγιση στην καταγραφή της εργασίας, καθώς μέχρι σήμερα το πληροφοριακό σύστημα επικεντρωνόταν κυρίως στους μισθωτούς.

Προς το παρόν, η υποχρέωση αφορά τις ψηφιακές πλατφόρμες και δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι όλοι οι εργαζόμενοι με μπλοκάκι θα πρέπει να εγγραφούν στο σύστημα.

Ωστόσο, η πιλοτική εφαρμογή του μέτρου ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερες αλλαγές στην αγορά εργασίας, με στόχο τον περιορισμό της καταχρηστικής χρήσης του μπλοκακίου, την καλύτερη προστασία των εργαζομένων και την ενίσχυση των εσόδων του ασφαλιστικού συστήματος.