Τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνεις στην εκπαίδευση του σκύλου σου

«Κάνουμε εκπαίδευση κάθε μέρα». Είναι μία φράση που ακούγεται συχνά από ανθρώπους που έχουν σκύλο. Όταν, όμως, ακολουθεί η ερώτηση «Πόση ώρα;», η απάντηση είναι συνήθως κάτι όπως «Δέκα λεπτά το πρωί και δέκα το απόγευμα».

Και κάπου εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην εκπαίδευση των σκύλων. Μπορεί να πιστεύεις ότι εκπαιδεύεις τον σκύλο σου για 20 λεπτά την ημέρα. Στην πραγματικότητα, όμως, η εκπαίδευσή του διαρκεί 24 ώρες το 24ωρο. Όταν του δίνεις λιχουδιά επειδή κάθισε, τον εκπαιδεύεις. Όταν του ανοίγεις την πόρτα ενώ πηδάει πάνω σου, τον εκπαιδεύεις. Όταν σε τραβάει προς ένα δέντρο και τον ακολουθείς, τον εκπαιδεύεις. Όταν γαβγίζει για φαγητό και εσύ του βάζεις το μπολ κάτω, πάλι τον εκπαιδεύεις.

Το μοναδικό ερώτημα είναι ένα: Του μαθαίνεις αυτό που θέλεις ή αυτό που δεν θέλεις;

Αυτά είναι πέντε από τα πιο συνηθισμένα λάθη

1: Δεν πιστεύεις ότι η εκπαίδευση συνεχίζεται και εκτός «μαθήματος»

Βγάζεις το τσαντάκι με τις λιχουδιές, λες «κάτσε», «μπράβο», «ξάπλα», «μπράβο» και μετά από δέκα λεπτά τελειώνει η συνεδρία. Και μετά τι γίνεται; Ο σκύλος κάνει ό,τι θέλει μέχρι το επόμενο μάθημα. Αυτό όμως δεν λειτουργεί, γιατί ο σκύλος δεν διαθέτει κάποιο κουμπί «training mode». Μαθαίνει διαρκώς από κάθε συνέπεια που ακολουθεί τη συμπεριφορά του. Αν, για παράδειγμα, πηδάει πάνω σου μόλις επιστρέφεις στο σπίτι και εσύ γελάς, του μιλάς και τον χαϊδεύεις, το χάδι λειτουργεί ως επιβράβευση. Δεν έχει σημασία αν μία ώρα πριν είχε κάνει ένα τέλειο «κάτσε». Αυτό που του δίδαξες εκείνη τη στιγμή είναι ότι το πήδημα πάνω σου αποδίδει. Άρα χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεσαι την εκπαίδευση. Δεν εκπαιδεύεις μόνο όταν κρατάς μία λιχουδιά στο χέρι. Εκπαιδεύεις κάθε φορά που αντιδράς σε μία συμπεριφορά του σκύλου σου.

2: Του δίνεις υπερβολική ελευθερία

Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα λάθη, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για κουτάβια και νεαρούς σκύλους. Φέρνουμε έναν σκύλο στο σπίτι και από την πρώτη κιόλας ημέρα του επιτρέπουμε να έχει πρόσβαση παντού:

• Σαλόνι.
• Κουζίνα.
• Υπνοδωμάτιο.
• Καναπέδες.
• Κρεβάτια.
• Μπαλκόνι.

Πολλές φορές, μάλιστα, τον αφήνουμε να κυκλοφορεί ανεξέλεγκτος ακόμη και όταν δεν μπορούμε να τον επιβλέπουμε. Κάπου εκεί αρχίζουν τα προβλήματα. Κάνει την ανάγκη του μέσα στο σπίτι, μασάει έπιπλα, κλέβει αντικείμενα, ανεβαίνει όπου θέλει ή γαβγίζει από το παράθυρο. Και μετά αναρωτιόμαστε: «Γιατί τα κάνει όλα αυτά;». Γιατί του δόθηκε η ευκαιρία να τα κάνει.

Υπάρχει ένας βασικός κανόνας στην εκπαίδευση: Δεν μπορείς να ελέγξεις έναν ελεύθερο σκύλο. Η ελευθερία δεν είναι κάτι που χρειάζεται να δίνεται απεριόριστα από την πρώτη ημέρα. Είναι κάτι που ο σκύλος κερδίζει σταδιακά, όσο μαθαίνει και τηρεί τους κανόνες του σπιτιού. Αν δεν μπορείς να τον επιβλέπεις, χρησιμοποίησε crate. Αν βρίσκεται μαζί σου μέσα στο σπίτι, αλλά ακόμη δεν εμπιστεύεσαι τη συμπεριφορά του, μπορείς να χρησιμοποιήσεις λουρί ώστε να έχεις τον έλεγχο. Το crate και το λουρί δεν αποτελούν τιμωρία. Είναι εργαλεία πρόληψης. Είναι πολύ πιο εύκολο να εμποδίσεις έναν σκύλο από το να μάθει μία λανθασμένη συμπεριφορά παρά να προσπαθείς στη συνέχεια επί εβδομάδες ή μήνες να τη διορθώσεις.

Και εδώ υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικό: Η ελευθερία πρέπει να αυξάνεται μαζί με την υπευθυνότητα του σκύλου. Μία καλή εβδομάδα; Δώσε του λίγο περισσότερη ελευθερία. Ξεκίνησαν ξανά τα προβλήματα; Κάνε ένα βήμα πίσω και αύξησε τον έλεγχο. Δεν είναι σκληρό, είναι εκπαίδευση.

3: Δεν προσέχεις το timing

Στην εκπαίδευση σκύλων μπορεί να κάνεις το σωστό πράγμα τη λάθος στιγμή και τελικά να διδάξεις μία συμπεριφορά διαφορετική από εκείνη που ήθελες. Ζητάς «κάτσε». Ο σκύλος κάθεται. Εσύ ψάχνεις την τσέπη σου και βγάζεις τη λιχουδιά. Εκείνος στο μεταξύ σηκώνεται. Και τότε του τη δίνεις. Εσύ μπορεί να πιστεύεις ότι επιβράβευσες το κάθισμα. Ο σκύλος, όμως, μπορεί να έχει συνδέσει την επιβράβευση με το σήκωμα. Αυτό είναι το timing και αποτελεί τεράστιο κομμάτι της εκπαίδευσης. Η επιβράβευση πρέπει να σημαδεύει τη στιγμή κατά την οποία συμβαίνει η σωστή συμπεριφορά. Το ίδιο ισχύει και για τη διόρθωση. Αν επιστρέψεις στο σπίτι και βρεις ένα παπούτσι κατεστραμμένο, δεν έχει νόημα να φωνάζεις στον σκύλο. Μπορεί να το κατέστρεψε μία ώρα πριν. Για εσένα το «έγκλημα» είναι προφανές. Για τον σκύλο, όμως, η φωνή σου συμβαίνει εκείνη τη στιγμή. Δεν μπορείς να διορθώσεις αποτελεσματικά κάτι που έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Γι’ αυτό το timing μπορεί να αποτελέσει τη μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στο: «Ο σκύλος δεν καταλαβαίνει τίποτα» και στο: «Το έμαθε μέσα σε λίγες επαναλήψεις».

4: Πιστεύεις ότι επειδή το κάνει στο σπίτι, το έχει μάθει

«Στο σπίτι κάνει τέλειο “έλα”. Αλλά στο πάρκο με γράφει». Είναι φυσιολογικό. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο σκύλος έγινε ξαφνικά ανυπάκουος. Είναι ότι σταμάτησες την εκπαίδευση πολύ νωρίς. Η εκπαίδευση δεν τελειώνει τη στιγμή που ο σκύλος καταλάβει μία εντολή στο σαλόνι.

Υπάρχουν διαφορετικά στάδια:

Μάθηση: Εξηγείς τι σημαίνει η εντολή.

Διόρθωση: Αρχίζεις να βάζεις όρια και να του δείχνεις ότι η εντολή δεν είναι προαιρετική.

Γενίκευση: Δουλεύεις την ίδια συμπεριφορά σε διαφορετικά μέρη και με διαφορετικά ερεθίσματα.

Το «κάτσε» σε ένα άδειο σαλόνι δεν είναι το ίδιο με το «κάτσε» δίπλα σε έναν άλλο σκύλο στο πάρκο. Για εσένα πρόκειται για την ίδια λέξη. Για τον σκύλο, όμως, είναι μία εντελώς διαφορετική εικόνα. Γι’ αυτό η εκπαίδευση πρέπει να προχωρά σταδιακά:

• Σαλόνι.
• Διάδρομος.
• Είσοδος πολυκατοικίας.
• Πεζοδρόμιο.
• Ήσυχο πάρκο.
• Μετά περισσότερο κόσμο.
• Μετά περισσότερα ερεθίσματα.

Δεν πηγαίνεις από το νηπιαγωγείο κατευθείαν στις πανελλήνιες και μετά κατηγορείς τον μαθητή επειδή απέτυχε. Και όσο ο σκύλος δεν είναι αξιόπιστος, χρησιμοποιείς λουρί ή μακρύ οδηγό. Γιατί δεν μπορείς να ελέγξεις έναν ελεύθερο σκύλο.

5: Δεν υπάρχει πρόγραμμα, εκτόνωση και κοινός κανόνας από όλους

Θέλεις τον σκύλο συγκεντρωμένο, αλλά έχει περάσει ολόκληρη την ημέρα μέσα στο σπίτι. Θέλεις να μην ζητάει φαγητό από το τραπέζι, αλλά εσύ δεν του δίνεις τίποτα και η γιαγιά του πετάει κοτόπουλο όταν δεν κοιτάς. Θέλεις να μην ανεβαίνει στον καναπέ. Εσύ τον κατεβάζεις. Ο σύντροφός σου, όμως, λέει: «Έλα μωρέ, άστον σήμερα». Τι ακριβώς περιμένεις να μάθει; Για να λειτουργήσει η εκπαίδευση, πρέπει πρώτα να υπάρχει μία καθημερινότητα που να βγάζει νόημα. Ο σκύλος χρειάζεται εκτόνωση. Χρειάζεται πρόγραμμα. Χρειάζεται όρια. Και χρειάζεται όλοι μέσα στο σπίτι να ακολουθούν τους ίδιους κανόνες. Δεν γίνεται ένας άνθρωπος να εκπαιδεύει και άλλοι τρεις να ξε-εκπαιδεύουν.

Πριν κατηγορήσεις τον σκύλο, κοίτα εσένα

Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της εκπαίδευσης. Να αποδεχτείς ότι πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι ο σκύλος, αλλά αυτά που του έχουμε μάθει άθελά μας. Η καλή είδηση είναι ότι αυτό σημαίνει πως μπορείς να αλλάξεις πολλά πράγματα, ξεκινώντας από τη δική σου συμπεριφορά.

• Σταμάτα να επιβραβεύεις αυτό που δεν θέλεις.
• Δούλεψε το timing σου.
• Μην παραλείπεις στάδια.
• Μην του δίνεις περισσότερη ελευθερία από όση μπορείς να ελέγξεις.
• Βάλε κοινούς κανόνες για όλους.

Δεν χρειάζεσαι 100 διαφορετικές τεχνικές. Χρειάζεσαι συνέπεια στις βασικές αρχές. Ο σκύλος σου ήδη εκπαιδεύεται κάθε μέρα. Το θέμα είναι να αρχίσεις, επιτέλους, να αποφασίζεις εσύ τι μαθαίνει.