Αφιέρωμα για το καλτ από το ΚΘΒΕ

Από τα σκυλάδικα των ’80s μέχρι τα b movies των 80s και 90s που επιστρέφουν, συχνά δικαιωμένα από τον χρόνο, το καλτ έχει κάτι το ακαταμάχητο που φαίνεται να εντείνεται σε ευθεία αναλογία με την νοσταλγία που επίσης φέρει. Μια νοσταλγία που μετατρέπει το άλλοτε «φτηνό» ή παρεξηγημένο σε πολιτισμικό φετίχ.

Η εκδήλωση που διοργανώνει το ΚΘΒΕ αύριο, Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου στην ΕΜΣ, στις 11.30, στο πλαίσιο του θεσμού Πολύχρωμες Κυριακές στο ΚΘΒΕ, προσεγγίζει την έννοια του καλτ από κάθε πιθανή οπτική γωνία, με μια πλειάδα καλλιτεχνών, και όχι μόνο, να πλαισιώνουν ένα ενδιαφέρον στρογγυλό τραπέζι. Με αφορμή την παράσταση «Αυτήν η νύχτα μένει» που με επιτυχία παρουσιάζεται στο Βασιλικό Θέατρο, υπό την σκηνοθετική μπαγκέτα του Αστέρη Πελτέκη και με την συμμετοχή του Θάνου Αλεξανδρή, συγγραφέα του ομώνυμου βιβλίου, στο οποίο βασίστηκε τόσο η εν λόγω παράσταση όσο και η βραβευμένη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ταινία, πρόκειται για πλούσια όσο και πρωτότυπη εκδήλωση.

«Η δεκαετία του ’80 είναι μεγάλο κεφάλαιο. Ένα κομμάτι της ζωής μου που λατρεύω. Το έχω ξαναπεί ότι αν ξαναρχόμουν στη ζωή, πάλι αυτήν την δεκαετία θα επέλεγα να ξαναζήσω. Στα σκυλάδικα της ελληνικής περιφέρειας, της Γερμανίας και της Κύπρου. Είχα πάει αρχικά για ένα μήνα και κατέληξα να μείνω 12 χρόνια» λέει χαρακτηριστικά στο theopinion.gr ο Θάνος Αλεξανδρής. Ο κ. Αλεξανδρής είχε δουλέψει εκείνα τα χρόνια ο ίδιος στα σκυλάδικα, και την εμπειρία του την είχε μεταφέρει στο βιβλίο του “Αυτή η νύχτα μένει”, το οποίο ενέπνευσε την ομώνυμη ταινία και την παράσταση, με την υπέροχη μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη. Το καλτ στη Θεσσαλονίκη Ρωτώντας τον ειδικά από την Θεσσαλονίκη τι θυμάται, ο ίδιος μας λέει «Τα Δειλινά, τον Υδροχόο, τον Ζυγό. Ναι, έχω δουλέψει πολύ στη Θεσσαλονίκη. Και είχα περάσει πολύ όμορφα. Ο λαός διασκέδαζε τότε. Δουλεύαμε 7 μέρες την εβδομάδα. Νομίζω ότι, σαν είδος, πλέον έχει εκλείψει το σκυλάδικο. Γι’ αυτό και οι διανοούμενοι που τότε το λοιδορούσαν και το διαπόμπευαν – πλέον και γι’ αυτούς έχει γίνει συλλεκτικό. Έχουν αρχίσει και γοητεύονται και το ψάχνουνε μανιωδώς». Αν και δεν θεωρεί ο ίδιος ότι επιβιώνει κάτι από εκείνη την εποχή, όλο και κάποια λιγότερο γνωστά σημεία ή μαγαζιά της Θεσσαλονίκης φέρουν κάτι από τότε. Τους τελευταίους μήνες που μένει στη Θεσσαλονίκη για τις ανάγκες της παράστασης, καθώς έχει ένα μικρό ρόλο, επισκέφτηκε μαζί με την παρέα του τα Kefia live, στην Ευριπίδου. «Αυτό είναι καλτ, ναι. Περάσαμε εκπληκτικά. Τώρα αν πρέπει να θυμηθώ και άλλα καλτ σημεία της Θεσσαλονίκης το ’80, θα πω και το Μπανάλ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με ντραγκ σόου. Το είχε μια περσόνα πολύ αγαπητή στην πόλη τότε. Αλλά δεν θυμάμαι ονόματα και οδούς, έχουν περάσει τόσα χρόνια».

Βέβαια, ο Αλεξανδρής και στο έργο του, και στην παράσταση που διασκεύασε ο Αστέρης Πελτέκης δεν ωραιοποιεί άκριτα τα πάντα. Υπήρχε και η αρνητική πλευρά εκείνη της ζωής της νύχτας, η επώδυνη και επικίνδυνη, με πολλές γυναίκες που εργάζονταν στα μαγαζιά εκείνα να κακοποιούνται, να παρενοχλούνται, ακόμη και να βιάζονται. «Δεν ήταν όλα ρόδινα» καταλήγει ο ίδιος. Όπως μας εξομολογήθηκε, την πρώτη φορά που παρακολούθησε τις πρόβες και είδε το έργο του να ζωντανεύει, πάνω στο “μουσικό χαλί” των υπέροχων τραγουδιών του Σταμάτη Κραουνάκη, έκλαψε από συγκίνηση. Η άλλη πλευρά του τρας Για τον ίδιο, υπάρχει μια αυθεντικότητα στο καλτ, αλλά και στο τρας, το άντεργκράουντ, που συχνά παρεξηγείται ή απλά αγνοείται. Άλλωστε, ο ίδιος παρουσίασε στο Κανάλι 5 την πρώτη τρας εκπομπή της τηλεόρασης, κάτι που ήταν ιδέα, μάλιστα, της Μαλβίνας Κάραλη. « Όλα αυτά τώρα αν ξαναγίνουν δεν θα έχουν την αθωότητα του παρελθόντος. Εγώ αγάπησα πάρα πολύ τους ανθρώπους του περιθωρίου. Ήμασταν οι πρώτοι με τον Θανάση Αναγνωστόπουλο που κάναμε τέτοιου είδους εκπομπή. Αργότερα απέκτησε μια χυδαιότητα ο όρος, όταν το ανέλαβαν άλλοι, και υπήρξε μια εμπορευματοποίηση και οικονομική εκμετάλλευση αυτών των ανθρώπων»

Η εκδήλωση Στην εκδήλωση, η οποία έχει ελεύθερη είσοδο, επίσης θα συμμετάσχουν οι: Γρηγόρης Πασχαλίδης (Καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του ΑΠΘ), ο Γιάννης Ζαχόπουλος (Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Θεσσαλονίκης), Σουζάνα Τουτζιάρη (Ερευνήτρια Ψηφιακής Κουλτούρας), Αστέριος Πελτέκης (Καλλιτεχνικό Διευθυντή του ΚΘΒΕ, σκηνοθέτη) και η Χαρά Κολαΐτη (εικαστικός, περφόρμερ) θα κάνει μια διαδικτυακή παρέμβαση για να μας μιλήσει για τον τρόπο που δημιούργησε τη δημοφιλή καλτ περσόνα της Άννας Γούλα. Το καλτ στο σινεμά Όπως τόνισε η Σουζάννα Τουτζιάρη στο theopinion.gr κάποιες ταινίες που θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε, ανάμεσα σε άλλες, πέρα από το «Αυτή η νύχτα μένει» φυσικά, το «Η επίθεση του γιγαντιαίου μουσακά» του Πάνου Κούτρα (1999), το «Ας περιμένουν οι γυναίκες» του Σταύρου Τσιώλη (1998) και «Το κακό» του Γιώργου Νούσια (2005). Πρόκειται για «διαμαντάκια» που ενώ η πρώτη τους υποδοχή, όταν είχαν πρωτοβγεί στις αίθουσες, τα είχε κατατάξει τα περισσότερα στην κατηγορία b movies είτε λόγω μπάτζετ. που εκ των πραγμάτων καθόριζε μέχρι ένα βαθμό το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, είτε για άλλους λόγους, καθώς περνούσε ο χρόνος, απέκτησαν μια διαχρονικότητα και απέδειξαν ότι ασκούσαν γοητεία στις επόμενες γενιές.

Το καλτ στην εποχή του βίντεο και της περφόρμανς

Όταν η καλλιτέχνιδα Χαρά Κολαϊτη δημιουργούσε την περσόνα Άννα Γούλα το 2007, δεν μπορούσε να προβλέψει ούτε την δημοφιλεία της ούτε, όμως, και την αντοχή της στον χρόνο. «Δεν είχα καμία σχέση με το καλτ μέχρι εκείνη την στιγμή. Ούτε είχα την συνειδητά πρόθεση να δημιουργήσω απαραιτήτως να δημιουργήσω μια καλτ περσόνα. Εκείνη την εποχή αυτό που έκανα ήταν περισσότερο ένα καλλιτεχνικό statement πάνω στην κοινωνική και μιντιακή, τηλεοπτική κυρίως, επικαιρότητα – σε μία συγκεκριμένη αισθητική που κατέκλυζε τα πάντα» εξηγεί η εικαστικός και περφόρμερ στο theopinion.gr. Για την ίδια, η οικονομική ή ακόμη και ταξική διάσταση του τι ξεκινά ω καλτ ή τελικά καταλήγει να είναι καλτ, είναι πολύ σημαντική. Όμως, τελικά η αυθεντικότητα είναι αυτήν που μετρά, όπως, άλλωστε, και σε όα τα έργα τέχνης. Για παιδιά Ο Δημήτρης Σπορίδης (ηθοποιός, σκηνοθέτης, θεατροπαιδαγωγός) θα πραγματοποιήσει θεατρικό εργαστήριο, στο οποίο καλτ ελληνικές ατάκες θα δώσουν την αφορμή για παιχνίδι, συμμετοχικότητα και αυτοσχεδιασμό. Ταυτόχρονα, στις Μικρές Πολύχρωμες τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν, μέσα από αντικείμενα μιας άλλης εποχής, τον κόσμο που μεγάλωσαν οι γονείς τους. Το εργαστήριο συντονίζουν οι θεατροπαιδαγωγοί του ΚΘΒΕ, Ματίνα Παγουλάτου και Μαίρη Χατζηαγγελίδου.