Η τεχνολογία έχει μετατρέψει τη βία σε… περιεχόμενο!

Πρόσφατα ένα ακόμη σοκαριστικό βίντεο έκανε το γύρο του διαδικτύου. Τέσσερα ανήλικα κορίτσια επιτίθενται με πρωτοφανή αγριότητα σε μια συνομήλική τους, χτυπώντας την επανειλημμένα στο έδαφος, σύροντάς την από τα μαλλιά και τα πόδια, ενώ γύρω τους κάποιοι καταγράφουν τη σκηνή με τα κινητά τους χωρίς να επεμβαίνουν! Το υλικό ανέβηκε online, έγινε viral, προκάλεσε οργή και συζητήσεις και…  καταδίκασε το θύμα σε μια αέναη επανάληψη του ψυχικού κυρίως πόνου του, κάθε φορά που κάποιος το βλέπει ή το μοιράζεται.

Όπως σε ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Black Mirror, το «White Bear», όπου η πρωταγωνίστρια ξυπνά αποπροσανατολισμένη και κυνηγημένη σε έναν κόσμο όπου όλοι γύρω της την καταγράφουν ασταμάτητα με τα κινητά τους, χωρίς κανείς να τη βοηθάει. Η μαζική βιντεογράφηση γίνεται «όπλο τιμωρίας», μετατρέποντας την προσωπική της κόλαση σε ένα είδος reality show για τους θεατές, που μένουν παθητικοί και απαθείς. Το επεισόδιο αναδεικνύει άμεσα πώς η τεχνολογία και η κουλτούρα του θεάματος μπορούν να μεταμορφώσουν την τιμωρία σε… ψυχαγωγία. Στην πραγματικότητα σήμερα, βλέπουμε ακριβώς αυτή την κατάσταση να εκτυλίσσεται καθημερινά. Ομάδες ή άτομα επιτίθενται, βιντεογραφούν τη βία και την ανεβάζουν στο διαδίκτυο άλλοτε για να δείξουν μαγκιά μέσα στην παρέα τους, άλλοτε για να «προστατευθούν» από κατηγορίες, άλλοτε απλώς για… views.

Η δημοσιοποίηση αυτών των γεγονότων βίας όμως δεν τιμωρεί τελικά τους θύτες όσο θα έπρεπε. Τιμωρεί πρωτίστως τα θύματα με σκηνές που επαναλαμβάνονται ασταμάτητα, να γίνονται αντικείμενο σχολίων, χλευασμού ή ακόμα και περαιτέρω παρενόχλησης. Το θύμα δεν μπορεί να κλείσει ποτέ αυτό το κεφάλαιο, ενώ οι σωματικές πληγές επουλώνονται, η ψυχική βλάβη παραμένει μόνιμη. Οι θύτες συχνά βγαίνουν κερδισμένοι ή τουλάχιστον όχι τόσο τιμωρημένοι. Κερδίζουν status μέσα στην… τοξική τους κοινότητα, γίνονται «ήρωες» σε ορισμένα μάτια και ακόμα κι όταν συλληφθούν ή δικαστούν, η προβολή τους έδωσε αυτό που ήθελαν. Τα δε μέλη των κοινωνιών, λειτουργούμε σαν τους θεατές του White Bear, εξοργιζόμαστε για λίγο, σχολιάζουμε, και μετά προχωράμε στο επόμενο βίντεο, απευαισθητοποιημένοι από την υπερβολική έκθεση στη βία!

Ναι η προβολή πολλές φορές, φέρνει στο φως περιστατικά που αλλιώς θα έμεναν θαμμένα, οδηγεί σε λογοδοσία και μπορεί να πυροδοτήσει κοινωνικές αλλαγές, όπως έγινε με κινήματα κατά της αστυνομικής βίας. Όμως η αρνητική όψη υπερτερεί κατά πολύ. Η τεχνολογία έχει μετατρέψει τη βία σε περιεχόμενο, ενθαρρύνοντάς την αντί να την αποτρέπει, αφού η ανταμοιβή της προβολής είναι μεγαλύτερη από τον κίνδυνο. Και το χειρότερο είναι ότι μας κάνει όλους συνένοχους. Η κάμερα στο κινητό έχει γίνει το ιδανικό άλλοθι για να μην επεμβαίνουμε, να μένουμε απλοί καταγραφείς και όσο περνάει ο καιρός τόσο οι κάμερες στα κινητά γίνονται καλύτερες με μεγαλύτερη… ευκρίνεια! Η μόνη διέξοδος είναι να αλλάξουμε συνειδητά κουλτούρα, να σταματήσουμε να δίνουμε προσοχή σε τέτοιο περιεχόμενο, να απαιτούμε άμεση διαγραφή από τις πλατφόρμες και πάνω απ’ όλα να επεμβαίνουμε -πχ με ένα τηλέφωνο από το κινητό στην αστυνομία- αντί να ενεργοποιούμε το φακό του κινητού. Διαφορετικά, το επεισόδιο του Black Mirror δεν είναι απλώς μια δυστοπική τηλεοπτική προφητεία είναι ήδη και η δική μας  πραγματικότητα!