Η φωτιά σε δασικές εκτάσεις αυξάνει συνεχώς τις θερμοκρασίες (ΦΩΤΟ)

Μια ακόμη συνέπεια των μεγάλων δασικών πυρκαγιών έρχεται να αποτυπωθεί από τα δορυφορικά δεδομένα, αυτή τη φορά στην περιοχή του Πόρτο Γερμενό στη Δυτική Αττική. Η απώλεια της δασικής βλάστησης δεν αφήνει μόνο ένα εμφανές αποτύπωμα στο τοπίο, αλλά φαίνεται να επηρεάζει άμεσα και τις θερμοκρασίες που αναπτύσσεται στην επιφάνεια του εδάφους.

Η μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ανέλυσε δεδομένα υψηλής ανάλυσης από τον δορυφόρο Landsat-9, συγκρίνοντας την κατάσταση στην περιοχή πριν και μετά την καταστροφική πυρκαγιά. Για τη σύγκριση χρησιμοποιήθηκαν δύο ημερομηνίες με σχετικά παρόμοιες καιρικές συνθήκες: η 31η Ιουλίου 2026, πριν από την πυρκαγιά, και η 16η Αυγούστου, λίγες ημέρες μετά την καταστροφή.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Στα σημεία που περιλαμβάνονται μέσα στην καμένη έκταση, η θερμοκρασία της επιφάνειας του εδάφους στις 16 Αυγούστου εμφανίζεται αυξημένη κατά περίπου 12 έως 14 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τις αντίστοιχες τιμές πριν από την πυρκαγιά.

Η μεγάλη αυτή διαφορά συνδέεται με την απώλεια της δασικής βλάστησης, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των θερμικών συνθηκών μιας περιοχής. Μετά την καταστροφή της, το ενεργειακό ισοζύγιο στην επιφάνεια μεταβάλλεται, με αποτέλεσμα το έδαφος να απορροφά και να συγκρατεί περισσότερη θερμότητα.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη μέτρηση αφορά τη θερμοκρασία της επιφάνειας του εδάφους και όχι τη θερμοκρασία του αέρα που καταγράφεται από τους μετεωρολογικούς σταθμούς. Πρόκειται για μια σημαντική διάκριση, καθώς οι δύο παράμετροι δεν ταυτίζονται.

Η άνοδος της θερμοκρασίας στην επιφάνεια μπορεί, παρ’ όλα αυτά, να έχει επιπτώσεις και στο κοντινό ατμοσφαιρικό περιβάλλον. Όπως εξηγεί η μονάδα ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ, η σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας του εδάφους είναι πιθανό να επηρεάζει τη θερμοκρασία του αέρα κοντά στην επιφάνεια και, κατ’ επέκταση, να μεταβάλλει τα χαρακτηριστικά του τοπικού μικροκλίματος.

Η σύγκριση των δορυφορικών εικόνων δεν δείχνει, βέβαια, ότι ολόκληρη η περιοχή παρουσίασε την ίδια μεταβολή. Σε αρκετά σημεία καταγράφηκαν διαφορές της τάξης των 2 έως 4 βαθμών Κελσίου, οι οποίες μπορούν να αποδοθούν και στις φυσικές μεταβολές των καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν στις δύο διαφορετικές ημερομηνίες.

Παράλληλα, υπάρχουν σημεία στον χάρτη όπου εμφανίζονται ιδιαίτερα χαμηλές τιμές διαφοράς. Σύμφωνα με το ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ, οι περιοχές αυτές αποτυπώνουν την παρουσία νεφώσεων, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τις δορυφορικές μετρήσεις και επομένως απαιτούν προσεκτική ερμηνεία των δεδομένων.

Η αξία της συγκεκριμένης ανάλυσης βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα που προσφέρει η δορυφορική τεχνολογία να καταγράψει με μεγάλη λεπτομέρεια τις αλλαγές που προκαλεί μια φυσική καταστροφή. Η σύγκριση εικόνων πριν και μετά από μια πυρκαγιά επιτρέπει στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν όχι μόνο την έκταση της καταστροφής στη βλάστηση, αλλά και τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον που διαμορφώνεται μετά τη φωτιά.

Στην περίπτωση του Πόρτο Γερμενού, τα δεδομένα δείχνουν ότι η αλλαγή δεν περιορίζεται στην εικόνα του τοπίου. Η απώλεια του δάσους φαίνεται να μετατρέπει και τον τρόπο με τον οποίο η περιοχή διαχειρίζεται την ηλιακή ενέργεια και τη θερμότητα, δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες στην επιφάνεια του εδάφους.

Πόρτο Γερμενό: Πάνω από 100 σπίτια στο «κόκκινο» – Ολοκληρώθηκαν 325 αυτοψίες

Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ολοένα συχνότερο παράγοντα μεταβολής των τοπικών οικοσυστημάτων. Η παρακολούθηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας μπορεί να αποτελέσει ένα από τα εργαλεία για την καλύτερη κατανόηση των αλλαγών που ακολουθούν μια μεγάλη πυρκαγιά και για την αξιολόγηση της πορείας μιας περιοχής κατά την περίοδο της φυσικής της αποκατάστασης.

Τα στοιχεία από το Πόρτο Γερμενό δείχνουν, επομένως, ότι οι συνέπειες μιας μεγάλης φωτιάς δεν σταματούν όταν σβήσουν οι τελευταίες φλόγες. Η απώλεια της δασικής κάλυψης μπορεί να συνεχίσει να επηρεάζει το θερμικό περιβάλλον της περιοχής, με πιθανές επιπτώσεις στο μικροκλίμα και στην ευρύτερη οικολογική ισορροπία. Τα δορυφορικά δεδομένα δίνουν πλέον τη δυνατότητα στους επιστήμονες να παρακολουθούν αυτές τις αλλαγές με μεγαλύτερη ακρίβεια και να κατανοούν καλύτερα το αποτύπωμα που αφήνει μια πυρκαγιά πολύ μετά το τέλος της.