Το να χάνεις ένα κατοικίδιο μπορεί να μοιάζει με την απώλεια κοντινού συγγενή

Το ποσοστό των κηδεμόνων κατοικίδιων που βιώνουν διαταραχή παρατεταμένου πένθους προσεγγίζει εκείνο όσων θρηνούν την απώλεια παππούδων, αδελφών ή ακόμη και συντρόφων.

Η απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου δεν αποτελεί για όλους ένα «περαστικό» ή ελαφρύ γεγονός. Αντιθέτως, μπορεί να προκαλέσει ένα βαθύ και μακροχρόνιο πένθος, συγκρίσιμο με εκείνο της απώλειας ενός στενού συγγενή, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS One. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η απώλεια μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στη λεγόμενη διαταραχή παρατεταμένου πένθους, μια αναγνωρισμένη κατάσταση ψυχικής υγείας.

Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από πένθος που διαρκεί μήνες ή και χρόνια και συνοδεύεται από έντονη νοσταλγία, βαθιά θλίψη, απόγνωση, κοινωνική απόσυρση, δυσκολία στην καθημερινή λειτουργικότητα και την αίσθηση ότι «χάθηκε ένα κομμάτι του εαυτού». Μέχρι σήμερα, η διάγνωση αφορά αποκλειστικά ανθρώπους που έχουν χάσει αγαπημένα πρόσωπα. Οι ερευνητές, ωστόσο, προτείνουν να επεκταθεί και σε όσους πενθούν την απώλεια ενός ζώου συντροφιάς.

Τα ευρήματα βασίζονται σε δημοσκόπηση 975 ενηλίκων στη Βρετανία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 7,5% όσων έχασαν κατοικίδιο πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της διαταραχής παρατεταμένου πένθους. Το ποσοστό αυτό είναι παρόμοιο με εκείνο όσων έχουν χάσει κοντινό φίλο, ενώ συγκρίνεται άμεσα με την απώλεια παππούδων (8,3%) και αδελφών (8,9%). Ακόμη και σε περιπτώσεις απώλειας συντρόφου, το ποσοστό δεν απέχει δραματικά, καθώς εκτιμάται στο 9,1%.

Σημαντικά υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται μόνο σε όσους έχουν χάσει γονείς (11,3%) ή παιδιά (21,3%). Παρ’ όλα αυτά, η συναισθηματική βαρύτητα της απώλειας ενός κατοικιδίου αποδεικνύεται συχνά υποτιμημένη κοινωνικά.

Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους που έχουν βιώσει τόσο την απώλεια κοντινού προσώπου όσο και κατοικιδίου αναφέρει πως το πένθος για το ζώο ήταν πιο δύσκολο. Όχι απαραίτητα λόγω της ίδιας της απώλειας, αλλά εξαιτίας της κοινωνικής απομόνωσης που τη συνοδεύει. Συναισθήματα ντροπής, αμηχανίας και ενοχής είναι συχνά, καθώς πολλοί αισθάνονται ότι «δεν δικαιούνται» να πενθούν τόσο έντονα για ένα ζώο.

Στη σύγχρονη κοινωνία, τα κατοικίδια αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως μέλη της οικογένειας. Κι όμως, όπως αναφέρει το marieclaire.gr, μετά την απώλειά τους, δεν είναι σπάνιο να ακουστούν φράσεις όπως «πάρε ένα άλλο ζωάκι για να το ξεπεράσεις» ή ακόμη και «κάνεις υπερβολές». Τέτοιες αντιδράσεις, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι, συχνά λειτουργούν απορριπτικά απέναντι στον πόνο του άλλου.

Πίσω από αυτή τη στάση κρύβεται μια βαθιά παρεξήγηση: η σχέση ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα ζώο μπορεί να είναι εξίσου ουσιαστική, δεσμευτική και συναισθηματικά φορτισμένη με τη σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Και, όπως κάθε απώλεια που αφορά έναν δεσμό αγάπης, έτσι και αυτή αξίζει αναγνώριση, κατανόηση και χώρο για πένθος.