Μειωμένος ο «έρωτας» στην GenZ – Οι λόγοι που οδηγούν σε λίγες επαφές

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες έρευνες περιγράφουν τη Gen Z ως τη γενιά της «μεγάλης σεξουαλικής ύφεσης». Μια γενιά πιο ανοιχτή από ποτέ σε ζητήματα ταυτότητας και φύλου, αλλά ταυτόχρονα λιγότερο ενεργή σεξουαλικά σε σύγκριση με τους προηγούμενους νέους στις ίδιες ηλικίες.

Το φαινόμενο απασχολεί επιστήμονες, πολιτικούς και –φυσικά– τα social media. Όχι μόνο στις ΗΠΑ, όπου παράγεται ο μεγαλύτερος όγκος δεδομένων, αλλά και στην Ευρώπη και την Ελλάδα.

Τι συμβαίνει τελικά με τους σημερινούς 25ρηδες; Και υπάρχει όντως κάτι ανησυχητικό σε αυτή τη μετατόπιση;

Μια γενιά πιο queer και πιο ειλικρινής

Σύμφωνα με τον PRRI American Values Atlas, σχεδόν το 25% της Gen Z στις ΗΠΑ αυτοπροσδιορίζεται ως LGBTQ+, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από εκείνο των Millennials. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρόκειται απαραίτητα για «έκρηξη» διαφορετικών σεξουαλικών ταυτοτήτων, αλλά για μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή και ασφάλεια στην έκφραση.

Αντίστοιχες τάσεις καταγράφονται και στην Ελλάδα, κυρίως στις νεότερες ηλικίες, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα. Εκπαιδευτικοί και ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι οι έφηβοι και οι νέοι μιλούν πιο ανοιχτά για τη σεξουαλικότητά τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι νιώθουν εξίσου άνετα στο κομμάτι της ερωτικής πράξης ή των σχέσεων.

Λιγότερο σεξ, πιο αργά στη ζωή

Ο όρος «σεξουαλική ύφεση» βασίζεται σε επαναλαμβανόμενα ευρήματα: η Gen Z κάνει λιγότερο σεξ και ξεκινά αργότερα. Έρευνες του Kinsey Institute δείχνουν ότι περίπου 1 στους 4 νέους 18–24 ετών δεν έχει ακόμα σεξουαλική εμπειρία, με το ποσοστό να ανεβαίνει στους άντρες.

Οι κοινωνιολόγοι τονίζουν ότι αυτό δεν συνδέεται απαραίτητα με πουριτανισμό, αλλά με μια γενικότερη ανασφάλεια: οικονομική, κοινωνική και συναισθηματική. Στην Ελλάδα, όπου η γενιά αυτή ενηλικιώθηκε μέσα σε διαδοχικές κρίσεις –οικονομική, πανδημία, στεγαστικό– το σεξ δεν λειτουργεί πια ως αυτονόητο στάδιο ενηλικίωσης.

Η εμπειρία της καραντίνας

Για τη Gen Z, η καραντίνα δεν ήταν απλώς μια περίοδος περιορισμών, αλλά ένα κρίσιμο αναπτυξιακό στάδιο που «πάγωσε». Η τηλεκπαίδευση, η κοινωνική απομόνωση και η απουσία φυσικής επαφής επηρέασαν άμεσα τις πρώτες εμπειρίες φλερτ, σχέσεων και οικειότητας.

Ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της γενιάς αυτής έχασε την «εκπαίδευση» στις διαπροσωπικές δεξιότητες, κάτι που σήμερα μεταφράζεται σε δυσκολία στο πρώτο βήμα, στο φλερτ και στη δημιουργία σχέσεων εκτός οθόνης.

Dating apps, αλλά χωρίς ρίσκο

Παρότι μεγάλωσαν με εφαρμογές γνωριμιών, οι Gen Z εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί από τους Millennials. Σύμφωνα με έρευνες του Pew Research Center, τα one-night stands είναι λιγότερο συχνά, ενώ το σεξ στο πρώτο ραντεβού αντιμετωπίζεται συχνά αρνητικά.

Στην Ελλάδα, νέοι αναφέρουν ότι τα dating apps λειτουργούν περισσότερο ως χώρος επιβεβαίωσης ή συνομιλίας και λιγότερο ως γέφυρα προς τη φυσική επαφή. Ο φόβος της απόρριψης, των ορίων συναίνεσης αλλά και της συναισθηματικής έκθεσης παίζει καθοριστικό ρόλο.

Πορνογραφία από πολύ νωρίς

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η πρώιμη και ανεξέλεγκτη έκθεση στην πορνογραφία. Η Gen Z είναι η πρώτη γενιά που είχε πρόσβαση σε ακραίο, ρεαλιστικό υλικό από πολύ μικρή ηλικία, συχνά χωρίς καθοδήγηση.

Ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό δεν οδηγεί απαραίτητα σε αυξημένη σεξουαλική δραστηριότητα, αλλά συχνά στο αντίθετο: σύγχυση, άγχος επίδοσης και μη ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό και τους άλλους.

Πολιτική πόλωση και φόβος

Στις ΗΠΑ, οι έρευνες δείχνουν έντονη πολιτική πόλωση μεταξύ ανδρών και γυναικών της Gen Z, κάτι που επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις. Στην Ελλάδα, αν και το πλαίσιο είναι διαφορετικό, η Κάπα Research έχει καταγράψει έντονες πολιτικές διαφοροποιήσεις στις νεότερες ηλικίες.

Για πολλές νέες γυναίκες, ζητήματα όπως τα δικαιώματα, η έμφυλη βία και η ασφάλεια επηρεάζουν το πώς και αν θα εμπλακούν σε ερωτικές σχέσεις. Το σεξ δεν αποσυνδέεται από το κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον.

Παρά το στερεότυπο της «χαλαρής» γενιάς, τα δεδομένα δείχνουν ότι η Gen Z προτιμά τη μονογαμία περισσότερο από προηγούμενες γενιές στην ίδια ηλικία. Όχι από συντηρητισμό, αλλά από ανάγκη για συναισθηματική ασφάλεια.

Και το ΑΙ στο παιχνίδι

Για πρώτη φορά, η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει και στο πεδίο της συναισθηματικής ζωής. Νέοι χρησιμοποιούν chatbots για παρέα, συμβουλές ή ακόμα και προσομοίωση οικειότητας. Οι ειδικοί βλέπουν το φαινόμενο περισσότερο ως ένδειξη μοναξιάς παρά αντικατάστασης της ανθρώπινης επαφής.

Είναι τελικά πρόβλημα;

Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι η «σεξουαλική ύφεση» δεν είναι απαραίτητα παθολογία. Είναι ένδειξη μιας γενιάς που επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση της με το σώμα, την επιθυμία και την οικειότητα σε έναν κόσμο αβέβαιο, ψηφιακό και απαιτητικό. Το ερώτημα δεν είναι αν η Gen Z κάνει λιγότερο σεξ, αλλά αν νιώθει ασφαλής, ενημερωμένη και ελεύθερη να το ορίσει με τους δικούς της όρους.