Έρευνα: Πώς συνδέεται η πρόσληψη «ελεύθερης» ζάχαρης με τις καρδιαγγειακές παθήσεις

Η κατανάλωση πολλών «ελεύθερων» σακχάρων -γνωστών και ως προστιθέμενα σάκχαρα- μπορεί να φαίνεται στην αρχή ακίνδυνη, αλλά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, σύμφωνα με μία νέα μελέτη, που βγήκε στο φως της δημοσιότητας.

Επιμέλεια: Δημήτρης Ευαγγελίδης

Τα «ελεύθερα» σάκχαρα είναι εκείνα που προστίθενται κατά την επεξεργασία των τροφίμων, συσκευάζονται ως επιτραπέζια ζάχαρη και άλλα γλυκαντικά και περιέχονται σε σιρόπια, στο μέλι, στους χυμούς φρούτων και λαχανικών, αλλά και σε παρόμοια προϊόντα, στα οποία έχει διασπαστεί η κυτταρική δομή του τροφίμου, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των Ηνωμένων Πολιτειών. Αντίθετα, δεν περιλαμβάνουν τα σάκχαρα που απαντώνται φυσικά στα γαλακτοκομικά προϊόντα ή στα ολόκληρα φρούτα και λαχανικά.

Προηγούμενες έρευνες έχουν αναφέρει ότι οι σχέσεις μεταξύ της κατανάλωσης υδατανθράκων και των καρδιαγγειακών παθήσεων, μπορεί να εξαρτώνται από την ποιότητα και όχι από την ποσότητα των υδατανθράκων που καταναλώνονται, όπως σημειώνεται στη νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε την περασμένη Δευτέρα, στο περιοδικό «BMC Medicine». Για να ελέγξουν αυτή τη θεωρία, οι συγγραφείς της μελέτης, αξιολόγησαν δεδομένα διατροφής και υγείας από περισσότερα από 110.000 άτομα που συμμετείχαν στη UK Biobank, μία μελέτη σειράς, που συνέλεξε δεδομένα, από το 2006 μέχρι το 2010, από περισσότερους από 503.000 ενήλικες, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα άτομα που συμπεριλήφθηκαν στη νέα μελέτη, συμμετείχαν από δύο μέχρι πέντε 24ωρες διαδικτυακές αξιολογήσεις της διατροφής τους, καταγράφοντας την πρόσληψη τροφής και ποτών, πολλές φορές, μέσα σε κάθε 24ωρο. Μετά από περίπου εννέα χρόνια παρακολούθησης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συνολική πρόσληψη υδατανθράκων δεν σχετιζόταν με καρδιαγγειακά νοσήματα. Όταν, όμως, ανέλυσαν πώς τα αποτελέσματα διέφεραν ανάλογα με τους τύπους και τις πηγές των υδατανθράκων που καταναλώνονταν, διαπίστωσαν ότι η υψηλότερη πρόσληψη «ελεύθερης» ζάχαρης, σχετιζόταν με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, αλλά και μεγαλύτερη περιφέρεια μέσης.

Όσο περισσότερα «ελεύθερα» σάκχαρα κατανάλωναν κάποιοι συμμετέχοντες, τόσο μεγαλύτερος ήταν ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου, καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου. Όλες οι καρδιακές παθήσεις είναι καρδιαγγειακά νοσήματα, όπως επίσης είναι και ο όρος για όλους τους τύπους ασθενειών που επηρεάζουν την καρδιά ή τα αιμοφόρα αγγεία, όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια, οι συγγενείς καρδιακές ανωμαλίες και η περιφερική αρτηριακή νόσος, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των ΗΠΑ.

Η υψηλότερη πρόσληψη «ελεύθερων» σακχάρων συνδέθηκε, επίσης και με υψηλότερες συγκεντρώσεις τριγλυκεριδίων -ένας τύπος λίπους που προέρχεται από το βούτυρο, τα έλαια και άλλα λίπη που καταναλώνουν οι άνθρωποι- καθώς και επιπλέον θερμίδες, που δεν χρειάζεται άμεσα ο οργανισμός τους. Η ύπαρξη υψηλών επιπέδων τριγλυκεριδίων -που ορίζονται ως περισσότερα από 150 χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο- μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για καρδιακές παθήσεις, όπως είναι η στεφανιαία νόσος.

«Αυτή η μελέτη παρέχει τις απαραίτητες αποχρώσεις στις συζητήσεις για τη δημόσια υγεία, σχετικά με τις επιπτώσεις των διαιτητικών υδατανθράκων στην υγεία», δήλωσε η Δρ Maya Adam, διευθύντρια του Health Media Innovation και κλινική επίκουρη καθηγήτρια παιδιατρικής, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και πρόσθεσε «τα κύρια συμπεράσματα είναι, ότι όλοι οι υδατάνθρακες δεν είναι ίδιοι».

«Ελεύθερα» σάκχαρα έναντι της ζάχαρης σε ολόκληρα τρόφιμα

Η σχέση μεταξύ της υψηλότερης πρόσληψης «ελεύθερων» σακχάρων και του κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων, έγκειται στις διαφορές μεταξύ του τρόπου με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει τα «ελεύθερα» σάκχαρα έναντι των σακχάρων σε ολόκληρα τρόφιμα.

«Η πρόσληψη πρόσθετης ζάχαρης μπορεί να προάγει τη φλεγμονή στο σώμα και αυτό μπορεί να προκαλέσει στρες στην καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία, το οποίο και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη αρτηριακή πίεση», δήλωσε η Brooke Aggarwal, επίκουρη καθηγήτρια ιατρικών επιστημών, στο τμήμα καρδιολογίας του Ιατρικού Κέντρου Irving του Πανεπιστημίου Κολούμπια και συνέχισε «τα προστιθέμενα σάκχαρα βρίσκονται συχνά σε επεξεργασμένα τρόφιμα που έχουν μικρή θρεπτική αξία και μπορεί να οδηγήσουν σε υπερκατανάλωση τροφής και υπερβολική πρόσληψη θερμίδων, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε παχυσαρκία, έναν καθιερωμένο παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις».

Με βάση τα ευρήματά τους, οι συγγραφείς προτείνουν την αντικατάσταση των «ελεύθερων» σακχάρων με μη «ελεύθερα» σάκχαρα, που απαντώνται φυσικά σε ολόκληρα φρούτα και λαχανικά, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης κάποιας καρδιαγγειακής νόσου.

«Οι υδατάνθρακες των ολικών τροφών χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να διασπαστούν σε απλά σάκχαρα και ένα μέρος τους -οι φυτικές ίνες- δεν μπορούν να διασπαστούν καθόλου», ανέφερε η Adam και συνέχισε «αυτό σημαίνει ότι τα ολόκληρα, άθικτα δημητριακά δεν προκαλούν τις ίδιες βλάβες στο σάκχαρο του αίματος που βιώνουμε όταν τρώμε απλά σάκχαρα. Οι βλάβες του σακχάρου στο αίμα προκαλούν θέμα ινσουλίνης, οι οποίες μπορούν να αποσταθεροποιήσουν το σάκχαρο στο αίμα μας και να αποτελέσουν την υποκείμενη αιτία προβλημάτων υγείας μακροπρόθεσμα. Επιπλέον, οι φυτικές ίνες στους υδατάνθρακες ολικής αλέσεως λειτουργούν ως εσωτερική βούρτσα απολέπισης, όταν περνούν από το πεπτικό μας σύστημα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, σε γενικές γραμμές, χρειαζόμαστε μια ορισμένη ποσότητα αυτών των “καλών υδατανθράκων” στη διατροφή μας για να παραμείνουμε υγιείς», κατέληξε η Δρ Adam.

Η συνολική πρόσληψη φυτικών ινών, πρέπει να φτάνει, τουλάχιστον, τα 25 γραμμάρια ημερησίως, σύμφωνα με τον FDA.

Μείωση της πρόσληψης «ελεύθερης» ζάχαρης

«Η συνειδητοποίηση είναι το πρώτο βήμα για τη μείωση της πρόσληψης «ελεύθερων» σακχάρων, γι’ αυτό πρέπει να παρατηρούμε τις διατροφικές ετικέτες όταν ψωνίζουμε», ανέφερε η ιατρική αναλύτρια, Δρ Leana Wen, γιατρός επειγόντων περιστατικών και καθηγητής δημόσιας υγείας, στο Πανεπιστήμιο George Washington και πρόσθεσε «πολλές φορές, οι άνθρωποι σκέφτονται να μειώσουν τις θερμίδες ή να μην καταναλώνουν λιπαρά τρόφιμα, αλλά μπορεί να μην γνωρίζουν τους κινδύνους των «ελεύθερων» σακχάρων. Όταν αγοράζουμε συσκευασμένα τρόφιμα -ακόμη και αυτά που δεν θεωρούμε ότι είναι γλυκά, όπως το ψωμί, τα δημητριακά πρωινού, τα αρωματισμένα γιαούρτια ή τα καρυκεύματα- έχουν συνήθως άφθονη πρόσθετη ζάχαρη και αυτό αθροίζεται. Έτσι, περιορίστε τα ζαχαρούχα ποτά και προτιμήστε αντ’ αυτού νερό, που έχει γλυκανθεί με φέτες φρούτων. Μπορείτε , επίσης, να φάτε φρέσκα ή κατεψυγμένα φρούτα για επιδόρπιο αντί για κέικ, μπισκότα ή παγωτό. Το να μαγειρεύετε και να ψήνετε στο σπίτι πιο συχνά, είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να μειώσετε τη ζάχαρη στη διατροφή σας», κατέληξε η επιστήμονας.

Τέλος, οι προσπάθειες για να αλλάξουμε τη διατροφή μας, δε θα πρέπει να γίνονται και να περιορίζονται μόνο στην κουζίνα ή στο παντοπωλείο. «Προσπαθήστε να κοιμάστε τουλάχιστον επτά με οκτώ ώρες καλής ποιότητας ύπνου τη νύχτα, καθώς τείνουμε να επιλέγουμε τρόφιμα με υψηλότερη περιεκτικότητα σε ζάχαρη όταν είμαστε κουρασμένοι», επισήμανε η Δρ Aggarwal.