Ούτε οι “ψυχρές” βόρειες χώρες γλιτώνουν… πια!

Δύο μετεωρολογικές εκθέσεις, μια παγκόσμια και μια ευρωπαϊκή, καταγράφουν το κλίμα “χωρίς γυρισμό” στο οποίο έχουμε εισέλθει με τα… πενηντάρια, πχ στη γειτονική Τουρκία, να μας πλησιάζουν…

Η Γη χάνει την ισορροπία της. Η ενέργεια που δέχεται από τον Ήλιο δεν φεύγει πια προς το διάστημα με τον ίδιο ρυθμό. Το ενεργειακό ισοζύγιο του πλανήτη έφτασε το 2025 στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που υπάρχουν μετρήσεις (από το 1960). Περισσότερη θερμότητα παγιδεύεται στο σύστημα της Γης από ποτέ άλλοτε τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό το μήνυμα κυριαρχεί στην έκθεση της Παγκόσμιας Μετεωρολογικής Οργάνωσης (WMO) που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα για την κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος το 2025.

Τα αέρια του θερμοκηπίου λειτουργούν σαν ολοένα παχύτερη κουβέρτα. Διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και οξείδιο του αζώτου έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ.  Η έκθεση  σημεώνει ότι το 2025 ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο έτος στην 176ετή ιστορία των μετρήσεων, με μέση θερμοκρασία 1,43 °C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα (1850-1900). Η περίοδος 2015-2025 αποτελεί τα 11 θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί ποτέ. Η άνοδος δεν είναι μικρή διακύμανση είναι σταθερή, γρήγορη και αλλάζει τα πάντα. Οι ωκεανοί απορροφούν το μεγαλύτερο βάρος. Τα τελευταία είκοσι χρόνια «καταπίνουν» κάθε χρόνο ισοδύναμο περίπου 18 φορές την ετήσια ενέργεια που παράγει όλη η ανθρωπότητα. Το 2025 η θερμότητα στους ωκεανούς έσπασε νέο ρεκόρ για ένατη συνεχόμενη χρονιά. Ταυτόχρονα γίνονται πιο όξινοι και η στάθμη της θάλασσας συνεχίζει να ανεβαίνει. Οι παγετώνες λιώνουν ασταμάτητα, ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά και της Ανταρκτικής στο τρίτο χαμηλότερο επίπεδο που έχει μετρηθεί.

Η έκθεση για την Ευρώπη αναδεικνύει μια εικόνα ακόμα πιο ανησυχητική. Σχεδόν ολόκληρη η ήπειρος κατέγραψε θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο το 2025, με αρκετές βόρειες χώρες να σημειώνουν το θερμότερο ή δεύτερο θερμότερο έτος τους. Η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το καλοκαίρι, από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο, καύσωνες σάρωσαν τη νότια Ευρώπη και την ανατολική Μεσόγειο. Η Πορτογαλία έφτασε τους 46,6 °C τον Ιούνιο (εθνικό ρεκόρ), η Ισπανία τους 46,0 °C την ίδια περίοδο, ενώ η Τουρκία κατέγραψε 50,5 °C τον Ιούλιο  νέο εθνικό ρεκόρ. Υψηλές θερμοκρασίες σημειώθηκαν και σε τμήματα της Γαλλίας και της Γερμανίας. Οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στη ζέστη.

Οι ξηρές και ζεστές συνθήκες πυροδότησαν πυρκαγιές τεράστιας έκτασης. Στην Ισπανία κάηκαν πάνω από 390.000 εκτάρια πέντε φορές πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2024. Σε όλη την Ευρώπη η καμένη έκταση έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, ξεπερνώντας το 1 εκατομμύριο εκτάρια. Οι φωτιές προκάλεσαν μαζικές εκκενώσεις και μετακινήσεις πληθυσμού στην Ισπανία, την Τουρκία και την Ελλάδα. Το έδαφος, τα δάση και οι κοινότητες δέχτηκαν σοβαρό πλήγμα, ενώ ο καπνός επηρέασε την ποιότητα του αέρα σε μεγάλη ακτίνα. Η έκθεση τονίζει ότι αυτά τα φαινόμενα αποτέλεσμα της γενικότερης ανισορροπίας του κλίματος που κάνει τα ακραία γεγονότα πιο συχνά, πιο έντονα και πιο δαπανηρά σε ζωές, σε οικονομίες και σε οικοσυστήματα. Για την Ελλάδα η αναφορά είναι κυρίως μέσα από τις πυρκαγιές και τις εκκενώσεις, δείχνοντας ότι η χώρα μας βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μεσογειακής ευαλωτότητας. Οι αλλαγές συμβαίνουν γρήγορα, μέσα σε λίγες δεκαετίες, αλλά οι επιπτώσεις τους, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η θέρμανση των ωκεανών, θα διαρκέσουν για εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια. Δεν πρόκειται για μακρινό μέλλον. Όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουμε, τόσο καλύτερα μπορούμε να προστατεύσουμε ό,τι μας έχει απομείνει..

Το “πάρτι των… κουνουπιών” στην ήπειρο που θερμαίνεται γρηγορότερα