Social media για παιδιά κάτω των 15: Πώς θα ελέγχεται η ηλικία και τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Το πώς θα εφαρμοστούν οι περιορισμοί στη χρήση των social media από παιδιά κάτω των 15 ετών, ο ρόλος του Kids Wallet και οι υποχρεώσεις των ίδιων των πλατφορμών βρέθηκαν στο επίκεντρο των δηλώσεων του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews.

Όπως εξήγησε ο υπουργός, η ευθύνη για τον έλεγχο της ηλικίας των χρηστών θα βαρύνει τις ψηφιακές πλατφόρμες, ενώ οι γονείς θα πρέπει να χρησιμοποιούν σωστά τα διαθέσιμα εργαλεία επαλήθευσης και να διατηρούν ουσιαστική επικοινωνία με τα παιδιά τους για τη χρήση του διαδικτύου.

Ποιες πλατφόρμες αφορά το όριο των 15 ετών

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Παπαστεργίου, το πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων βασίζεται στον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), ο οποίος προβλέπει υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες που διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως η συνεχής ροή περιεχομένου και η αλληλεπίδραση μεταξύ χρηστών.

Στις υπηρεσίες που ανέφερε περιλαμβάνονται το Facebook, το Instagram και το TikTok, ενώ η ένταξη του Snapchat στην ίδια κατηγορία εξετάζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αντίθετα, εφαρμογές που χρησιμοποιούνται κυρίως για την ανταλλαγή μηνυμάτων, όπως το WhatsApp και το Messenger, δεν περιλαμβάνονται στο πλαίσιο που περιέγραψε ο υπουργός.

Η βασική αλλαγή αφορά την ευθύνη των εταιρειών να διαπιστώνουν εάν ένας λογαριασμός ανήκει σε χρήστη κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι να μην επωμίζονται οι γονείς μόνοι τους το βάρος της προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους των social media.

Πώς θα γίνεται ο έλεγχος της ηλικίας με το Kids Wallet

Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αξιοποιούν τα διαθέσιμα τεχνολογικά εργαλεία τους για να εξακριβώνουν την ηλικία των χρηστών. Όταν δεν μπορούν να διαπιστώσουν με βεβαιότητα αν κάποιος πληροί το ηλικιακό όριο, θα μπορούν να χρησιμοποιούν το εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας που παρέχεται στην Ελλάδα μέσω του Kids Wallet.

Όπως διευκρίνισε ο υπουργός, η εφαρμογή δεν διαβιβάζει στην πλατφόρμα την ακριβή ημερομηνία γέννησης του χρήστη. Αντί γι’ αυτό, παρέχει μια ένδειξη για το αν βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο όριο ηλικίας. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς να κοινοποιούνται περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι αναγκαία για τον συγκεκριμένο έλεγχο.

Η ευθύνη για την εφαρμογή των σχετικών υποχρεώσεων παραμένει στις εταιρείες. Σε περίπτωση που μια πλατφόρμα δεν συμμορφώνεται, οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλλουν καταγγελία στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Καθώς αρκετές από τις εταιρείες έχουν την έδρα τους σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι καταγγελίες θα προωθούνται στην αρμόδια ευρωπαϊκή αρχή.

Τα πρόστιμα που προβλέπονται για παραβάσεις των υποχρεώσεων του DSA μπορούν, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υπουργός, να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας.

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς για τους λογαριασμούς των παιδιών

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους γονείς των παιδιών κάτω των 15 ετών που έχουν ήδη λογαριασμούς στα social media. Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η επαλήθευση της ηλικίας πρέπει να γίνεται με τον προβλεπόμενο τρόπο, χωρίς να χρησιμοποιούνται στοιχεία που αντιστοιχούν στην ηλικία του γονέα αντί για εκείνη του παιδιού.

Όπως εξήγησε, εάν ένα παιδί χρησιμοποιήσει το κινητό τηλέφωνο του γονέα για να επιβεβαιώσει την ηλικία του, υπάρχει ο κίνδυνος η πλατφόρμα να θεωρήσει ότι ο λογαριασμός ανήκει σε ενήλικο. Σε μια τέτοια περίπτωση, ενδέχεται να μην εφαρμοστούν οι περιορισμοί που αντιστοιχούν στην πραγματική ηλικία του χρήστη.

Πέρα από την τεχνολογική διαδικασία, ο υπουργός έδωσε έμφαση στον ρόλο της οικογένειας. Όπως ανέφερε, η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να περιορίζεται σε απαγορεύσεις ή σε εργαλεία ελέγχου, αλλά χρειάζεται συζήτηση, καθοδήγηση και παραδείγματα από τους ίδιους τους ενήλικες.

«Η ζωή δεν μπορεί να είναι σε μία οθόνη πέντε ώρες τη μέρα», σημείωσε χαρακτηριστικά, καλώντας τους γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά να ασχολούνται με το παιχνίδι, το διάβασμα και τον αθλητισμό. Παράλληλα, τόνισε ότι οι ενήλικες πρέπει να περιορίζουν και τη δική τους χρήση των κινητών τηλεφώνων, λειτουργώντας ως πρότυπα για τα παιδιά τους.

Τι είναι το EU Kids Act και τι μπορεί να αλλάξει

Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο οι περιορισμοί να οδηγήσουν ορισμένους ανηλίκους σε άλλες ψηφιακές υπηρεσίες, οι οποίες ενδέχεται να μην προσφέρουν αντίστοιχες δικλίδες προστασίας. Ο υπουργός αναγνώρισε ότι χρειάζεται να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις, επισημαίνοντας πως για την εφαρμογή τους απαιτείται ένα κατάλληλο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο.

Σε αυτό το πλαίσιο αναφέρθηκε στο EU Kids Act, μια πρόταση που αφορά τη δημιουργία ειδικών λογαριασμών για παιδιά, με αυξημένη προστασία και περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Όπως διευκρίνισε, πρόκειται για πρόταση και όχι για νομοθεσία που έχει ήδη θεσπιστεί.

Εφόσον διαμορφωθεί το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι πλατφόρμες υιοθετήσουν αποτελεσματικά μέτρα προστασίας, θα μπορούσε να εξεταστεί η τροποποίηση της ρύθμισης. Ο υπουργός επικαλέστηκε, επίσης, δεσμεύσεις της Meta στις Ηνωμένες Πολιτείες για την προστασία ανηλίκων, όπως περιορισμούς στον χρόνο χρήσης, στη λειτουργία λογαριασμών κατά τη διάρκεια της νύχτας και στην επικοινωνία με αγνώστους.

«Δαίδαλος»: Οι εφαρμογές στην τεχνητή νοημοσύνη

Στη συνέντευξή του, ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε και στον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ο οποίος προορίζεται να ενισχύσει την έρευνα και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τον υπουργό, οι βασικοί τομείς αξιοποίησής του θα είναι το περιβάλλον και η κλιματική κρίση, η υγεία και ο πολιτισμός. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ανάπτυξη μεγάλων γλωσσικών μοντέλων για την ελληνική γλώσσα, ώστε η χώρα να μπορεί να δημιουργεί δικές της τεχνολογικές λύσεις και να μην περιορίζεται στη χρήση συστημάτων που αναπτύσσονται στο εξωτερικό.

Η υποδομή αναμένεται να είναι διαθέσιμη σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αναπτύσσουν και να δοκιμάζουν εφαρμογές χωρίς να χρειάζεται να διαθέτουν δικές τους αντίστοιχες υπολογιστικές εγκαταστάσεις.

Κάμερες στην Αττική και ενιαίο σύστημα ελέγχου παραβάσεων

Ο υπουργός έδωσε, τέλος, στοιχεία για την ενσωμάτωση καμερών ελέγχου παραβάσεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας σε ένα ενιαίο σύστημα. Όπως ανέφερε, 388 κάμερες της Περιφέρειας Αττικής εντάσσονται σταδιακά στην υποδομή, η οποία θα χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για τον εντοπισμό παραβιάσεων ερυθρού σηματοδότη.

Στο ίδιο σύστημα περιλαμβάνονται κάμερες που λειτουργούν στην Αττική Οδό, κάμερες σε λεωφορεία των αστικών συγκοινωνιών, καθώς και οκτώ κάμερες τεχνητής νοημοσύνης που είχαν εγκατασταθεί πιλοτικά.

Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί η υποβολή προσφορών για τον διαγωνισμό εγκατάστασης καμερών στην Αττική, τη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση των προτάσεων.

Όπως υπογράμμισε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η εγκατάσταση περισσότερων καμερών, αλλά κυρίως η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας. Επικαλούμενος στοιχεία για τα θανατηφόρα τροχαία, ανέφερε ότι τους περισσότερους μήνες καταγράφηκαν μειώσεις, οι οποίες, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, έφτασαν έως και το 50% τον Αύγουστο.