ΗΠΑ–Ιράν: Νέα ανάφλεξη με επιθέσεις σε βάσεις και «μάχη» για τα Στενά του Ορμούζ

Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση καταγράφεται στη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν, με την Τεχεράνη να περνά στην αντεπίθεση λίγες ώρες μετά τα αμερικανικά πλήγματα στη νήσο Λαράκ, σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία των Στενών του Ορμούζ.

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ιορδανία, χρησιμοποιώντας βαλλιστικούς πυραύλους και drones. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, στόχος ήταν δύο βάσεις όπου βρίσκονται αμερικανικές δυνάμεις, με την επιχείρηση να παρουσιάζεται ως άμεσο αντίποινο για την αμερικανική επίθεση στη Λαράκ.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι στο στόχαστρο βρέθηκαν τεχνικές και εγκαταστάσεις συντήρησης, καθώς και σημεία όπου βρίσκονταν σταθμευμένα αμερικανικά αεροσκάφη. Οι Φρουροί της Επανάστασης έκαναν λόγο για σημαντικές ζημιές και προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε νέα εχθρική ενέργεια θα οδηγήσει σε ακόμη ισχυρότερη απάντηση.

Η Ιορδανία, από την πλευρά της, ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της χώρας αναχαίτισαν οκτώ πυραύλους που εισήλθαν στον εναέριο χώρο της. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διαθέσιμες πληροφορίες, δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ή ζημιές στις βάσεις από την επίθεση.

Λίγο νωρίτερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πραγματοποιήσει την πρώτη γνωστή επίθεσή τους εναντίον ιρανικών στόχων εδώ και περίπου έναν μήνα. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν δύο εκτοξευτές στη Λαράκ, νησί που βρίσκεται στον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο του Ορμούζ.

Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση υποστήριξε ότι οι ιρανικές δυνάμεις προετοιμάζονταν να εκτοξεύσουν πυραύλους που θα μετέφεραν θαλάσσιες νάρκες, δημιουργώντας άμεση απειλή για τη ναυσιπλοΐα. Η Ουάσινγκτον χαρακτήρισε την επιχείρηση περιορισμένη και στοχευμένη, με σκοπό να αποτραπεί μια νέα προσπάθεια παρεμπόδισης της εμπορικής κίνησης στα Στενά του Ορμούζ.

Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι η αμερικανική επίθεση προκάλεσε θανάτους και τραυματισμούς μεταξύ Ιρανών στρατιωτικών και αμάχων. Δεν έχει δοθεί συγκεκριμένος αριθμός θυμάτων, ενώ η Τεχεράνη χαρακτήρισε την αμερικανική ενέργεια επιθετική και δεσμεύτηκε για αντίποινα.

Η νέα ανταλλαγή πυρών έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση γύρω από στα Στενά του Ορμούζ είχε περιοριστεί, χωρίς όμως να έχει εξαλειφθεί ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης. Η περιοχή παραμένει κομβική για τη διεθνή ναυτιλία και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στις μεταφορές και στις τιμές της ενέργειας.

Ενδεικτική της κατάστασης είναι η δραματική μείωση της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με στοιχεία του ναυτιλιακού κλάδου, μόλις περίπου πέντε εμπορικά πλοία την ημέρα εμφανίζονταν να διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τα συστήματα μετάδοσης της θέσης τους όταν περνούν από την περιοχή. Η εξέλιξη αποτυπώνει την επιφυλακτικότητα των ναυτιλιακών εταιρειών απέναντι στους κινδύνους που εξακολουθούν να υπάρχουν στη θαλάσσια οδό.

Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι ένα πλοίο τυλίχθηκε στις φλόγες αφού φέρεται να προσέκρουσε σε νάρκες στα Στενά του Ορμούζ. Η εξέλιξη προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο αβεβαιότητας σε μια περιοχή όπου η ασφάλεια των εμπορικών πλοίων αποτελεί πλέον βασικό παράγοντα της κρίσης.

Το ζήτημα των ναρκών βρίσκεται άλλωστε στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις της αποσκοπούν στην προστασία των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιβάλλουν μονομερώς τους όρους λειτουργίας του Στενού.

Η νέα αντιπαράθεση δείχνει ότι, παρά τις περιόδους σχετικής ύφεσης, ο κίνδυνος μιας ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης παραμένει υψηλός. Η αμερικανική επίθεση στη Λαράκ και η ιρανική απάντηση σε βάσεις που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις δείχνουν ότι η σύγκρουση μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα από το ίδιο το Ιράν σε γειτονικές χώρες και κρίσιμες υποδομές της περιοχής.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να κριθεί κυρίως από το εάν η νέα ανταλλαγή επιθέσεων θα παραμείνει περιορισμένη ή θα οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο στρατιωτικών επιχειρήσεων. Για τη διεθνή κοινότητα, το μεγαλύτερο άμεσο διακύβευμα είναι η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, καθώς κάθε περαιτέρω περιορισμός της ναυσιπλοΐας μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τις χώρες της Μέσης Ανατολής, αλλά και τις διεθνείς αγορές ενέργειας και το παγκόσμιο εμπόριο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανάρτησε βίντεο με εικόνες εκρήξεων στο ιρανικό ενεργειακό νησί, ενώ ο υπουργός Οικονομικών προαναγγέλλει διαδοχικές κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης

Νέα διάσταση παίρνει η σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το νησί Χαργκ, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους της Ιρανικής Δημοκρατίας, βρίσκεται αντιμέτωπο με αμερικανικά πλήγματα. Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον προετοιμάζει, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ένα διαρκές κύμα οικονομικών κυρώσεων που θα μπορούσε να επεκτείνεται σε νέους στόχους κάθε εβδομάδα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε την αναφορά μέσω του Truth Social, δημοσιεύοντας ένα βίντεο που εμφανίζει εντυπωσιακές εκρήξεις και φαίνεται να έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. «Το νησί Χαργκ γίνεται κομματάκια!! Πρόεδρος Ντ. Τζ. Τραμπ», ήταν το μοναδικό σχόλιο που συνόδευσε την ανάρτηση, χωρίς ο ίδιος να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το εάν πρόκειται για πραγματική στρατιωτική επιχείρηση.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ανεξάρτητες πληροφορίες που να επιβεβαιώνουν ότι έχει πραγματοποιηθεί επίθεση στο Χαργκ. Το Reuters σημειώνει ότι ούτε ο Λευκός Οίκος ούτε το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας απάντησαν σε αίτημα για διευκρινίσεις σχετικά με την ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου.

Η σημασία του Χαργκ, ωστόσο, καθιστά οποιαδήποτε στρατιωτική εξέλιξη στην περιοχή ιδιαίτερα κρίσιμη. Το νησί αποτελεί βασικό σημείο για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και πριν από την έναρξη του πολέμου από εκεί περνούσε περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας. Ενδεχόμενη σοβαρή ζημιά στις εγκαταστάσεις του θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικό πλήγμα στις δυνατότητες του Ιράν να διαθέτει πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, επιβαρύνοντας παράλληλα μια οικονομία που ήδη βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση.

Κυρώσεις με εβδομαδιαίο ρυθμό

Παράλληλα με τη στρατιωτική κλιμάκωση, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να ενισχύει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο Reuters ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να ανακοινώνει νέες δευτερεύουσες κυρώσεις σχεδόν κάθε εβδομάδα.

Οι κυρώσεις αυτές μπορούν να στοχεύσουν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και άλλους φορείς που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, με την απειλή να αποκλειστούν από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα που βασίζεται στο δολάριο.

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε κυρώσεις εναντίον υποκαταστημάτων της αιγυπτιακής Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, επικαλούμενη οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν. Ο Μπέσεντ προειδοποίησε ότι ανάλογες κινήσεις αναμένεται να συνεχιστούν, υποστηρίζοντας πως η Ουάσινγκτον θα ξεκινήσει από τις τράπεζες που διευκολύνουν οικονομικές συναλλαγές προς όφελος της ιρανικής κυβέρνησης.

Το μήνυμα που αναμένεται να μεταφέρει και στους υπουργούς Οικονομικών και τους κεντρικούς τραπεζίτες της G20 είναι ιδιαίτερα αυστηρό: οι χώρες που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη θα πρέπει να τις περιορίσουν, διαφορετικά κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικές δευτερεύουσες κυρώσεις.

«Είτε είστε μαζί μας είτε είστε με τους Ιρανούς», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός υπουργός, περιγράφοντας τη γραμμή που σκοπεύει να ακολουθήσει η Ουάσινγκτον.

Ο Μπέσεντ εμφανίστηκε, πάντως, λιγότερο ανήσυχος για τις επιπτώσεις των μέτρων στην Κίνα. Υποστήριξε ότι οι κινεζικές αγορές ιρανικού πετρελαίου έχουν ήδη περιοριστεί σημαντικά λόγω των αμερικανικών πιέσεων και του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Παράλληλα, όπως ανέφερε, μειώνονται τα αποθέματα ιρανικού πετρελαίου που παραμένουν αποθηκευμένα σε δεξαμενόπλοια.

Η Τεχεράνη μιλά για «νόμιμη άμυνα»

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το Ιράν επιμένει ότι οι τελευταίες στρατιωτικές ενέργειές του αποτελούν απάντηση στην αμερικανική επίθεση στη νήσο Λαράκ. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την αμερικανική επιχείρηση και υποστήριξε ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ενήργησαν στο πλαίσιο του δικαιώματος στη «νόμιμη άμυνα».

Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι έπληξε στόχους σε βάσεις που χρησιμοποιούνται από αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή, μεταξύ άλλων στην Ιορδανία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Οι εξελίξεις αυτές έρχονται μετά τα αμερικανικά πλήγματα στη Λαράκ, τα πρώτα που πραγματοποιούν οι ΗΠΑ εναντίον ιρανικού στόχου εδώ και περίπου έναν μήνα.

Η αντιπαράθεση πλέον εξελίσσεται ταυτόχρονα σε στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο. Από τη μία πλευρά, οι επιθέσεις και τα αντίποινα αυξάνουν τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης. Από την άλλη, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει τις οικονομικές δυνατότητες της Τεχεράνης, χρησιμοποιώντας ως βασικά εργαλεία τις κυρώσεις, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τον περιορισμό των πετρελαϊκών εξαγωγών.

Κεντρικό σημείο της νέας φάσης της κρίσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, καθώς η στρατιωτική ένταση έχει ήδη επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές ροές. Οποιαδήποτε πραγματική επίθεση στο Χαργκ ή περαιτέρω κλιμάκωση γύρω από τις ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές θα μπορούσε να προσθέσει ένα ακόμη σοβαρό μέτωπο στην ήδη εύθραυστη κατάσταση, με συνέπειες που θα ξεπερνούσαν τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.