Ωτίτιδα στα παιδιά: Ποια συμπτώματα πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς

Η ωτίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες λοιμώξεις στην παιδική ηλικία, με την οξεία μέση ωτίτιδα να είναι η πιο συνηθισμένη μορφή. Πρόκειται για φλεγμονή ή λοίμωξη στο μέσο αυτί – τον χώρο πίσω από το τύμπανο όπου βρίσκονται τα μικροσκοπικά οστάρια που μεταδίδουν τον ήχο προς το έσω αυτί.

Σχεδόν τα δύο τρίτα των παιδιών θα εμφανίσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο πριν από την ηλικία των τριών ετών, ενώ η νόσος αποτελεί τη συχνότερη βακτηριακή λοίμωξη μετά το κοινό κρυολόγημα.

Γιατί η μέση ωτίτιδα αφορά κυρίως τα μικρά παιδιά

Η ωτίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 2 ετών και παραμένει αρκετά συχνή μέχρι περίπου τα 7–8 χρόνια.

Αυτό οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:

• στη μορφολογία του παιδικού αυτιού
• στην ανωριμότητα του ανοσοποιητικού συστήματος
• στη συχνή έκθεση σε ιούς και βακτήρια

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:

• οι συχνές λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού
• η έκθεση σε καπνό τσιγάρου
• η φοίτηση σε παιδικούς σταθμούς
• το οικογενειακό ιστορικό ωτίτιδας

Παιδική παχυσαρκία: Η σιωπηλή κρίση που μεγαλώνει μαζί με τα παιδιά μας

Συμπτώματα που πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά λίγες ημέρες μετά από ένα κρυολόγημα.

Ένα παιδί μπορεί να:

• παραπονιέται για πόνο στο αυτί
• εμφανίζει πυρετό
• δυσκολεύεται να κοιμηθεί
• είναι ανήσυχο ή ευερέθιστο

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί:

• μειωμένη ακοή
• αίσθημα πίεσης στο αυτί
• εκροή υγρού από το αυτί (σε περίπτωση ρήξης τυμπάνου)

Πώς εκδηλώνεται στα βρέφη

Τα πολύ μικρά παιδιά δεν μπορούν να περιγράψουν τον πόνο τους. Έτσι, οι γονείς πρέπει να προσέξουν πιο έμμεσα σημάδια, όπως:

• τραβούν ή τρίβουν το αυτί τους
• κλαίνε περισσότερο από το συνηθισμένο
• αρνούνται το φαγητό
• εμφανίζουν υψηλό πυρετό (έως 40°C)

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να παρατηρηθεί:

• αναπνοή από το στόμα
• ροχαλητό, λόγω διόγκωσης των αδενοειδών εκβλαστήσεων.

Πιθανές επιπλοκές

Στις περισσότερες περιπτώσεις η ωτίτιδα υποχωρεί χωρίς μόνιμες συνέπειες. Ωστόσο, όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκύψουν επιπλοκές.

Η συχνότερη είναι η προσωρινή μείωση της ακοής, λόγω υγρού που συγκεντρώνεται πίσω από το τύμπανο. Αν η κατάσταση παραμείνει για καιρό, μπορεί να επηρεαστεί η ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας.

Σε περίπου 5–10% των περιπτώσεων μπορεί να εμφανιστεί μικρή ρήξη στο τύμπανο, η οποία συνήθως επουλώνεται από μόνη της μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Πιο σπάνια, η λοίμωξη μπορεί να επεκταθεί και να προκαλέσει:

• μαστοειδίτιδα (φλεγμονή στο οστό πίσω από το αυτί)
• σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, μηνιγγίτιδα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται από τον παιδίατρο μέσω κλινικής εξέτασης και ωτοσκόπησης. Ένα ερυθρό και διογκωμένο τύμπανο αποτελεί ένδειξη λοίμωξης.

Ενδέχεται να χρειαστούν και επιπλέον εξετάσεις:

• Τυμπανομετρία: ελέγχει την κινητικότητα του τυμπάνου και την ύπαρξη υγρού.
• Ακουστική ανακλασιμετρία: ανιχνεύει υγρό στο μέσο αυτί με ηχητικά κύματα.

Σε πιο επίμονες περιπτώσεις μπορεί να γίνει τυμπανοκέντηση, δηλαδή λήψη υγρού από το αυτί για εργαστηριακή εξέταση.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.

Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση για 48–72 ώρες, καθώς πολλές λοιμώξεις υποχωρούν από μόνες τους.

Όταν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη με έντονα συμπτώματα, χορηγείται αντιβιοτικό, συνήθως αμοξικιλλίνη.

Για την ανακούφιση από τον πόνο χρησιμοποιούνται:

• παρακεταμόλη
• ιβουπροφαίνη

Η ασπιρίνη δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά, λόγω του κινδύνου εμφάνισης του συνδρόμου Reye.

Πότε χρειάζονται σωληνάκια στα αυτιά

Σε παιδιά με συχνές ωτίτιδες ή παρατεταμένη παρουσία υγρού στο αυτί που επηρεάζει την ακοή, μπορεί να προταθεί η τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού.

Πρόκειται για σύντομη χειρουργική επέμβαση περίπου 10 λεπτών, που επιτρέπει τον αερισμό και την αποστράγγιση του μέσου αυτιού.

Μπορεί να προληφθεί η ωτίτιδα;

Ορισμένα μέτρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο:

• συχνό πλύσιμο χεριών
• αποφυγή κοινής χρήσης σκευών
• παραμονή στο σπίτι όταν το παιδί είναι άρρωστο
• αποφυγή έκθεσης σε καπνό τσιγάρου

Οι γονείς πρέπει επίσης να αποφεύγουν την εισαγωγή αντικειμένων στον ακουστικό πόρο, καθώς μπορεί να σπρώξουν το κερί βαθύτερα και να αυξήσουν τον κίνδυνο τραυματισμού του τυμπάνου.