«Μεγαλώνει» η ΕΥΑΘ με νομοσχέδιο για τη διαχείριση των υδάτων

Το πρώτο βήμα προς έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό για αποδοτικότερη διαχείριση των εθνικών υδατικών πόρων ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης επιχειρεί νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Ο τίτλος του νομοσχεδίου είναι «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης (ΕΥΔΑΠ) και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης (ΕΥΑΘ), ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις». Θα βρίσκεται σε συμπληρωματική δημόσια διαβούλευση έως και τη Τετάρτη 22 Ιουλίου.

Το νομοθέτημα εντάσσεται σε μία ευρύτερη κυβερνητική μεταρρύθμισης για τον τομέα των υδάτων, μαζί με τη νέα «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα» αλλά και ένα εκτενές πρόγραμμα 103 καίριων έργων υποδομών σε 63 Δήμους της επικράτειας, συνολικού προϋπολογισμού β. Τα έργα αυτά —στα οποία περιλαμβάνονται μονάδες αφαλάτωσης, αποκαταστάσεις και αναβαθμίσεις παλαιών δικτύων, καθώς και κατασκευές νέων— είτε ολοκληρώθηκαν κατά το τελευταίο δεκάμηνο είτε έχουν δρομολογηθεί προς υλοποίηση το αμέσως επόμενο διάστημα. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση πλαισιώνεται από την οριστική τακτοποίηση των οφειλών των συγχωνευόμενων ΔΕΥΑ προς τους ενεργειακούς παρόχους, ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία θεσμοθετήθηκε πρόσφατα.

Οι στόχοι και η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης

Βασική επιδίωξη του νομοσχεδίου είναι ο εξορθολογισμός της διαχείρισης του νερού, ο περιορισμός της σπατάλης του και η αξιοποίηση της εμπειρίας, της τεχνογνωσίας αλλά και των οικονομιών κλίμακας που διαθέτουν οι δύο μεγάλοι οργανισμοί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Παράλληλα, ενισχύεται η χρηματοδότηση για την εκτέλεση των απαραίτητων έργων, ενώ ενσωματώνονται ουσιαστικά στον σχεδιασμό οι παράμετροι της εντοπιότητας και των ιδιαίτερων αναγκών κάθε γεωγραφικής περιοχής.

Απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία ενός πιο δομημένου, ανθεκτικού και αξιοκρατικού συστήματος, το οποίο θα προσφέρει αναβαθμισμένες υπηρεσίες, εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε ποιοτικό και ασφαλές νερό για όλους.

Όπως τονίζει το ΥΠΕΝ σε σχετική ανακοίνωσή του, «Η επίδραση της κλιματικής κρίσης και των αυξανόμενων πιέσεων στην υδατική ασφάλεια, τα φαινόμενα λειψυδρίας και η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για προσιτό και ποιοτικό νερό, καθιστούν την ολιστική προσέγγιση στη διαχείριση των υδατικών πόρων απολύτως αναγκαία».

Αναδιάρθρωση φορέων και χωρικές αλλαγές

Μέσω της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας του ΥΠΕΝ, οι συνολικά 70 πάροχοι υπηρεσιών ύδατος (από συνολικά 735 πανελλαδικά) σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική συγχωνεύονται σε μόλις δύο, μέσω της απορρόφησης από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Με το καινούργιο πλαίσιο, η γεωγραφική δικαιοδοσία της ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα, το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια (με εξαίρεση το νησί της Σκύρου).

Παράλληλα, για πρώτη φορά μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ και η ευθύνη της άρδευσης, με στόχο την ενιαία διαχείριση του φυσικού πόρου και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας προς όφελος όλων των χρηστών.

Στη βόρεια Ελλάδα, η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΑΘ διευρύνεται σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται η αντιμετώπιση των σοβαρών ελλείψεων της Χαλκιδικής σε νερό ύδρευσης και άρδευσης, ο περιορισμός των απωλειών και η διασφάλιση της σωστής λειτουργίας των μονάδων επεξεργασίας λυμάτων.

Οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη

Η ποιοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης αναμένεται να περιορίσει τις απώλειες νερού, οδηγώντας σε αποδοτικότερη διαχείριση και, σε βάθος χρόνου, σε συμπίεση του λειτουργικού κόστους. Επιπλέον, η δυνατότητα πρόσβασης των δύο Εταιρειών σε δανειακά κεφάλαια (όπως από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων), σε ευρωπαϊκά κονδύλια και σε ποικίλα χρηματοδοτικά εργαλεία, θα διευκολύνει την πραγματοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων σε έργα υποδομής. Το νέο αυτό μοντέλο προσφέρει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στην προσέλκυση και στελέχωση των Εταιρειών με εξειδικευμένους επιστήμονες, παρέχοντας ένα πιο ελκυστικό μισθολογικό πλαίσιο και ενισχύοντας τη συνολική επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Ταυτόχρονα, η ορθότερη διαχείριση των αποχετευτικών δικτύων και των λυμάτων θα συνδράμει καθοριστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας και στην αποτροπή φαινομένων περιβαλλοντικής υποβάθμισης —όπως οι υπερχειλίσεις λυμάτων που σημειώθηκαν κατά το παρελθόν έτος σε συγκεκριμένες νησιωτικές περιοχές.

Τέλος, με τη συνένωση των παρόχων, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ θα αναλάβουν την εξυπηρέτηση περιοχών που μέχρι σήμερα καλύπτονταν από ιδιώτες με ιδιαίτερα υψηλό τίμημα και χωρίς το νερό να ελέγχεται με τη συστηματική μεθοδολογία που εφαρμόζουν οι δύο μεγάλοι δημόσιοι οργανισμοί. Με τον τρόπο αυτό, ενδυναμώνεται ουσιαστικά ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού.

Αυτή η πρώτη συνένωση, εξηγεί, το Υπουργείο αποτελεί τον «πιλότο» για μία πιο μακροπρόθεσμη μεταρρύθμιση. Καθώς η διαχείριση του νερού αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα, επιλέχθηκε η σταδιακή προοδός, βασισμένη στους δύο υφιστάμενους πλέον πετυχημένους δημόσιους παρόχους, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.

Με τη νέα κατάσταση, οι δύο πάροχοι θα καλύπτουν πλέον γεωγραφική έκταση ίση με το 50% της επικράτειας, συνεπώς θα λειτουργήσουν ως μία καλή μελέτη περίπτωσης για τα βήματα που θα πρέπει να εφαρμοστούν σε επόμενη φάση και στην υπόλοιπη χώρα.

Τα βασικά σημεία του νομοσχεδίου

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, μέσω του νομοσχεδίου προβλέπονται:

• Η γεωγραφική επέκταση αρμοδιότητας ύδρευσης/αποχέτευσης, και η επέκταση αρμοδιότητας στην άρδευση από τους δύο οργανισμούς, εντός ενός έτους.
• Η ΕΥΔΑΠ απορροφά 26 τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, επτά ΔΕΥΑ και οχτώ ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητα άρδευσης που ασκεί η Περιφέρεια (πρώην Οργανισμός Κωπαϊδας). Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΔΑΠ είναι 43.
• Η ΕΥΑΘ απορροφά πέντε τμήματα Δήμων που παρέχουν υπηρεσίες ύδρευσης & αποχέτευσης, οκτώ ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και έναν ΓΟΕΒ. Το σύνολο των παρόχων που ενσωματώνονται στην ΕΥΑΘ είναι 25.
• Κάθε Δήμος εκτός Αττικής, καθώς και οι Δήμοι του Ν. Χαλκιδικής και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης, ορίζουν Ειδικό Συντονιστή ως σύνδεσμο με την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Η ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας ορίζει ένα μέλος στο ΔΣ της ΕΥΔΑΠ.
• Η απορρόφηση των παρόχων ύδρευσης/αποχέτευσης πραγματοποιείται κατόπιν αποτίμησης της συνολικής τους καθαρής θέσης, η οποία εγκρίνεται από την ΡΑΑΕΥ. Προβλέπεται δυνατότητα δικαστικής προσφυγής σε περίπτωση διαφωνίας για το ως άνω τίμημα.
• Οι ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ αναλαμβάνουν το σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων που απορροφούν (με την εξαίρεση τυχόν νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων που αφορούν περίοδο προ της απορρόφησης).
• Όσοι πάροχοι το επιθυμούν, μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα σε απορρόφηση από την ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Προβλέπεται δυνατότητα υπογραφής διμερούς συμφωνίας με ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ για εθελοντική παραχώρηση κατόπιν συμφωνίας και έγκρισης από ΡΑΑΕΥ. Αν είναι όμοροι ή υδρεύονται από ενιαίο υδροδοτικό σύστημα και λάβουν απόφαση εντός τριών μηνών, επωφελούνται και από την απομείωση του χρέους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας (δεν απαιτείται έγκριση της ΡΑΑΕΥ στην περίπτωση αυτή). Τα δικαιώματα των εργαζομένων διασφαλίζονται. Οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ και των ΟΕΒ μεταφέρονται σε ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ με τα ίδια δικαιώματα. Στην περίπτωση των δημοτικών υπηρεσιών, επιλέγει ο Δήμος ποιοι θα μεταφερθούν, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Η ανοικτή δημόσια διαβούλευση είναι διαθέσιμη προς κάθε πολίτη εδώ.