Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών – Ανοιχτή επιστολή 210 καλλιτεχνών προς την Υπουργό Παιδείας

Με στόχο τη ρύθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, έχει τεθεί σε διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με τίτλο: «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις».

Σε πρώτο πλάνο είναι η σύσταση και οι όροι λειτουργίας της ΑΣΠΤ, υπό την «ομπρέλα» της οποίας θα είναι οι σχολές του Εθνικού Θεάτρου, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, αξιοσημείωτη είναι η ρύθμιση θεμάτων των Ωδείων και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων και των διπλωματούχων αυτών.

Το νομοσχέδιο είναι ανηρτημένο και διαθέσιμο για σχόλια στο «opengov.gr» έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης, την ερχόμενη Πέμπτη, 5 Μαρτίου, στις 10 το πρωί.

Αρχικά, στο σχέδιο νόμου επισημαίνεται ότι σκοπός της ίδρυσης της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ) είναι η αναβάθμιση των σπουδών των παραστατικών τεχνών, η προαγωγή της καλλιτεχνικής επιστημονικής γνώσης και έρευνας, και της διά βίου μάθησης στους τομείς των παραστατικών τεχνών, η ενίσχυση της δια-καλλιτεχνικότητας και της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής εξέλιξης των φοιτητών και αποφοίτων της ΑΣΠΤ και η παροχή στους φοιτητές της ΑΣΠΤ γνώσεων και δεξιοτήτων ανώτατης εκπαίδευσης στις τέχνες του δράματος, του χορού και της μουσικής με την οργάνωση και υλοποίηση προγραμμάτων σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου, συνδυάζοντας την καλλιτεχνική δημιουργία και πράξη με τη θεωρία και την έρευνα.

Έτσι, ορίζεται το πλαίσιο λειτουργίας της ΑΣΠΤ για την παροχή εκπαίδευσης, σε επίπεδο Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (ΑΕΙ), στα πεδία της δραματικής τέχνης, της ορχηστικής τέχνης και της μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης.

Παρακάτω ακολουθεί η ανοιχτή επιστολή 210 καλλιτεχνών του θεάτρου προς την Υπουργό Παιδείας, με αφορμή την έναρξη της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τίτλο «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις».

Οι υπογράφοντες καταθέτουν δημόσια τις θέσεις και τις επισημάνσεις τους σχετικά με το προτεινόμενο πλαίσιο:

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ Παιδείας,

Ως ενεργά μέλη της θεατρικής κοινότητας, αλλά και ως καθηγητές υποκριτικής και σκηνοθεσίας −πολλές και πολλοί εξ ημών− σε Δραματικές Σχολές και πανεπιστημιακά ιδρύματα, σας απευθύνουμε ανοιχτή επιστολή με αφορμή την έναρξη της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τίτλο «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις».

Έχουν περάσει ήδη τέσσερα χρόνια από τις κινητοποιήσεις σύσσωμης της καλλιτεχνικής κοινότητας με αφορμή το Προεδρικό Διάταγμα 85/2022. Δύο ήταν τα βασικά αιτήματα των καλλιτεχνών του θεάτρου: η διαβάθμιση σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης και η ίδρυση Ανώτατης Σχολής για τις Παραστατικές Τέχνες. Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (1941-1942/2025) δικαίωσε τις αντιδράσεις του καλλιτεχνικού κόσμου για το εν λόγω προεδρικό διάταγμα, κρίνοντας ότι η παράλειψη πρόβλεψης στο Προσοντολόγιο ειδικής κατηγορίας για τους κατόχους τίτλων σπουδών των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης παραβιάζει διατάξεις του Συντάγματος. Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία σας να καταρτιστεί ένα σχέδιο νόμου που επιχειρεί να δώσει λύση σε χρόνια αιτήματα του κλάδου μας, πλην όμως κρίνουμε ότι υπό την παρούσα του μορφή χρειάζεται να επανεξεταστεί σε πολλά σημεία.

Σας επισημαίνουμε κάποια ακανθώδη ζητήματα που άπτονται των θεμάτων της θεατρικής εκπαίδευσης: • Το σχέδιο νόμου καταργεί κατ’ ουσίαν δύο πολύ σημαντικές κρατικές σχολές Δραματικής Τέχνης με μακρά παράδοση: του Εθνικού Θεάτρου (έτος ίδρυσης: 1930) και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (έτος ίδρυσης: 1973). Το αίτημα της θεατρικής κοινότητας ήταν η ίδρυση νέων πανεπιστημιακών Τμημάτων με αντικείμενό τους την πράξη του θεάτρου, και όχι η απορρόφηση των δύο υπαρχουσών κρατικών Δραματικών Σχολών από τα υπό ίδρυση Τμήματα. Το αιτούμενο για τις κρατικές Δραματικές Σχολές ήταν η διαβάθμισή τους και η διασύνδεσή τους με τα νέα πανεπιστημιακά Τμήματα.

• Η διατήρηση της επωνυμίας «Εθνικό Θέατρο» και «Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος» στα υπό ίδρυση Τμήματα είναι προσχηματική, από τη στιγμή που στο σχέδιο νόμου δεν προβλέπεται καμιά ουσιαστική σύνδεση των δύο κρατικών φορέων με τα νέα Τμήματα πέρα από τη χρήση των υπαρχουσών κτιριακών υποδομών τους.

• Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη στην υπό ίδρυση Σχολή για άλλες θεατρικές καλλιτεχνικές ειδικότητες όπως θεατρική γραφή, μετάφραση, δραματουργία, σκηνογραφία, ενδυματολογία, φωτισμός κ.ά.

• Οι διατάξεις που αφορούν τις διαδικασίες επιλογής των διδασκόντων αποκλείουν σχεδόν το σύνολο των ενεργών καλλιτεχνών του θεάτρου από την εκλογή τους ως μελών Δ.Ε.Π. Προτάσσονται τα ακαδημαϊκά προσόντα και όχι το καλλιτεχνικό έργο των υποψηφίων, μη λαμβάνοντας υπόψιν τις ιδιαιτερότητες της διδασκαλίας της θεατρικής τέχνης. Είναι κρίσιμο να υπάρξει η δυνατότητα εκλογής ενεργών καλλιτεχνών όλων των ειδικοτήτων ως μελών Δ.Ε.Π., καθώς −ως γνωστόν− αυτά καθορίζουν τη φυσιογνωμία ενός πανεπιστημιακού Τμήματος.

• Απαξιώνονται τα πτυχία καλλιτεχνικής εκπαίδευσης που εδώ και δεκαετίες παρέχει η ελληνική Πολιτεία, καθώς δεν αναγνωρίζονται τα πτυχία των Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης ως τίτλοι σπουδών για την εκλογή μελών Δ.Ε.Π. (με εξαίρεση τα πρώτα τέσσερα χρόνια, και μάλιστα με ποσόστωση έως 30% των μελών Δ.Ε.Π.). Επιπλέον δεν αναγνωρίζεται ως προϋπηρεσία η διδασκαλία στις Ανώτερες Σχολές Δραματικής Τέχνης, στις οποίες η πλειονότητα των εν ενεργεία καλλιτεχνών διδάσκει επί σειρά ετών. • Η πρόβλεψη Ειδικού Καλλιτεχνικού Προσωπικού (Ε.ΚΑ.Π.) με κριτήριο το καλλιτεχνικό έργο είναι μια επί της ουσίας θετική κίνηση. Όμως προβλέπεται μια πολύ μικρή ποσόστωση σε σχέση με τα εκλεγμένα μέλη Δ.Ε.Π. (έως 20%, και −κατ’ εξαίρεση− για τα τέσσερα πρώτα χρόνια έως 40%) που δεν επαρκεί. • Δεν δίνεται η ευκαιρία στους εκατοντάδες απόφοιτους Ανωτέρων Σχολών Δραματικής Τέχνης να συνεχίσουν τις σπουδές τους στα υπό ίδρυση πανεπιστημιακά Τμήματα, καθώς προβλέπεται η εισαγωγή ελάχιστων υποψηφίων (15% μόνο επί των εισακτέων του κάθε Τμήματος). Εξίσου προβληματική είναι η αναγνώριση μόνο των δύο ετών σπουδών τους στις Ανώτερες Σχολές που φοίτησαν, κατατάσσοντάς τους −εφόσον πετύχουν στις κατακτήτριες εξετάσεις− στο τρίτο έτος σπουδών και όχι στο τέταρτο.

• Η πρόβλεψη για νέα κατηγορία θέσεων προσωπικού με τίτλο «Καλλιτεχνική Εκπαίδευση (ΚΕ)» σε φορείς του δημόσιου τομέα είναι θετική. Όμως είναι εξαιρετικά προβληματική η κατάταξη των πτυχίων των Ανωτέρων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης στο επίπεδο πέντε (5) του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων (Ε.Π.Π.), καθώς εξισώνει τις διετείς μεταλυκειακές σπουδές με τις τριετείς σπουδές στις καλλιτεχνικές σχολές. Λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω σας ζητούμε όπως αποσυρθεί άμεσα το σχέδιο νόμου και να γίνει εκ νέου μια ουσιαστική διαβούλευση του Υπουργείου Παιδείας με το Υπουργείο Πολιτισμού, το Εθνικό Θέατρο και το Κ.Θ.Β.Ε., και με όλα τα σωματεία που εκπροσωπούν τη θεατρική κοινότητα.