ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Μια καρδιά που χτυπούσε ακόμη και μετά τον θάνατο

Η ζωή του Γρηγόρη Λαμπράκη μέσα από τα μάτια της Εύης Γκοτζαρίδη

Το βιβλίο Η Ζωή και ο Θάνατος του Γρηγόρη Λαμπράκη δεν είναι απλώς μια βιογραφία, είναι μια πράξη βαθιάς ηθικής δικαίωσης, ένα προσκλητήριο μνήμης που μετατρέπει τον Λαμπράκη από ηρωική φιγούρα του παρελθόντος σε τραγικά επίκαιρη ανθρώπινη φλόγα. Η συγγραφέας, με εξαιρετική ευαισθησία και ιστορική εντιμότητα, δεν παραδίδει απλώς γεγονότα ή χρονολογικές σημειώσεις· χτίζει έναν ζωντανό άνθρωπο μπροστά στα μάτια του αναγνώστη, έναν γιατρό, αθλητή, πολιτικό και ειρηνιστή που δεν έζησε απλώς σε ταραγμένους καιρούς, αλλά τους αψήφησε με το κορμί του.

Αυτό που καθηλώνει είναι η ικανότητά της να αποκαθιστά το πρόσωπο του Λαμπράκη όχι μόνο ως θύμα πολιτικής βίας αλλά ως σύμβολο μιας ακατάβλητης πίστης στη δύναμη της δράσης χωρίς βία. Χωρίς μελοδραματισμούς, χωρίς εξιδανικεύσεις, φωτίζει την ψυχή ενός ανθρώπου που συνειδητά μπήκε στο στόχαστρο ενός παρακρατικού μηχανισμού, όχι από αφέλεια αλλά από καθαρή αίσθηση καθήκοντος. Η έρευνα είναι στιβαρή και πολυεπίπεδη, κι όμως διαβάζεται σαν μυθιστόρημα  όχι γιατί εξωραΐζει, αλλά γιατί η αλήθεια, δοσμένη με την τέχνη της γραφής της, αποκτά μια σχεδόν συγκλονιστική αμεσότητα.

Είναι σπάνιο ένα ιστορικό έργο να καταφέρνει ταυτόχρονα να αναπλάσει με ακρίβεια ένα πολιτικό τοπίο ,την Ελλάδα της μετεμφυλιακής ανασφάλειας, του ψυχρού πολέμου και του παρακρατικού ελέγχου   και να διατηρεί στο κέντρο του έναν άνθρωπο, με τις εσωτερικές του συγκρούσεις, τις αρετές, τις ενοχές, την ελπίδα. Η αφήγηση γίνεται προσωπική, και όχι γιατί είναι απολογητική, αλλά γιατί είναι βαθιά ανθρώπινη. Εκεί βρίσκεται η μεγάλη νίκη της συγγραφέως.  Στο γεγονός ότι  προσφέρει στον αναγνώστη   ένα συνεχές πορτρέτο ενός ανθρώπου που επέλεξε συνειδητά να σταθεί απέναντι στον φόβο, και να το πληρώσει με το μόνο που είχε. Την ζωή του.

Διαβάζοντας αυτό το έργο, τα συναισθήματα είναι έντονα. Όποιος έρθει μαζί του σε επαφή νιώθει, ότι ανασύρει  ένα κομμάτι παλιάς ιστορίας.  Νιώθει  πως κοιτάζει κατάματα μια πληγή που δεν έκλεισε ποτέ εντελώς. Και μέσα σε αυτή την η συγγραφέας επιλέγει να ρίξει φως. Όχι για να δείξει απλώς τι έγινε, αλλά για να μας ψιθυρίσει τι δεν πρέπει να ξαναγίνει.  Σε όλο το κείμενο η συγγραφέας επιλέγει να ρίξει φως. Όχι για να δείξει απλώς τι έγινε, αλλά για να ψιθυρίσει τι δεν πρέπει να ξαναγίνει.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο από όσους ενδιαφέρονται για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία ή τη βιογραφία ενός σπουδαίου πολιτικού· αλλά και από όσους αναζητούν ακόμη σήμερα πρότυπα εντιμότητας, ευθύνης και ηθικής γενναιότητας. Γιατί αυτό που καταφέρνει η συγγραφέας δεν είναι απλώς να διασώσει τον Λαμπράκη από τη λήθη, αλλά να μας κάνει να τον νιώσουμε επίκαιρο, δίπλα μας, σαν μια καρδιά που  κόντρα στον χρόνο και τη βία  συνεχίζει να χτυπά.