Μπερδεύουν τα ζελεδάκια κάνναβης με καραμέλες – Έκρηξη δηλητηριάσεων σε παιδιά

Περισσότερα από 41.000 περιστατικά τυχαίας κατάποσης ψυχοδραστικών ουσιών από παιδιά κάτω των έξι ετών καταγράφηκαν στις ΗΠΑ μέσα σε διάστημα 24 ετών, με τα ζελεδάκια κάνναβης να βρίσκονται στην κορυφή των σχετικών περιστατικών.

Τα στοιχεία προέρχονται από μελέτη ερευνητών με επικεφαλής το Nationwide Children’s Hospital, η οποία δημοσιεύθηκε στο BMC Public Health και βασίστηκε στα δεδομένα του National Poison Data System. Η ανάλυση αφορά την περίοδο από το 2000 έως το 2024 και καταγράφει μια ιδιαίτερα απότομη αύξηση των περιστατικών, με τις ακούσιες καταπόσεις ψυχοδραστικών ουσιών από μικρά παιδιά να έχουν αυξηθεί κατά 3.307% μέσα σε αυτά τα χρόνια.

Συνολικά καταγράφηκαν 41.612 περιστατικά. Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις, συγκεκριμένα το 57,6%, αφορούσαν παιδιά ηλικίας κάτω των τριών ετών, μια ηλικιακή ομάδα που θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη καθώς τα νήπια εξερευνούν συχνά το περιβάλλον τους βάζοντας αντικείμενα και προϊόντα στο στόμα τους.

Το στοιχείο που ξεχωρίζει, πάντως, είναι το σημείο όπου συνέβαιναν τα περιστατικά. Στο 96,4% των περιπτώσεων η έκθεση έγινε μέσα σε κατοικία, γεγονός που στρέφει την προσοχή στην αποθήκευση και την πρόσβαση των παιδιών σε τέτοιες ουσίες.

Τα βρώσιμα προϊόντα κάνναβης στην κορυφή

Η κάνναβη και τα προϊόντα της αντιστοιχούσαν στο 84,7% όλων των περιστατικών που εξετάστηκαν. Ακολουθούσαν η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη με 8,4%, τα προϊόντα ψιλοκυβίνης με 3,5%, τα οπιοειδή με 2,8% και η κεταμίνη μαζί με συναφείς ουσίες με 0,6%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα βρώσιμα προϊόντα κάνναβης, όπως ζελεδάκια, μπισκότα και άλλα αρτοσκευάσματα. Μόνα τους αντιπροσώπευαν το 47,9% όλων των περιστατικών που καταγράφηκαν στη μελέτη.

Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις άρχισαν να εμφανίζονται στα δεδομένα από το 2013 και στη συνέχεια αυξήθηκαν με πολύ γρήγορο ρυθμό. Περίπου από το 2019, τα βρώσιμα προϊόντα είχαν γίνει η κυρίαρχη μορφή έκθεσης παιδιών στην κάνναβη.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η εμφάνισή τους. Για ένα μικρό παιδί, ένα πολύχρωμο ζελεδάκι, ένα μπισκότο ή ένα κομμάτι σοκολάτας μπορεί να μην διαφέρει οπτικά από ένα συνηθισμένο τρόφιμο. Η αυξημένη διαθεσιμότητα τέτοιων προϊόντων στα αμερικανικά νοικοκυριά έχει επομένως δημιουργήσει μια επιπλέον πρόκληση για την ασφάλεια των παιδιών.

Τα μικρότερα παιδιά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Δεν κατέληξαν όλες οι περιπτώσεις σε σοβαρή δηλητηρίαση. Περίπου τα μισά παιδιά, ποσοστό 50,6%, είτε δεν παρουσίασαν κλινικά συμπτώματα είτε εμφάνισαν μόνο ήπιες επιπτώσεις. Ωστόσο, στο 30,8% των περιστατικών καταγράφηκαν μέτριες επιπτώσεις, ενώ το 5% συνδέθηκε με σοβαρές συνέπειες, οι οποίες μπορούσαν να είναι απειλητικές για τη ζωή ή να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη.

Στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου καταγράφηκαν και έξι θάνατοι. Όλα τα παιδιά που έχασαν τη ζωή τους ήταν κάτω των τριών ετών.

Η ηλικία αποδείχθηκε σημαντικός παράγοντας για τη σοβαρότητα της έκθεσης. Τα παιδιά κάτω των τριών ετών είχαν περίπου 54% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν σοβαρές επιπτώσεις και περίπου 23% μεγαλύτερη πιθανότητα να χρειαστούν νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Το μικρότερο σωματικό βάρος σημαίνει ότι η ίδια ποσότητα μιας ουσίας μπορεί να αντιστοιχεί σε πολύ μεγαλύτερη δόση για ένα νήπιο. Παράλληλα, ένα παιδί αυτής της ηλικίας μπορεί να μην είναι σε θέση να εξηγήσει τι ακριβώς έχει καταπιεί ή να περιγράψει τα συμπτώματα που αισθάνεται, καθυστερώντας έτσι την αναγνώριση της δηλητηρίασης.

Η φεντανύλη συνδέθηκε με τις σοβαρότερες επιπτώσεις

Αν και τα οπιοειδή αποτελούσαν μόλις το 2,8% των συνολικών περιστατικών, η έκθεση σε αυτά συνδεόταν με πολύ σοβαρότερες συνέπειες. Τα παιδιά που είχαν καταπιεί οπιοειδή είχαν περίπου 2,6 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να χρειαστούν νοσηλεία σε ΜΕΘ.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η εικόνα για τη φεντανύλη. Η έκθεση στη συγκεκριμένη ουσία συνδέθηκε με περίπου 7,7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρών επιπτώσεων σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ουσίες που εξετάστηκαν. Από τους έξι θανάτους που καταγράφηκαν συνολικά στη μελέτη, οι τέσσερις συνδέθηκαν με φεντανύλη.

Αντίστοιχα, η κοκαΐνη και η μεθαμφεταμίνη, παρά το γεγονός ότι αντιπροσώπευαν μικρότερο ποσοστό των περιστατικών, συνδέθηκαν με περίπου διπλάσια πιθανότητα εισαγωγής σε ΜΕΘ ή σοβαρής επιπλοκής. Η κοκαΐνη συνδέθηκε με δύο από τους έξι θανάτους.

Αυξάνονται και τα περιστατικά με ψιλοκυβίνη

Η μελέτη καταγράφει παράλληλα μια απότομη άνοδο στις περιπτώσεις κατάποσης προϊόντων ψιλοκυβίνης από παιδιά. Η αύξηση έγινε ιδιαίτερα αισθητή από το 2018 και μέχρι το 2024 οι αναφερόμενες περιπτώσεις είχαν αυξηθεί κατά περισσότερο από 1.400%.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η τάση αυτή μπορεί να συνδέεται με τις αλλαγές στη νομοθεσία γύρω από τη θεραπευτική χρήση της ψιλοκυβίνης, αλλά και με το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις ψυχεδελικές ουσίες. Κατά τα δύο τελευταία χρόνια της περιόδου που εξετάστηκε, οι σχετικές περιπτώσεις είχαν ξεπεράσει εκείνες κάθε άλλης κατηγορίας ψυχαγωγικών ναρκωτικών, με εξαίρεση την κάνναβη.

Η ασφαλής αποθήκευση στο επίκεντρο της πρόληψης

Το γεγονός ότι σχεδόν το σύνολο των περιστατικών σημειώθηκε μέσα στο σπίτι αναδεικνύει την ασφαλή αποθήκευση ως ένα από τα βασικότερα μέτρα πρόληψης. Οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη οι ψυχοδραστικές ουσίες να φυλάσσονται σε σημεία που δεν μπορούν να προσεγγίσουν τα παιδιά και, ιδανικά, σε κλειδωμένους χώρους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα βρώσιμα προϊόντα, καθώς η εμφάνισή τους μπορεί να τα κάνει να μοιάζουν με κοινά γλυκά και σνακ. Η χρήση συσκευασιών που δεν είναι εύκολο να ανοίξουν από παιδιά, η σαφέστερη επισήμανση και ο περιορισμός της ποσότητας ανά συσκευασία είναι ορισμένα από τα μέτρα που προτείνουν οι ερευνητές.

Η μελέτη δείχνει τελικά ότι η αύξηση της διαθεσιμότητας των ψυχοδραστικών προϊόντων δημιουργεί και μια νέα πρόκληση για την προστασία των μικρών παιδιών. Για έναν ενήλικα, ένα προϊόν κάνναβης μπορεί να είναι αναγνωρίσιμο. Για ένα νήπιο, όμως, ένα ζελεδάκι ή ένα μπισκότο μπορεί απλώς να μοιάζει με ένα ακόμη γλυκό που βρίσκεται στο σπίτι.