Οι καθυστερήσεις στα ελληνικά αεροδρόμια και οι έκτακτες κινήσεις της Ευρώπης (VIDEO)

Η εικόνα των μεγάλων ουρών, της αναμονής και των καθυστερημένων αναχωρήσεων επιστρέφει στα αεροδρόμια της Ευρώπης, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων λόγω της έντονης πίεσης που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στο αεροπορικό της δίκτυο.

Η κορύφωση της τουριστικής περιόδου, η αυξημένη ζήτηση για πτήσεις και οι αλλαγές στις διεθνείς αεροπορικές διαδρομές έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο ακόμη και μικρές δυσλειτουργίες μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές καθυστερήσεις.

Στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Αθήνας καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες καθυστερήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις έφτασαν έως και τη μία ώρα και είκοσι λεπτά, προκαλώντας προβληματισμό στους επιβάτες αλλά και στις αρμόδιες αρχές. Για τον λόγο αυτό πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, εκπροσώπων των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών και των μεγάλων ελληνικών αεροπορικών εταιρειών.

Στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα που αφορούν τον καλύτερο συντονισμό των πτήσεων, την αυστηρότερη τήρηση των διαθέσιμων χρονοθυρίδων και την αποφυγή υπερφόρτωσης του προγράμματος, κυρίως στις ώρες αιχμής. Ωστόσο, η συνάντηση ολοκληρώθηκε χωρίς να ανακοινωθεί κάποια άμεση λύση, με τους εμπλεκόμενους φορείς να συμφωνούν στη συνέχιση των τεχνικών συζητήσεων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής εικόνας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, ένα από τα βασικά προβλήματα εντοπίζεται στην υπερσυγκέντρωση αναχωρήσεων σε συγκεκριμένες ώρες. Χαρακτηριστικό είναι ότι στο διάστημα από τις 07:00 έως τις 08:00 το πρωί είχαν προγραμματιστεί περίπου 40 αναχωρήσεις, ενώ η δυνατότητα εξυπηρέτησης του αεροδρομίου κινείται περίπου στις 35. Η υπέρβαση αυτή δημιουργεί καθυστερήσεις από την αρχή της ημέρας, οι οποίες στη συνέχεια μεταφέρονται στο υπόλοιπο πρόγραμμα των πτήσεων.

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας επισημαίνουν ότι το αεροδρόμιο της Αθήνας έχει φτάσει πλέον στα όρια των δυνατοτήτων του. Όπως υποστηρίζουν, η αυξημένη ζήτηση σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες τεχνικές και επιχειρησιακές προκλήσεις περιορίζει την ικανότητα του συστήματος να ανταποκριθεί σε ακόμη μεγαλύτερους αριθμούς πτήσεων.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχει παίξει η αλλαγή των αεροπορικών διαδρομών λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Το κλείσιμο ή ο περιορισμός συγκεκριμένων εναέριων χώρων έχει οδηγήσει περισσότερες πτήσεις προς τον ελληνικό εναέριο χώρο, αυξάνοντας την πίεση στα κέντρα ελέγχου.

Οι εκτιμήσεις των αρμόδιων φορέων κάνουν λόγο για χιλιάδες κινήσεις αεροσκαφών καθημερινά, με τον ελληνικό εναέριο χώρο να καλείται να διαχειριστεί αριθμούς που ξεπερνούν ακόμη και τις προηγούμενες χρονιές. Την ίδια στιγμή, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας υποστηρίζει ότι η πραγματική επιχειρησιακή εικόνα είναι πιο σύνθετη από ό,τι αποτυπώνεται σε ορισμένους δείκτες καθυστερήσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΥΠΑ, οι συνολικές καθυστερήσεις λόγω διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο της Αθήνας τον Ιούνιο εμφανίζονται μειωμένες κατά περίπου 31% σε σχέση με πέρυσι, ενώ η μέση καθυστέρηση ανά πτήση διαμορφώθηκε χαμηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η υπηρεσία υπογραμμίζει ότι οι δείκτες του Eurocontrol αφορούν κυρίως καθυστερήσεις στη ροή της εναέριας κυκλοφορίας και δεν αποτυπώνουν πάντα την εμπειρία που βιώνει ένας επιβάτης μέσα στο αεροδρόμιο.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ένας ακόμη παράγοντας που έχει προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις είναι η εφαρμογή του νέου ψηφιακού συστήματος συνοριακών ελέγχων Entry/Exit System (EES).

Το EES αποτελεί τη νέα ευρωπαϊκή διαδικασία καταγραφής των πολιτών χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που εισέρχονται και εξέρχονται από τη ζώνη Σένγκεν. Αντί για τη χειροκίνητη σφράγιση των διαβατηρίων, οι ταξιδιώτες καλούνται να καταχωρούν προσωπικά στοιχεία, φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα.

Η εφαρμογή του συστήματος έχει προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις σε αρκετά ευρωπαϊκά αεροδρόμια, με τις ουρές σε ώρες αιχμής να φτάνουν ακόμη και τις πέντε ώρες. Αεροπορικές εταιρείες και διαχειριστές αεροδρομίων έχουν εκφράσει ανησυχία ότι η κατάσταση μπορεί να επιβαρυνθεί περαιτέρω μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, όταν η επιβατική κίνηση αυξάνεται σημαντικά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχουν δυσκολίες στην εφαρμογή του νέου συστήματος και προχωρά σε νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Μεταξύ άλλων, εξετάζεται η ενίσχυση των συνοριακών υπηρεσιών, ενώ αναμένεται και μεγαλύτερη παρουσία της Frontex σε αεροδρόμια που αντιμετωπίζουν υψηλή πίεση.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι πολλές από τις καθυστερήσεις δεν οφείλονται αποκλειστικά στο ίδιο το σύστημα EES, αλλά συνδέονται με ελλείψεις προσωπικού, περιορισμένες υποδομές και την αυξημένη επιβατική κίνηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, περισσότερες από δύο εκατομμύρια καταγραφές ταξιδιωτών πραγματοποιούνται κάθε εβδομάδα, γεγονός που αυξάνει τις απαιτήσεις από τις συνοριακές υπηρεσίες.

Παρά τις πιέσεις από τον αεροπορικό κλάδο για προσωρινή αναστολή του μέτρου κατά την περίοδο αιχμής, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να μην προχωρήσει σε πλήρη αναστολή των νέων ελέγχων. Οι ευρωπαϊκές αρχές θεωρούν ότι μια τέτοια επιλογή θα δημιουργούσε προβλήματα στη συνοχή του συστήματος και θα μπορούσε να προκαλέσει νέες δυσκολίες στις μετακινήσεις μεταξύ διαφορετικών σημείων εισόδου και εξόδου από τη ζώνη Σένγκεν.

Αντί για γενικευμένη αναστολή, η ΕΕ επιλέγει στοχευμένες παρεμβάσεις στα σημεία όπου εντοπίζονται τα μεγαλύτερα προβλήματα. Ήδη έχουν δοθεί δυνατότητες προσωρινής ευελιξίας στα κράτη-μέλη ώστε να επιταχύνουν τη διαδικασία όταν οι ουρές ξεπερνούν τα διαχειρίσιμα επίπεδα.

Το στοίχημα για την Ευρώπη είναι πλέον διπλό: να διατηρηθεί η ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων χωρίς να μετατραπεί η ταξιδιωτική εμπειρία σε μια διαδικασία μεγάλης αναμονής. Καθώς η θερινή περίοδος βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, οι αεροπορικές υποδομές και οι συνοριακές υπηρεσίες καλούνται να ανταποκριθούν σε μια πρωτοφανή πίεση, με τον τουρισμό να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που καθιστά την ομαλή λειτουργία των μετακινήσεων κρίσιμη για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.