22η ΔΕΒΘ: Στιγμιότυπα και προτάσεις από την μεγάλη γιορτή του βιβλίου

Παιδικά γέλια από την Παιδική Γωνία, προβληματισμοί για την όλο και πιο επιθετική εισβολή του ΑΙ στην δημιουργία, συγγραφείς που δέχονται για λίγο τους αναγνώστες τους στο λογοτεχνικό τους εργαστήρι. Η 22η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης στα περίπτερα 12, 13, 14 και 15 συνεχίζει να «κοχλάζει» ιδέες, λέξεις και νοήματα μέχρι και την Κυριακή 10 Μαΐου το βράδυ. Ακολουθούν κάποια στιγμιότυπα της 22ης ΔΕΒΘ μέχρι τώρα και προτάσεις μας για την τελευταία ημέρα της διοργάνωσης.

Ελληνική Βιβλιοπαραγωγή

Ο ΟΣΔΕΛ παρουσίασε τα επικαιροποιημένα στοιχεία της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής για το 2025, αντλημένα από τη βάση Bookpoint.gr, σκιαγραφώντας μια αγορά που σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα παραγωγής. Οι νέοι τίτλοι ξεπέρασαν και φέτος τους 11.000, με τη λογοτεχνία να κρατά την πρώτη θέση —πάνω από 4.000 τίτλοι— και το παιδικό βιβλίο να ενισχύεται αισθητά, φτάνοντας στο 24% της συνολικής παραγωγής. Την ίδια στιγμή, οι αυτοεκδόσεις ξεπέρασαν τους 1.800 τίτλους, δείχνοντας τη διεύρυνση της ανεξάρτητης εκδοτικής παρουσίας. Το έντυπο βιβλίο παραμένει κυρίαρχο, με σχεδόν 96% των εκδόσεων να κυκλοφορούν σε φυσική μορφή, ενώ η αγγλική εξακολουθεί να κυριαρχεί στα μεταφρασμένα έργα. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η συγκέντρωση της παραγωγής, καθώς πάνω από τους μισούς νέους τίτλους προέρχονται από 51 εκδοτικές επιχειρήσεις.

Booktok

Στη δυναμική του BookTok και στο κατά πόσο μπορεί να μετατρέψει την ψηφιακή ορατότητα σε πιστό αναγνωστικό κοινό εστίασαν εκπρόσωποι ελληνικών εκδοτικών οίκων, επιχειρώντας να αποτιμήσουν την επίδρασή του στην αγορά του βιβλίου. Όπως σημειώθηκε, η κοινότητα που γεννήθηκε στο TikTok την περίοδο της πανδημίας επηρέασε αναγνωστικές τάσεις και πωλήσεις, αναδεικνύοντας νέες κυκλοφορίες αλλά και επαναφέροντας παλαιότερους τίτλους στο προσκήνιο. Για τους εκδότες, το BookTok λειτουργεί πλέον ως σημαντικός δίαυλος επικοινωνίας με νεότερα κοινά, χωρίς όμως να υπαγορεύει τις εκδοτικές επιλογές. . Τελικά, αν και το BookTok δεν αρκεί από μόνο του για να διαμορφώσει συστηματικούς αναγνώστες, μπορεί όμως να γίνει η πρώτη πόρτα εισόδου σε μια κοινότητα ανάγνωσης.

Επισκέψεις παιδιών

Τη δεύτερη μέρα της έκθεσης, 33 σχολεία και 1.120 παιδιά από τη Θεσσαλονίκη, το Κιλκίς, τις Σέρρες και την Ημαθία έδωσαν τον δικό τους ρυθμό στο πρόγραμμα. Τα εργαστήρια με ξένους συγγραφείς, αλλά και με δημιουργούς από τη Βουλγαρία, την τιμώμενη χώρα της φετινής διοργάνωσης, είχαν μεγάλη συμμετοχή και ένταση. Εκεί φάνηκε ξανά πως η γλώσσα δεν λειτουργεί αναγκαστικά ως σύνορο· μπορεί να γίνει παιχνίδι, ανακάλυψη, τρόπος συνάντησης. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε και η έκθεση Ex Libris, όπου τα παιδιά είδαν τα δικά τους έργα να παρουσιάζονται στον χώρο της διοργάνωσης και συναντήθηκαν με τους ενήλικες εικονογράφους που συμμετείχαν στην έκθεση.

ΑΙ και εκπαίδευση

Σε εκδήλωση αφιερωμένη στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την έρευνα και την ανάπτυξη, η Senja Pozar, διευθύντρια σύνταξης του Journal for Artificial Intelligence and Sustainable Development (JAISD), παρουσίασε τις ερευνητικές κατευθύνσεις γύρω από την ΤΝ, τον πολιτισμό, το βιβλίο και τα ΜΜΕ. Στάθηκε ιδιαίτερα στο ανοιχτό call for papers, που έχει παραταθεί ενόψει σχετικού συνεδρίου στη Φρανκφούρτη, αλλά και στο αυξημένο ενδιαφέρον για έρευνες που συνδέουν την ΤΝ με την εκπαίδευση. Όπως τόνισε, το κρίσιμο δεν είναι μόνο να γνωρίζουν οι μαθητές τα εργαλεία ΑΙ, αλλά να μπορούν και οι εκπαιδευτικοί να τα κατανοούν και να τα αξιοποιούν ουσιαστικά.

Προτάσεις Κυριακής

Πέντε εκδηλώσεις που αξίζει να ξεχωρίσουν από το Γενικό Πολιτιστικό Πρόγραμμα της Κυριακής στη ΔΕΒΘ:

1. «Ένα βλέμμα χωρίς πρόσωπο, η φωτογραφία την εποχή της παρακολούθησης» του Ηρακλή Παπαϊωάννου

11:00–12:00, Αίθουσα Βαβέλ, Περίπτερο 14

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις της ημέρας, καθώς συνδέει τη φωτογραφία με την επιτήρηση, την εικόνα με την απώλεια της ιδιωτικότητας. Συμμετέχουν: Λία Γυιόκα, Γρηγόρης Πασχαλίδης και Ηρακλής Παπαϊωάννου.

2. «Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο» της Rene Karabash

11:00–12:00, Αίθουσα Διονύσης Σαββόπουλος, Περίπτερο 13

Η παρουσία της Βουλγάρας συγγραφέα Rene Karabash δίνει στην τελευταία μέρα της έκθεσης έναν διεθνή τόνο, καθώς εντάασεται και στο πρόγραμμα της τιμώμενης χώρας – Βουλγαρίας. Μαζί της ο Κυριάκος Χαρίτος και ο μεταφραστής Σπύρος Ν. Παππάς, σε μια παρουσίαση που μπορεί να μυήσει τον Έλληνα βιβλιόφιλο στα μυστικά στης βουλγαρικής λογοτεχνίας.

3. «Γιάννης Μπουτάρης. Η πολιτική αλλιώς» του Λεωνίδα Μακρή

13:00–14:00, Αίθουσα Διονύσης Σαββόπουλος, Περίπτερο 13

Μια πολιτική βιογραφία με ιδιαίτερο βάρος για την Θεσσαλονίκη. Η εκδήλωση φέρνει μαζί τον Λεωνίδα Μακρή, τον Σπύρο Βούγια, τον Ευάγγελο Βενιζέλο, τον Μαργαρίτη Σχοινά και τον Άρη Δημοκίδη, γύρω από μια δημόσια προσωπικότητα που συνδέθηκε με την ιδέα μιας πόλης πιο ανοιχτής και εξωστρεφούς.

4. «Θανάσης Τριαρίδης: Γράφοντας για τους δολοφονημένους μετανάστες του παρόντος»

15:00–16:00, Αίθουσα Διονύσης Σαββόπουλος, Περίπτερο 13

Ο Θανάσης Τριαρίδης συνομιλεί με τη Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου και τον Θοδωρή Τσομίδη για μια γραφή που δεν αντιμετωπίζει τη λογοτεχνία ως καταφύγιο από την πραγματικότητα, αλλά ως τρόπο να κοιτάξει κανείς την πολιτική βία, το προσφυγικό τραύμα και τους νεκρούς του παρόντος χωρίς εξωραϊσμούς.

5. «Το κέικ» της Ρέας Γαλανάκη

19:00–20:00, Αίθουσα Cosmos, Περίπτερο 14

Η Ρέα Γαλανάκη, από τις πιο σημαντικές φωνές της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας, παρουσιάζει το νέο της βιβλίο μαζί με την Τασούλα Μαρκομιχελάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ.