ΗΠΑ: Μειώνουν δραστικά αεροσκάφη και πλοία για το ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, λένε οι New York Times

Τα βλέμματα του πλανήτη είναι στραμμένα στις ΗΠΑ, όχι μόνο για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά γιατί την ίδια ώρα εντείνονται τα δημοσιεύματα για απεμπλοκή της υπερδύναμης, από το ΝΑΤΟ. Ένα από αυτά τα δημοσιεύματα, φιλοξενήθηκε στους New York Times, σύμφωνα με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να μειώσουν σημαντικά τα αεροσκάφη και τα πολεμικά πλοία που διαθέτουν για τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη.

Όπως αναφέρουν δύο ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, που επικαλείται το δημοσίευμα και μεταδίδει η «Καθημερινή» σήμερα, Παρασκευή, αυτό θα επιταχύνει την αμερικανική διαδικασία περικοπής της προστασίας που προσφέρει στους Ευρωπαίους συμμάχους εδώ και οκτώ δεκαετίες.

Η απόφαση θα περιόριζε την ικανότητα του ΝΑΤΟ να εξαπολύει επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας και να διεξάγει επιτήρηση. Κοινοποιήθηκε στους συμμάχους στις αρχές Ιουνίου σε γραπτό έγγραφο που έχει υπόψη της η εφημερίδα. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι οποίοι ενημερώθηκαν για την απόφαση και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Στα αμερικανικά σχέδια, περιλαμβάνεται η μείωση του αριθμού των μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-15E από περίπου 150 σε 100, καθώς και μείωση των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας από 26 σε 15 και η απομάκρυνση και των οκτώ αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού που είχε ως τώρα διαθέσιμα στην Ευρώπη, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Έχει επίσης στόχο να αναπτύξει αλλού ένα πυραυλοφόρο υποβρύχιο και ένα αεροπλανοφόρο, μαζί με αρκετά πλοία και πολυάριθμα αεροσκάφη τα οποία συμμετέχουν στις αποστολές του αεροπλανοφόρου, αναφέρουν οι New York Times προσθέτοντας ότι ένα από τα δύο σμήνη βομβαρδιστικών, που είχαν ως τώρα αποστολή τους την άμυνα της Ευρώπης, μπορεί επίσης να αναπτυχθούν αλλού.

Η Ανατολική Διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ είχε ανακοινώσει την περασμένη εβδομάδα ότι θα «αναδιαρθρώσει» τη συνεισφορά της στη δύναμη του ΝΑΤΟ, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα ένα ΝΑΤΟ χωρίς ΗΠΑ;

Μια ενδεχόμενη απεμπλοκή ή πλήρης αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη γεωπολιτική ανατροπή για την Ευρώπη μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Για την Ελλάδα, η οποία βασίζει διαχρονικά την αμυντική και εξωτερική της πολιτική στη διατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας, οι συνέπειες θα ήταν άμεσες.

Για την Ελλάδα, ένα ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ σημαίνει το τέλος μιας εποχής σχετικής «σιγουριάς». Η χώρα θα καλούταν να αντιμετωπίσει τις περιφερειακές απειλές βασιζόμενη σχεδόν αποκλειστικά στις δικές της ένοπλες δυνάμεις και στις ευρωπαϊκές συμμαχίες, σε ένα περιβάλλον πολύ πιο ασταθές και απρόβλεπτο.

Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα εντοπίζονται σε τέσσερις κεντρικούς άξονες:

1. Η απώλεια του «διαιτητή» στα Ελληνοτουρκικά

Το ΝΑΤΟ, και κυρίως η αμερικανική παρέμβαση, λειτουργούσε ιστορικά ως ο τελικός «πυροσβέστης» σε περιόδους ακραίας κρίσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (όπως το 1974, το 1987 και το 1996 στα Ίμια).

• Το κενό ισχύος: Χωρίς την αποτρεπτική παρουσία των ΗΠΑ, η Τουρκία —η οποία διατηρεί τη δική της αυτόνομη ατζέντα στην Ανατολική Μεσόγειο— θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο διεκδικητική, θεωρώντας ότι δεν υπάρχει πλέον η υπερδύναμη που θα την εμποδίσει με την ίδια αποφασιστικότητα.
• Η ισορροπία εντός ΝΑΤΟ: Η Ελλάδα και η Τουρκία θα παρέμεναν (θεωρητικά) στην ίδια συμμαχία, αλλά χωρίς την αμερικανική ηγεσία, η συνοχή του ΝΑΤΟ θα κατέρρεε, εκμηδενίζοντας την όποια εσωτερική πίεση ασκούνταν στην Άγκυρα.

2. Η ανάγκη για ραγδαία ευρωπαϊκή αυτονόμηση (και το κόστος της)

Η αποχώρηση των ΗΠΑ θα ανάγκαζε την Ευρωπαϊκή Ένωση να μετατραπεί εσπευσμένα σε στρατιωτική δύναμη («Ευρωστρατός»).

• Το πλεονέκτημα για την Ελλάδα: Η Ελλάδα, διαθέτοντας έναν από τους πιο ετοιμοπόλεμους και καλά εξοπλισμένους στρατούς στην Ευρώπη, θα αναβαθμιζόταν σε κρίσιμο πυλώνα ασφαλείας για τα νοτιοανατολικά σύνορα της ΕΕ.
• Το οικονομικό βάρος: Παρόλο που η Ελλάδα ήδη ξοδεύει πάνω από το 2-3% του ΑΕΠ της για την άμυνα, η ανάγκη για αυτόνομη αποτροπή χωρίς την αμερικανική «ομπρέλα» θα σήμαινε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική πίεση για εξοπλιστικά προγράμματα.

3. Το μέλλον των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα

Η Ελλάδα έχει υπογράψει την MDCA (Αμοιβαία Αμυντική Συνεργασία) με τις ΗΠΑ, φιλοξενώντας κρίσιμες υποδομές στη Σούδα, την Αλεξανδρούπολη, τη Λάρισα και το Στεφανοβίκειο.

• Αν οι ΗΠΑ αποχωρούσαν από το ΝΑΤΟ αλλά επέλεγαν να διατηρήσουν τις διμερείς σχέσεις τους με την Αθήνα (στρατηγική “deal-by-deal”), η Ελλάδα θα μπορούσε να διατηρήσει την αμερικανική προστασία, αλλά με πολύ πιο σκληρά ανταλλάγματα.
• Αν, αντίθετα, η απεμπλοκή των ΗΠΑ σήμαινε πλήρη απομονωτισμό και απόσυρση των δυνάμεών τους από την Ευρώπη, η Ελλάδα θα έχανε τη γεωπολιτική αξία που της προσφέρει η βάση της Αλεξανδρούπολης ως κόμβος ανεφοδιασμού.

4. Η αλλαγή των περιφερειακών συμμαχιών

Χωρίς τις ΗΠΑ στο κάδρο, η Ελλάδα θα αναγκαζόταν να επανασχεδιάσει τις συμμαχίες της σε διμερές επίπεδο.

• Θα αποκτούσαν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα οι αμυντικές συμφωνίες με τη Γαλλία (η οποία διαθέτει πυρηνική αποτροπή) και οι άξονες συνεργασίας με χώρες της Μέσης Ανατολής (π.χ. Ισραήλ, Αίγυπτος).