Θίο Τζέιμς: Η ιστορία του Έλληνα παππού του – «Ο καθένας μας μπορεί να γίνει πρόσφυγας»
Ο ηθοποιός μίλησε για τον Νικόλα Ταπτίκλη, ο οποίος εγκατέλειψε την Ελλάδα μέσα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
theopinion 
Για τον Θίο Τζέιμς, η προσφυγιά δεν είναι μια μακρινή ιστορία που αφορά ανθρώπους σε κάποια άλλη χώρα. Είναι κομμάτι της οικογενειακής του ιστορίας. Ο παππούς του, Νικόλας Ταπτίκλης, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αναζητώντας ασφάλεια μακριά από την κατοχή.
Ο ελληνικής καταγωγής ηθοποιός, που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει διεθνή αναγνωρισιμότητα και μέσα από τη σειρά του Netflix «The Gentlemen», μίλησε στο περιοδικό «Time» για την ιστορία του παππού του και για τον τρόπο με τον οποίο αυτή εξακολουθεί να επηρεάζει τη δική του αντίληψη για τους πρόσφυγες.
Ο ίδιος, άλλωστε, έχει αναλάβει ρόλο Πρεσβευτή Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και χρησιμοποιεί τη δική του οικογενειακή διαδρομή για να αναδείξει ένα ζήτημα που παραμένει επίκαιρο.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η απόδραση από την Ελλάδα μέσα στη νύχτα
Το 1941, καθώς η Ελλάδα βρισκόταν υπό γερμανική κατοχή, ο Νικόλας Ταπτίκλης βρέθηκε σε μια κατάσταση όπου η παραμονή του στη χώρα είχε γίνει επικίνδυνη. Η προηγούμενη υπηρεσία του στο Βρετανικό Ναυτικό τον είχε καταστήσει στόχο των κατοχικών δυνάμεων.
Η μόνη επιλογή που είχε ήταν να φύγει.
Μέσα στη νύχτα επιβιβάστηκε σε μια μικρή βάρκα μαζί με ακόμη 12 ανθρώπους και ξεκίνησε ένα επικίνδυνο ταξίδι στο Αιγαίο, με προορισμό την Τουρκία. Από εκεί συνέχισε προς τη Συρία, ακολουθώντας μια διαδρομή που είχαν πάρει χιλιάδες άνθρωποι οι οποίοι προσπαθούσαν να απομακρυνθούν από τον πόλεμο και να βρουν ένα ασφαλές καταφύγιο.
Τελικά έφτασε στη Δαμασκό, όπου κατάφερε να βρει προστασία. Η εμπειρία του ξεριζωμού, όμως, δεν σταμάτησε να αποτελεί κομμάτι της ζωής του ακόμη και όταν ο πόλεμος τελείωσε.
Από πρόσφυγας σε άνθρωπο που βοηθούσε άλλους πρόσφυγες
Η προσωπική εμπειρία του Νικόλα Ταπτίκλη φαίνεται πως καθόρισε και όσα επέλεξε να κάνει τα επόμενα χρόνια.
Μετά την επιστροφή του στην Ευρώπη, αξιοποίησε τις ιατρικές του γνώσεις για να προσφέρει βοήθεια σε ανθρώπους που είχαν περάσει παρόμοιες δοκιμασίες. Εργάστηκε στη Διοίκηση Αρωγής και Αποκατάστασης των Ηνωμένων Εθνών, έναν από τους πρώτους μεγάλους διεθνείς ανθρωπιστικούς οργανισμούς και πρόδρομο της σημερινής Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Στο Γκέτινγκεν της Γερμανίας εργάστηκε σε καταυλισμό, όπου περιέθαλψε ανθρώπους που είχαν επιβιώσει από τον πόλεμο και είχαν χάσει τα σπίτια και τις σταθερές τους. Για τον Θίο Τζέιμς, αυτή η διαδρομή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της οικογενειακής κληρονομιάς του.
Ο άνθρωπος που κάποτε είχε βρεθεί στη θέση του πρόσφυγα επέλεξε τελικά να αφιερώσει μέρος της ζωής του στη φροντίδα ανθρώπων που είχαν βρεθεί στην ίδια ανάγκη.
«Ο καθένας μας μπορεί να γίνει πρόσφυγας»
Η ιστορία του παππού του βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της δημόσιας παρέμβασης του Θίο Τζέιμς για το προσφυγικό.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 75 χρόνων από τη Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, ο ηθοποιός επιχειρεί να επαναφέρει στη συζήτηση την ιδέα ότι η αναζήτηση ασφάλειας δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προνόμιο που αφορά μόνο συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων.
Το μήνυμα που μεταφέρει είναι ότι η προσφυγιά δεν αποτελεί μια κατάσταση από την οποία είναι εξ ορισμού προστατευμένος κάποιος. Οι συνθήκες μπορούν να αλλάξουν ξαφνικά και ένας άνθρωπος που μέχρι χθες είχε μια κανονική ζωή μπορεί να βρεθεί αναγκασμένος να εγκαταλείψει το σπίτι του.
Για τον ίδιο, αρκεί να ανατρέξει στην ιστορία της οικογένειάς του για να το θυμηθεί. Ο παππούς του βρέθηκε σε μια μικρή βάρκα στο Αιγαίο, χωρίς να γνωρίζει τι τον περίμενε στην άλλη πλευρά.
Η ιστορία μιας άλλης εποχής που παραμένει επίκαιρη
Η Σύμβαση του 1951 δημιουργήθηκε σε μια Ευρώπη που προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί, χάσει τα σπίτια τους ή αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις χώρες τους.
Το διεθνές πλαίσιο που δημιουργήθηκε τότε αποτέλεσε τη βάση για την προστασία των προσφύγων και για την αρχή ότι ένας άνθρωπος δεν πρέπει να επιστρέφεται σε τόπο όπου κινδυνεύουν η ζωή ή η ελευθερία του.
Εβδομήντα πέντε χρόνια αργότερα, ο Θίο Τζέιμς υποστηρίζει ότι οι αρχές αυτές δεν έχουν χάσει τη σημασία τους. Αντίθετα, σε μια περίοδο κατά την οποία η ξενοφοβία ενισχύεται και η ανθρωπιστική βοήθεια αντιμετωπίζει νέες πιέσεις, θεωρεί ότι χρειάζεται να υπενθυμίζεται η ανθρώπινη πλευρά του ζητήματος.
Και η δική του παρέμβαση αποκτά διαφορετικό βάρος ακριβώς επειδή δεν βασίζεται μόνο σε μια γενική τοποθέτηση. Πίσω από τα λόγια του υπάρχει η διαδρομή ενός ανθρώπου της οικογένειάς του, ο οποίος κάποτε βρέθηκε να αναζητά ασφάλεια μακριά από την πατρίδα του.
Η εικόνα του παππού του πάνω σε εκείνη τη μικρή βάρκα είναι για τον Θίο Τζέιμς ένας τρόπος να βλέπει διαφορετικά την έννοια της προσφυγιάς. Και μέσα από αυτή την προσωπική ιστορία επιχειρεί να περάσει ένα απλό μήνυμα: η ανάγκη ενός ανθρώπου να αναζητήσει ασφάλεια θα μπορούσε, κάτω από διαφορετικές συνθήκες, να αφορά οποιονδήποτε.
