«Reality Check: Inside America’s Next Top Model»: Το ντοκιμαντέρ που ξηλώνει τον μύθο των 00s (VIDEO)

Για μια ολόκληρη γενιά millennial κοριτσιών, το America’s Next Top Model δεν ήταν απλώς ριάλιτι, ήταν τελετουργία.

Από το 2003 και για 24 κύκλους, το show της Tyra Banks καθόρισε την τηλεοπτική αισθητική των 00s, παρήγαγε memes πριν καν εφευρεθεί ο όρος «viral» και βάφτισε έννοιες όπως το «smize» στη συλλογική μνήμη.

Το νέο τριμερές ντοκιμαντέρ του Netflix, Reality Check, επιστρέφει σε αυτό το πολιτισμικό φαινόμενο με πρόσβαση-έκπληξη: μπροστά στην κάμερα κάθονται η ίδια η Banks, ο executive producer Ken Mok, αλλά και πρώην κριτές όπως οι J. Alexander, Jay Manuel και Nigel Barker, μαζί με δεκάδες πρώην διαγωνιζόμενες. Το αποτέλεσμα δεν είναι μια απλή νοσταλγική αναδρομή. Είναι μια δύσκολη, συχνά άβολη αποδόμηση.

Η σειρά ανατέμνει τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές του Top Model: δημόσιες ζυγίσεις, body-shaming, ρατσιστικά concept φωτογραφήσεων, το διαβόητο race-swap challenge με blackface, «θεματικές» λήψεις όπου μοντέλα πόζαραν ως άστεγες, θύματα δολοφονίας ή άλλης εθνικότητας.

Ξεχωρίζει η υπόθεση της Shandi Sullivan (Cycle 2), η οποία, σύμφωνα με τη δική της μαρτυρία, κατέληξε να έχει σεξουαλική επαφή ενώ ήταν blackout από το αλκοόλ, με τις κάμερες να καταγράφουν τα πάντα. Το επεισόδιο προβλήθηκε ως «The Girl Who Cheated», μετατρέποντας μια πιθανή σεξουαλική κακοποίηση σε τηλεοπτικό cliffhanger.

Αντίστοιχα, η Keenyah Hill θυμάται σεξουαλική παρενόχληση σε φωτογράφηση που δεν αντιμετωπίστηκε, ενώ η Dani Evans περιγράφει πώς πιέστηκε να κλείσει το χαρακτηριστικό κενό στα δόντια της για «καλύτερη τηλεόραση». Πολλές διαγωνιζόμενες παραδέχονται ότι πίστεψαν πως το show θα ήταν το εισιτήριο για καριέρα· για τις περισσότερες, λειτούργησε αντίστροφα.

Το ντοκιμαντέρ κλείνει με τις ίδιες – σήμερα πιο ισορροπημένες, πιο συνειδητοποιημένες – να μιλούν για το αποτύπωμα που άφησε πάνω τους η εμπειρία.

Το Reality Check θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορείς να αποδίδεις τη συστημική κακοποίηση απλώς στο zeitgeist των 00s;

Η Tyra Banks εμφανίζεται συχνά αμυντική, μεταθέτοντας ευθύνες στην «εποχή» ή στο κοινό που «ζητούσε υπερβολές». Ο Ken Mok επιμένει ότι η σειρά γυριζόταν «σαν ντοκιμαντέρ», άρα η κάμερα δεν έπρεπε να κλείνει. Κι όμως, η ηθική ευθύνη δεν είναι τεχνικό ζήτημα παραγωγής.

Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ότι το America’s Next Top Model ήταν προϊόν της εποχής του. Είναι ότι, ακόμη και τότε, πολλές από τις συμμετέχουσες εξέφραζαν δυσφορία – και αγνοήθηκαν. Το ντοκιμαντέρ το αναγνωρίζει, αλλά δεν το υπογραμμίζει όσο θα έπρεπε.

Για το Gen Z κοινό που ανακάλυψε ξανά το show μέσα στην καραντίνα, το σοκ δεν είναι απλώς αισθητικό· είναι πολιτικό. Το body-shaming, η κουλτούρα της ταπείνωσης, η κανονικοποίηση της παρενόχλησης δεν ανήκουν αποκλειστικά στο παρελθόν. Από το SkinnyTok μέχρι τη συνεχιζόμενη έλλειψη ποικιλομορφίας στη μόδα, οι μηχανισμοί παραμένουν ενεργοί – απλώς με νέο packaging.

Το Reality Check είναι ουσιαστικό γιατί ανοίγει τον φάκελο χωρίς να ωραιοποιεί. Αλλά παραμένει κάπως επιφανειακό στο τελικό του συμπέρασμα: η εύκολη αφήγηση ότι «τότε έτσι ήταν τα πράγματα» λειτουργεί περισσότερο ως άφεση αμαρτιών παρά ως πραγματική αυτοκριτική.

Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία. Ένα show που υποτίθεται πως θα «εκδημοκράτιζε» την ομορφιά, κατέληξε να αναπαράγει τα πιο σκληρά της στερεότυπα. Το ντοκιμαντέρ μάς καλεί να κοιτάξουμε κατάματα εκείνη την εποχή – αλλά η πραγματική δοκιμασία είναι να αναρωτηθούμε τι από όλα αυτά συνεχίζουμε να ανεχόμαστε σήμερα. Γιατί αν σε 20 χρόνια πούμε ξανά «ήταν μια άλλη εποχή», τότε δεν μάθαμε τίποτα.