Θάνατοι εφήβων και νέων από… απόγνωση!
Στα αίτια η κατανάλωση αλκοόλ σε υπερβολικές ποσότητες, τα τροχαία δυστυχήματα, οι αυτοκτονίες, η φτώχεια και οι επιπλοκές εγκυμοσύνης...
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου
Μια ανησυχητική αύξηση, ιδιαίτερα στην ηλικιακή ομάδα 15-29 ετών, σε αντίθεση με τη γενική βελτίωση της υγείας παγκοσμίως, αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα του Global Burden of Diseaase (GBD 2023) -σε αρκετές περιοχές του πλανήτη- που δημοσιεύτηκε στο “The Lancet”*
Τα ποσοστά θνησιμότητας σε αυτή την ομάδα αυξήθηκαν με την Ανατολική Ευρώπη να καταγράφει την πιο απότομη άνοδο ενώ παρόμοιες τάσεις παρατηρήθηκαν και σε περιοχές όπως η Βόρεια Αμερική και η Καραϊβική μεταξύ 1990 και 2023 παρά τη γενική μείωση για τις ηλικίες 10-24 ετών.
Κοινοί παράγοντες απωλειών
Αυτή η “αναδυόμενη κρίση”, όπως την χαρακτηρίζουν οι ερευνητές, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε προβλήματα που θα μπορούσαν να αποφευχθούν με καλύτερη πρόληψη και υποστήριξη. Στην Ανατολική Ευρώπη, όπου η αύξηση είναι η πιο έντονη και λόγω του πολέμου που ξέσπασε το 2022, τα κύρια αίτια αφορούν σε τροχαία δυστυχήματα που συχνά συνδέονται με ριψοκίνδυνες συμπεριφορές ή ελλείψεις σε υποδομές ασφαλείας, αλλά και σε λοιμώδεις νόσους όπως ο HIV ή άλλες μεταδοτικές παθήσεις που επανεμφανίστηκαν λόγω μειωμένης πρόσβασης σε υγειονομική φροντίδα. Παράλληλα, παίζουν ρόλο η φτώχεια, η ανεργία και η έλλειψη προγραμμάτων ψυχικής υγείας, που οδηγούν σε αύξηση της χρήσης αλκοόλ και ναρκωτικών, καθώς και σε αυτοκτονίες, ειδικά μεταξύ αγοριών και νεαρών ανδρών. Για τα κορίτσια, ιδιαίτερα σε χαμηλού εισοδήματος περιοχές καταγράφονται επιπλοκές από εγκυμοσύνη και τοκετό, που ευθύνονται για τις περιπτώσεις θανάτων κυρίως λόγω έλλειψης πρόσβασης σε ασφαλή ιατρική φροντίδα. Και πάλι όμως η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και ουσιών εμφανίζεται ως κοινός παράγοντας ανεξαρτήτως γεωγραφίας, συμβάλλοντας σε θλιβερά ποσοστά από ηπατικά προβλήματα ή από βία ενώ για τις περισσότερες περιπτώσεις επιστήμονες – σε άλλες μελέτες – μιλούν με τα ίδια στοιχεία για τους “θάνατους από απόγνωση” όπως χαρακτηριστικά τους αποκαλούν.
“Υψηλή ζώνη κινδύνου”
Σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, η άνοδος κυμάνθηκε με υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών λόγω φτώχειας και περιορισμένης πρόσβασης σε εκπαίδευση, ενώ στην Πολωνία και την Ουγγαρία, η τάση ήταν λιγότερο έντονη αλλά εξακολουθεί να ανησυχεί, με αίτια και πάλι τροχαία και κατάχρηση ουσιών. Συνολικά οι θάνατοι από αυτούς τους παράγοντες αντιπροσωπεύουν υψηλά ποσοστά, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες, όπως η έλλειψη προγραμμάτων πρόληψης, εντείνουν το πρόβλημα, διατηρώντας πάντα την Ανατολική Ευρώπη να ξεχωρίζει ως “ζώνη υψηλού κινδύνου” σε αντίθεση με άλλες περιοχές όπου τα ποσοστά πέφτουν. Συμπερασματικά η μελέτη GBD δείχνει σαφή γεωγραφική ανισότητα στη θνησιμότητα, με αύξηση σε ανατολική Ευρώπη, Βόρεια Αμερική (βλ και όπλα) και Καραιβική. Για την Ελλάδα η έρευνα δεν δείχνει, αντίθετα, τα ποσοστά μειώθηκαν από το 2011 έως το 2023, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή τάση βελτίωσης. Βέβαια αν γίνει ανάλογη έρευνα από το 2023 μέχρι σήμερα, ίσως τα αποτελέσματα να μην είναι τόσο “καλά”, αν κρίνουμε από τα δελτία ειδήσεων το τελευταίο διάστημα που καλύπτουν περισσότερα περιστατικά θανάτων νέων, έξω ή μέσα σε μπαρ…