Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι τα μωρά «καταλαβαίνουν» περισσότερα απ’ όσα νομίζαμε

Η ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου στα πρώτα στάδια της ζωής φαίνεται να είναι πολύ πιο σύνθετη από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι ακόμη και βρέφη μόλις δύο μηνών έχουν την ικανότητα να διακρίνουν βασικές κατηγορίες του κόσμου γύρω τους, όπως τα έμψυχα και τα άψυχα αντικείμενα.

Τα ευρήματα προέρχονται από ερευνητική ομάδα του Trinity College Dublin, η οποία ανέλυσε εγκεφαλικές εικόνες από περισσότερα από 130 βρέφη χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της Λειτουργικής Μαγνητικής Τομογραφίας. Η τεχνική αυτή επιτρέπει στους επιστήμονες να παρακολουθούν τις αλλαγές στη ροή και στα επίπεδα οξυγόνου του αίματος στον εγκέφαλο, καταγράφοντας έτσι ποιες περιοχές ενεργοποιούνται όταν το άτομο επεξεργάζεται συγκεκριμένα οπτικά ερεθίσματα.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience και δίνει νέα στοιχεία για το πώς ο εγκέφαλος οργανώνει τις πρώτες πληροφορίες που λαμβάνει από το περιβάλλον.

Τα αντικείμενα που συγκεντρώνουν τα περισσότερα μικρόβια στο σπίτι

Στο πλαίσιο της έρευνας, βρέφη ηλικίας περίπου δύο μηνών υποβλήθηκαν σε απεικονιστικές εξετάσεις ενώ ήταν ξύπνια και χαλαρά τοποθετημένα σε ειδικό υποστηρικτικό μαξιλάρι. Φορούσαν ακουστικά που μείωναν τον θόρυβο του μηχανήματος και παρακολουθούσαν εικόνες από αντικείμενα που συναντούν συχνά τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Μεταξύ άλλων παρουσιάστηκαν εικόνες από γάτες, πουλιά, πλαστικά παιχνίδια, καρότσια σούπερ μάρκετ και δέντρα.

Όπως εξηγεί η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Clíona O’Doherty, κάθε κατηγορία εικόνων προκαλεί ένα χαρακτηριστικό «μοτίβο» δραστηριότητας στον εγκέφαλο. Για παράδειγμα, όταν κάποιος βλέπει ένα ζώο, η αντίδραση του εγκεφάλου είναι διαφορετική από εκείνη που προκαλεί ένα άψυχο αντικείμενο, όπως ένα δέντρο. Στους ενήλικες αυτή η διαφοροποίηση είναι σαφής και σταθερή, όμως μέχρι σήμερα δεν ήταν γνωστό αν ισχύει το ίδιο και για τα βρέφη.

Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι ακόμη και σε αυτή την πολύ μικρή ηλικία ο εγκέφαλος εμφανίζει διαφορετικά μοτίβα δραστηριότητας ανάλογα με το αν το ερέθισμα αφορά κάτι ζωντανό ή άψυχο. Μάλιστα, αρκετά από τα παιδιά συμμετείχαν ξανά στη μελέτη όταν έφτασαν την ηλικία των εννέα μηνών. Τα νέα δεδομένα έδειξαν ότι σε αυτή τη φάση η διάκριση ανάμεσα στις δύο κατηγορίες είναι ακόμη πιο έντονη.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανακάλυψη αυτή προσφέρει μια πιο σαφή εικόνα για το πώς ο εγκέφαλος οργανώνει τις πρώτες γνώσεις σχετικά με τον κόσμο. Σύμφωνα με την O’Doherty, τα βρέφη δεν είναι παθητικοί παρατηρητές που απλώς περιμένουν να αναπτύξουν κινητικές ή γλωσσικές δεξιότητες. Αντίθετα, ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται ήδη πολύπλοκες πληροφορίες από το περιβάλλον τους ήδη από τους πρώτους μήνες ζωής.

Στη σημασία των ευρημάτων αναφέρεται και ο Gustavo Sudre από το King’s College London, ο οποίος επισημαίνει ότι η κατανόηση αυτών των πρώιμων εγκεφαλικών διαδικασιών μπορεί να βοηθήσει μελλοντικά στην καλύτερη μελέτη της ψυχικής υγείας και των νευροαναπτυξιακών διαταραχών.

Όπως εξηγεί, το γεγονός ότι ο εγκέφαλος διαμορφώνει τόσο νωρίς οργανωμένες «αναπαραστάσεις» του κόσμου, ακόμη κι όταν αυτές δεν εκφράζονται ακόμη στη συμπεριφορά των παιδιών, δείχνει ότι πολλές νευρωνικές δομές αναπτύσσονται πολύ πριν γίνουν ορατές μέσα από τις καθημερινές αντιδράσεις. Αυτή η γνώση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση παθήσεων που διαγιγνώσκονται αργότερα στη ζωή, αλλά ενδέχεται να έχουν τις ρίζες τους πολύ νωρίτερα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.